در گفتوگو با ایلنا مطرح شد؛
تفاوت «پایه سنوات» و «پایه سنوات تجمیعی»/ روش محاسبه تا کارگران ضرر نکنند
محاسبه نادرست «پایه سنوات تجمیعی» میتواند هر ماه بخشی از حقوق قانونی کارگران باسابقه را از بین ببرد؛ موضوعی که به گفته یک فعال کارگری، نهتنها بر دریافتی ماهانه، بلکه بر اضافهکار، نوبتکاری، عیدی و سایر مزایای مزدی کارگران نیز اثر مستقیم دارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، خواندن فیش حقوقی برای خیلی از کارگران به یک معمای پیچیده تبدیل شده است؛ معمایی که گاهی ناآگاهی از جزئیات آن، باعث میشود بخش مهمی از حقوق قانونی نیروی کار به راحتی نادیده گرفته شود. یکی از این آیتمهای حساس و پرابهام، «پایه سنوات» و از آن مهمتر، محاسبهی «پایه سنوات تجمیعی» است که عدم دقت در آن، کارگران باسابقه را ماهانه متضرر میسازد.
محمدرضا فرزعلیان (فعال کارگری) در گفتوگو با ایلنا، با تاکید بر اینکه کارگران باید مراقب محاسبات مزدی خود باشند، به تشریح این تفاوتها پرداخت. او حرفهایش را با یک تعریف ساده شروع کرد: «ببینید، پایه سنوات در واقع یک رقم ثابت روزانه است که شورای عالی کار هر سال آن را تعیین میکند. اما شرط اصلیاش چیست؟ اینکه شما حداقل یک سالِ تمام در آن کارگاه عرق ریخته باشید. یعنی درست وقتی که وارد سال دوم کارتان میشوید، این آیتم در فیش حقوقیتان مینشیند. مثلاً اگر سال ۱۴۰۴ در مجموعهای استخدام شدهاید، در سالگرد استخدامتان در سال ۱۴۰۵، تازه برای اولین بار پای این مبلغ (که امسال روزانه ۱۶ هزار و ۶۶۷ تومان است) به حقوق شما باز میشود.»
اما چالش اصلی کجاست؟ این فعال کارگری، مشکل را مربوط به کارگران باسابقه میداند و میگوید: «دردسر از آنجایی شروع میشود که شما چند سال در یک مجموعه کار میکنید. اینجا دیگر کارفرما نباید هر سال فقط همان عدد مصوبِ جدید را به شما بدهد. پس سوابق سالهای گذشته چه میشود؟ قانون میگوید پایه سنواتی که سالهای قبل میگرفتید، باید با درصد افزایش حقوقِ سال جدید (سایر سطوح) بالا برود و بعد با پایه سنواتِ امسال جمع شود. ما به این مکانیسم، پایه سنوات تجمیعی میگوییم که متاسفانه در خیلی از کارگاهها از آن فاکتور میگیرند.»
فرزعلیان برای اینکه کارگران بتوانند شخصاً این موضوع را کنترل کنند، یک مثال ملموس میزند: «بیایید یک کارگر را در نظر بگیریم که سال ۱۴۰۲ استخدام شده و الان در اردیبهشت ۱۴۰۵ مشغول کار است. این فرد در سال اول (۱۴۰۲) که اصلاً پایه سنوات نداشته. در سال ۱۴۰۳، چون یک سالش پر شده، اولین پایه سنوات یعنی روزی ۷ هزار تومان را دریافت کرده است.»
او ادامه میدهد: «حالا در سال ۱۴۰۴ چه اتفاقی میافتد؟ طبق قانون، دستمزد سایر سطوح (که پایه سنوات سال قبل هم جزو آن است) ۲۲ درصد به علاوه روزانه ۲۳۰۳ تومان افزایش داشت. پس آن ۷ هزار تومانِ سال قبل، رشد میکند و میشود ۱۰ هزار و ۸۴۳ تومان. حالا این رقم را با پایه سنوات جدید سال ۱۴۰۴ (همان ۷ هزار تومان) جمع کنید؛ میرسیم به ۱۷ هزار و ۸۴۳ تومان. این میشود پایه سنوات تجمیعی این کارگر در فیش حقوقی ۱۴۰۴.»
این فعال کارگری وضعیت امسالِ (۱۴۰۵) همین کارگر را اینطور محاسبه میکند: «امسال افزایش سایر سطوح ۴۵ درصد است. پس آن ۱۷ هزار و ۸۴۳ تومان با رشد ۴۵ درصدی، به حدود ۲۵ هزار و ۸۷۳ تومان میرسد. از طرف دیگر، پایه سنواتِ خودِ سال ۱۴۰۵ هم روزانه ۱۶ هزار و ۶۶۷ تومان است که در سالگرد استخدام اضافه میشود. با جمع این دو عدد، پایه سنوات تجمیعی این کارگر در فیش حقوقی امسالش باید روزانه ۴۲ هزار و ۵۳۸ تومان باشد.»
فرزعلیان در پایان با هشدار نسبت به تضییع حقوق نیروی کار خاطرنشان کرد: «اهمیت ماجرا دقیقاً همینجاست؛ اگر کارفرما بخواهد زرنگی کند یا اشتباه محاسباتی داشته باشد و فقط پایه سنواتِ امسال را بدهد، این کارگر روزی ۱۶ هزار و ۶۶۷ تومان میگیرد. اما با قانون تجمیع، باید روزی بیش از ۴۲ هزار تومان بگیرد! یعنی روزی حدود ۲۶ هزار تومان اختلاف. کارگران باید حواسشان جمع باشد، چرا که این عدد مستقیماً روی "مزد ثابت" آنها میرود و اگر درست محاسبه نشود، کارگر نه تنها در حقوق ماهانه، بلکه در اضافهکار، نوبتکاری و حتی عیدی پایان سال هم ضرر خواهد کرد.»
