وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در نشست با دبیرکل نهاد مطرح کرد؛
تأکید بر ضرورت شکلگیری نهضت ملی کتابخانهسازی
سیدرضا صالحیامیری، همزمان با هفته کتاب، ضمن بازدید از کتابخانه مرکزی پارک شهر، در نشستی با دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، با تأکید بر نقش بنیادین کتابخانهها در توسعه فرهنگی، خواستار تدوین برنامهای راهبردی برای تحول در کتابخانههای عمومی و شکلگیری نهضت ملی کتابخانهسازی با مشارکت دستگاههای اجرایی، بنگاههای اقتصادی و خیرین شد.
به گزارش ایلنا به نقل از ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، همزمان با سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، سیدرضا صالحیامیری؛ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، به همراه جمعی از معاونان و مشاوران خود، با حضور در کتابخانه مرکزی پارک شهر تهران، از بخشهای مختلف این مجموعه بازدید و در جریان ظرفیتها، امکانات و خدمات کتابخانهای آن قرار گرفت.
در ادامه، نشستی با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور و جمعی از معاونان و مدیران ارشد نهاد در سالن جلسات کتابخانه مرکزی پارک شهر برگزار شد. همچنین در پایان این نشست، از کتاب «استاندارد کتابخانههای سیار؛ الزامات و رهنمودها» رونمایی شد.
رشد ۲۲ درصدی نقاط خدمت نهاد کتابخانههای عمومی کشور در دولت چهاردهم
در ابتدای این نشست، آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، با ارائه گزارشی از آخرین وضعیت کتابخانههای عمومی، به تشریح اقدامات، برنامهها و دستاوردهای نهاد در زمینه توسعه خدمات کتابخانهای پرداخت و گزارشی از تعداد کتابخانهها، نقاط خدمت فعال و روند گسترش دسترسی عمومی به خدمات کتابخانهای ارائه کرد.
وی با اشاره به رشد ۲۲ درصدی نقاط خدمت نهاد کتابخانههای عمومی کشور در دولت چهاردهم و رشد ۱۳ درصدی نسبت به سال گذشته، این افزایش را گامی مؤثر در مسیر گسترش عدالت فرهنگی و توسعه دسترسی اقشار مختلف جامعه به خدمات کتابخانهای دانست.
نظربلند همچنین با تأکید بر ضرورت توسعه هدفمند زیرساختهای کتابخانهای اظهار کرد: تأسیس کتابخانههای جدید بر اساس مطالعات آمایش سرزمینی و با در نظر گرفتن شاخصهای علمی و توسعهای انجام میشود. در این رویکرد، عواملی همچون پراکندگی جمعیت، میزان برخورداری مناطق از خدمات کتابخانهای، فاصله دسترسی شهروندان به کتابخانهها و نیازهای فرهنگی هر منطقه، مبنای برنامهریزی و تصمیمگیری قرار میگیرد تا توسعه کتابخانههای عمومی متناسب با نیازهای واقعی جامعه و با هدف توزیع عادلانه امکانات فرهنگی صورت گیرد.
دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به حضور رئیسجمهور، در آیین گرامیداشت روز کتابدار، گفت: همزمان با این مناسبت، بزرگترین طرح توسعه خدمات کتابرسانی سیار کشور با بهرهبرداری از ۳۴ خودروی کتابخانه عمومی سیار به مرحله اجرا رسید؛ اقدامی که زمینه ارائه خدمات کتابخانهای به بیش از ۳۰۰ نقطه شهری و روستایی فاقد کتابخانه را فراهم میکند.
وی افزود: توسعه ناوگان کتابخانههای سیار، یکی از محورهای مهم برنامههای نهاد برای عبور از محدودیتهای جغرافیایی و گسترش دسترسی عادلانه به خدمات فرهنگی است و با بهرهبرداری از این ۳۴ کتابخانه سیار، تمامی استانهای کشور از ظرفیت خدمات کتابخانههای عمومی سیار برخوردار شدهاند.
آینده ایران در گرو توسعه فرهنگی است
در ادامه این نشست، سیدرضا صالحیامیری؛ وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، با قدردانی از اقدامات نهاد کتابخانههای عمومی کشور در توسعه خدمات فرهنگی و کتابخانهای، بر جایگاه اثرگذار این نهاد در توسعه فرهنگی ایران تأکید کرد.
وی با ابراز امیدواری نسبت به گسترش خدمات کتابخانهای در سراسر کشور گفت: امیدوارم روزی فرا برسد که تمامی شهرها و روستاهای ایران از ظرفیتهای نهاد کتابخانههای عمومی بهرهمند شوند و همه ایرانیان، فارغ از محل سکونت و شرایط جغرافیایی، امکان استفاده از خدمات کتابخانههای عمومی را داشته باشند.
صالحیامیری با بیان اینکه نهاد کتابخانههای عمومی کشور یکی از نهادهای اصلی توسعه فرهنگی ایران است، اظهار کرد: ایران از سرمایههای متعدد و متنوعی برخوردار است، اما آنچه میتواند کشور را در برابر آسیبها و چالشهای گوناگون حفظ کند و زمینهساز پایداری و پیشرفت جامعه باشد، توسعه فرهنگی است. از این منظر، آینده ایران در گرو توجه جدی به توسعه فرهنگی و تقویت زیرساختهای آن است.
ضرورت تولید و بازتولید سرمایه فرهنگی بر اساس شاخصهای علمی
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأکید بر ضرورت تولید و بازتولید سرمایه فرهنگی در جامعه افزود: یکی از مهمترین مؤلفههای سرمایه فرهنگی، شاخصهای مرتبط با کتاب و کتابخوانی است که در ارزیابی میزان توسعه فرهنگی جوامع جایگاه ویژهای دارد.
وی با اشاره به اهمیت سنجش علمی وضعیت کتابخانهها تصریح کرد: میزان دسترسی شهروندان به کتابخانههای عمومی، فاصله محل سکونت افراد تا نزدیکترین کتابخانه، میزان مراجعه مردم به کتابخانهها و میزان مطالعه و کتابخوانی، از جمله شاخصهایی است که میتواند تصویری روشن از وضعیت سرمایه فرهنگی و میزان توسعهیافتگی فرهنگی جامعه ارائه کند.
صالحیامیری با تأکید بر اینکه توسعه کتابخانههای عمومی باید بر مبنای شاخصهای علمی و استانداردهای مشخص صورت گیرد، از اقدامات نهاد کتابخانههای عمومی کشور در زمینه تدوین شاخصها، استانداردسازی و ارائه آمارهای دقیق قدردانی کرد.
وی مدیریت و برنامهریزی بر اساس شاخصهای علمی را اقدامی ارزشمند دانست و گفت: اینکه اداره و توسعه نهاد کتابخانههای عمومی بر مبنای شاخصهای علمی و استانداردهای مشخص دنبال میشود، جای تبریک و قدردانی دارد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ادامه داد: برای دستیابی به توسعه مطلوب، ضروری است ابتدا شاخصهای علمی و توسعهای معتبر در سطح جهان مورد بررسی قرار گیرد و سپس بر اساس این شاخصها، اهداف و برنامههای توسعهای نهاد برای سالهای آینده تدوین شود.
وی تأکید کرد: تمرکز بر شاخصهای علمی و ارزیابی مستمر عملکرد، این امکان را فراهم میکند که میزان پیشرفت برنامهها بهصورت دقیق سنجیده شود و مسیر توسعه کتابخانههای عمومی بر اساس اهداف روشن و قابل اندازهگیری ادامه یابد.
ارتقای زیست فرهنگی و ساخت انسان فرهنگی، از رسالتهای بنیادین کتابخانههای عمومی است
صالحیامیری در بخش دیگری از سخنان خود، ارتقای سطح زیست فرهنگی جامعه را از وظایف مهم نهاد کتابخانههای عمومی کشور برشمرد و اظهار کرد: جامعهای که زیست فرهنگی در آن شکل نگیرد و فرهنگ در زندگی روزمره مردم جایگاه مناسبی نداشته باشد، بیش از دیگر جوامع در معرض آسیبها و چالشهای اجتماعی و اقتصادی قرار خواهد گرفت.
وی با تأکید بر اینکه توسعه فرهنگی باید در رفتار، نگرش و سبک زندگی افراد جامعه نمود پیدا کند، افزود: کتابخانههای عمومی میتوانند با گسترش آگاهی، تقویت ارتباطات اجتماعی و فراهم کردن زمینه مشارکت فرهنگی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت زیست فرهنگی جامعه ایفا کنند.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، «ساخت انسان فرهنگی» را از دیگر رسالتهای خطیر نهاد کتابخانههای عمومی کشور عنوان کرد و گفت: این مفهوم که برگرفته از اندیشه امام خمینی (ره) است، میتواند یکی از مهمترین اهداف فعالیت نهادهای فرهنگی باشد.
وی افزود: فردی که به کتابخانه مراجعه میکند، در درون خود گرایش و علاقهای به فرهنگ، دانایی و آگاهی دارد و وظیفه نهادهای فرهنگی آن است که این ظرفیت را تقویت کرده و زمینه رشد و تعالی آن را فراهم کنند
صالحیامیری با بیان اینکه جامعه فرهنگی، محصول توسعه فرهنگی یک کشور است، تصریح کرد: در جامعهای که فرهنگ به جایگاه واقعی خود رسیده باشد، سرمایه اجتماعی، مشارکت اجتماعی و اعتماد اجتماعی نیز تقویت میشود. در مقابل، پایین بودن این شاخصها میتواند نشاندهنده آن باشد که توسعه فرهنگی هنوز به سطح مطلوب خود نرسیده است.
وی ادامه داد: در یک جامعه فرهنگی، انسانها از احساس امید، نشاط و رضایت بیشتری برخوردارند و روابط اجتماعی بر پایه اعتماد، مشارکت و مسئولیتپذیری شکل میگیرد. از این منظر، توسعه فرهنگی صرفاً به گسترش امکانات و زیرساختها محدود نمیشود، بلکه باید آثار آن در کیفیت زندگی و مناسبات اجتماعی مردم نیز نمایان باشد.
نهاد کتابخانههای عمومی کشور، مرکز ارتقای دانش فرهنگی جامعه است
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به چهار مؤلفه «سرمایه فرهنگی، زیست فرهنگی، جامعه فرهنگی و انسان فرهنگی»، این مؤلفهها را از محورهای اساسی توسعه فرهنگی برشمرد و تأکید کرد: بر همین اساس، نهاد کتابخانههای عمومی کشور را باید یکی از مراکز اصلی ارتقای دانش فرهنگی جامعه دانست که نقشی مؤثر در تقویت این چهار مؤلفه بر عهده دارد.
صالحیامیری با تأکید بر ضرورت سنجش میزان اثرگذاری فعالیتهای نهاد اظهار کرد: این مؤلفهها باید به شاخصهای علمی و قابل اندازهگیری تبدیل شوند تا بتوان بهصورت دقیق ارزیابی کرد که نهاد کتابخانههای عمومی کشور در طول هر سال تا چه میزان توانسته است در ارتقای شاخصهای فرهنگی جامعه تأثیرگذار باشد.
وی افزود: ارزیابی عملکرد نهاد نباید صرفاً به توسعه زیرساختها و افزایش تعداد کتابخانهها محدود شود، بلکه باید میزان تأثیر فعالیتها و خدمات کتابخانهای بر رشد سرمایه فرهنگی، ارتقای زیست فرهنگی، شکلگیری جامعه فرهنگی و تربیت انسان فرهنگی نیز مورد سنجش قرار گیرد.
نهاد کتابخانههای عمومی، حلقه اتصال فرهنگی میان ایرانیان است
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در ادامه، نهاد کتابخانههای عمومی کشور را حلقه اتصال فرهنگی میان ایرانیان دانست و اظهار کرد: کتابخانههای عمومی با گستره خدمات خود در شهرها و روستاهای کشور، ظرفیتی ارزشمند برای ایجاد پیوندهای فرهنگی، تقویت همبستگی اجتماعی و گسترش ارتباط میان اقشار مختلف جامعه به شمار میروند.
وی با تأکید بر نقش کتابخانهها در تقویت هویت و انسجام فرهنگی افزود: این ظرفیت میتواند زمینهساز افزایش مشارکت اجتماعی، تقویت سرمایه فرهنگی و گسترش دسترسی عادلانه مردم به دانش و آگاهی باشد.
ضرورت شکلگیری نهضت ملی کتابخانهسازی با مشارکت همه ظرفیتهای کشور
صالحیامیری با تأکید بر اینکه آینده ایران در گرو توسعه فرهنگی است و کتاب و کتابخوانی از شاخصهای اصلی این توسعه به شمار میرود، خواستار بهرهگیری از تمامی ظرفیتهای کشور برای گسترش کتابخانههای عمومی شد.
وی اظهار کرد: توسعه کتابخانههای عمومی نباید صرفاً متکی به اعتبارات و بودجههای دولتی باشد، بلکه ضروری است ظرفیت دستگاههای اجرایی، سازمانها، بانکها، بنگاههای اقتصادی و خیرین در این مسیر به کار گرفته شود تا زمینه تحقق هدف «هر محله یک کتابخانه و هر شهر یک کتابخانه» فراهم شود.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به تجربه موفق مشارکتهای مردمی در توسعه فضاهای آموزشی تأکید کرد: باید نهضت کتابخانهسازی در کشور، همانند نهضت مدرسهسازی، به یک حرکت فراگیر و ملی تبدیل شود؛ حرکتی که تحقق آن نیازمند برنامهریزی منسجم، اقدامات ساختاری، فعالیتهای تبلیغی و اقناعگری برای جلب مشارکت دستگاهها، بنگاههای اقتصادی و خیرین است.
وی افزود: برای دستیابی به چنین هدفی، لازم است ظرفیتهای موجود در بخشهای دولتی و غیردولتی شناسایی و سازوکارهای مشخصی برای مشارکت آنها در توسعه و تجهیز کتابخانههای عمومی فراهم شود.
تدوین برنامه راهبردی برای تحولی بزرگ در کتابخانههای عمومی کشور
صالحیامیری در ادامه بر ضرورت تدوین یک برنامه راهبردی جامع برای ایجاد تحولی بزرگ در حوزه کتابخانههای عمومی کشور تأکید کرد و گفت: توسعه کتابخانههای عمومی نیازمند برنامهای منسجم، آیندهنگر و مبتنی بر شاخصهای علمی است که بتواند اهداف کمی و کیفی را بهصورت همزمان دنبال کند.
وی افزود: در این برنامه باید علاوه بر افزایش تعداد کتابخانهها و گسترش نقاط خدمت، ارتقای کیفیت خدمات، افزایش میزان مراجعه و مشارکت مردم، توسعه فعالیتهای فرهنگی و بهبود شاخصهای کتابخوانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با تأکید بر ضرورت هدفگذاری برای سالهای آینده خاطرنشان کرد: تحقق تحول در کتابخانههای عمومی مستلزم آن است که اهداف توسعهای بهصورت دقیق تعریف و مسیر دستیابی به آنها بر اساس ظرفیتهای موجود، مشارکت سایر دستگاهها و شاخصهای قابل سنجش طراحی شود.
توجه ویژه و ایجاد انگیزه در کارکنان، ضرورتی برای تحقق تحول در نهاد
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در بخش دیگری از سخنان خود، نیروی انسانی را از ارکان اصلی تحقق برنامههای توسعهای نهاد کتابخانههای عمومی کشور دانست و بر ضرورت ایجاد انگیزه و تقویت سازوکارهای حمایتی از کارکنان تأکید کرد.
وی اظهار کرد: اگر قرار است تحولی بزرگ در نهاد کتابخانههای عمومی کشور شکل بگیرد و برنامههای توسعهای آن به نتیجه برسد، این تحول باید با مشارکت و تلاش کارکنان محقق شود؛ ازاینرو، ایجاد انگیزه، تقویت روحیه سازمانی و فراهم کردن زمینه مشارکت مؤثر کارکنان در تحقق اهداف نهاد، ضرورتی اساسی است.
صالحیامیری با تأکید بر اهمیت توجه به وضعیت کارکنان افزود: برای دستیابی به اهداف توسعهای، باید سازوکارهای مؤثری برای افزایش انگیزه و رضایت شغلی کارکنان پیشبینی شود و شرایطی فراهم آید که آنان از زیستی شرافتمندانه و متناسب با جایگاه و مسئولیتهای خود برخوردار باشند.
توسعه خدمات دیجیتال، گامی مؤثر در گسترش دسترسی به کتاب و کتابخوانی
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی همچنین با قدردانی از اقدامات نهاد کتابخانههای عمومی کشور در زمینه فراهمسازی زیرساختها و سازوکارهای دیجیتالیسازی کتابها، توسعه خدمات دیجیتال را یکی از محورهای مهم گسترش کتابخوانی دانست.
وی اظهار کرد: دیجیتالیسازی منابع و توسعه خدمات الکترونیکی کتابخانهای، از ضرورتهای توسعه کتابخوانی در شرایط امروز است و میتواند با نزدیک کردن خدمات به مخاطبان، دسترسی آسانتر و گستردهتر مردم به منابع کتابخانهای را فراهم کند.
صالحیامیری افزود: بهرهگیری از ظرفیت فناوریهای نوین، علاوه بر کاهش محدودیتهای مکانی و زمانی، میتواند زمینه استفاده گروههای بیشتری از جامعه از خدمات کتابخانهای را فراهم سازد و نقش مؤثری در ارتقای شاخصهای کتابخوانی داشته باشد.
اعلام آمادگی وزارت میراث فرهنگی برای اختصاص فضاهای تاریخی به کتابخانههای عمومی
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در بخش پایانی سخنان خود، تعامل و همکاری میان نهاد کتابخانههای عمومی کشور و سایر دستگاههای اجرایی را از الزامات توسعه خدمات کتابخانهای برشمرد.
وی با اشاره به ظرفیت وزارتخانههایی همچون آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بر ضرورت گسترش همکاریهای بیندستگاهی برای استفاده بهینه از امکانات و زیرساختهای موجود تأکید کرد.
صالحیامیری در همین راستا، آمادگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی را برای همکاری با نهاد کتابخانههای عمومی کشور و در اختیار قرار دادن فضاهای تاریخی مناسب بهمنظور ایجاد و توسعه کتابخانههای عمومی اعلام کرد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تأکید کرد: بهرهگیری از ظرفیت بناها و فضاهای تاریخی برای فعالیتهای کتابخانهای، ضمن کمک به گسترش زیرساختهای فرهنگی، میتواند زمینهساز پیوند هرچه بیشتر میراث فرهنگی با کتاب و کتابخوانی و افزایش بهرهمندی عمومی از این ظرفیتهای ارزشمند باشد.
در پایان این نشست، با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، از کتاب «استاندارد کتابخانههای سیار؛ الزامات و رهنمودها» رونمایی شد.