«موزههای سیار»؛ هشتمین نشست «سهشنبههای موزهاندیشی» برگزار شد
هشتمین نشست از سلسلهنشستهای «سهشنبههای موزهاندیشی» با موضوع «موزههای سیار؛ رویکردی نوین در آموزش، مشارکت اجتماعی و تحقق عدالت فرهنگی» با حضور جمعی از مدیران، کارشناسان و فعالان حوزه موزه و با هدف بررسی ظرفیتها و تجربههای موزههای سیار در گسترش دسترسی فرهنگی و تقویت نقش اجتماعی موزهها برگزار شد.
به گزارش ایلنا به نقل از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، این نشست روز سهشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ بهصورت حضوری و برخط در سالن جلسات ادارهکل موزهها برگزار شد. مینا خوبانی ربانی، دستیار مدیرکل موزهها و دبیر نشست، در آغاز با اشاره به اهمیت توسعه موزههای سیار، این موزهها را ظرفیتی برای گسترش دسترسی عمومی به خدمات فرهنگی، کاهش فاصله میان موزه و جامعه و تحقق عدالت فرهنگی دانست و تأکید کرد مفهوم موزه سیار صرفاً به جابهجایی و نمایش اشیا محدود نمیشود، بلکه میتواند از طریق آموزش، روایت، هنرهای نمایشی و ایجاد تجربه مستقیم برای مخاطب، زمینه مشارکت اجتماعی و انتقال میراث فرهنگی را فراهم کند.
در ادامه، حسن کیان، مدیر موزه خلاقیت کودک و نوجوان، با تأکید بر نقش موزهها در تکمیل فرایند آموزش، به تفاوت میان آموزش حافظهمحور و یادگیری مبتنی بر تجربه، پژوهش و آزمون و خطا پرداخت و موزه را ظرفیتی مؤثر برای فراهم کردن زمینه تجربه عملی برای کودکان و نوجوانان دانست. او با اشاره به تجربه فعالیت بیش از ۶۰ مرکز در حوزه خلاقیت کودکان و نوجوانان، استعدادیابی را مقدمه هدایت کودکان به حوزههای متناسب با تواناییهایشان عنوان کرد و بر ضرورت گسترش ارتباط و شبکهسازی میان موزهها و مراکز آموزشی و حرکت موزهها به سمت فعالیتهای رویدادمحور تأکید کرد.
سوسن نیکذات، مدیر موزه بینالمللی سیار سفیران صلح، دسترسی گروههایی را که به دلایل جغرافیایی، اجتماعی یا اقتصادی امکان مراجعه به موزهها ندارند، یکی از اهداف اصلی شکلگیری موزه سیار عنوان کرد. او با اشاره به تجربه حضور در مدارس، روستاها، بیمارستانها و اجرای برنامههایی در خارج از کشور، عروسک را ابزاری مؤثر برای انتقال میراث ناملموس، قصهها و سنتها و ایجاد ارتباط میان فرهنگها دانست و تأکید کرد کودکان و خانوادهها در فعالیتهای موزه سیار تنها مخاطب نیستند، بلکه از طریق ساخت عروسک، روایت قصه و انتقال تجربه به مشارکتکنندگان برنامه تبدیل میشوند؛ رویکردی که میتواند موزه را به بستری برای انتقال مفاهیمی چون صلح، تعامل اجتماعی و شناخت فرهنگها تبدیل کند.
سیاوش ستاری، مسئول موزه سیار خیمهشببازی، با اشاره به بیش از سه دهه فعالیت در این زمینه، تغییر شیوه انتقال هنرهای سنتی میان نسلها را یکی از چالشهای حفظ این هنرها دانست و بر ضرورت ایجاد فرصت تجربه عملی برای کودکان و نوجوانان تأکید کرد. او با اشاره به راهاندازی تماشاخانه سیار خیمهشببازی و سفر به نقاط مختلف کشور گفت از سال ۱۳۹۸ تاکنون بهطور متوسط سالانه حدود ۵۰۰ کارگاه آموزشی برگزار کرده است و تجربه حضور در روستاها و مناطق دورافتاده، بهویژه در سیستان و بلوچستان، نشاندهنده ظرفیت هنر و موزه سیار برای انتقال میراث فرهنگی به کودکانی است که امکان حضور مستمر در مراکز فرهنگی و هنری را ندارند.
گیسو فکوری نوشاد، مدیر موزه قاجار آذربایجان شرقی، با مرور تجربه راهاندازی موزه سیار در مجموعه فرهنگیتاریخی سعدآباد، گفت این فعالیت با این رویکرد شکل گرفت که اگر بخشی از جامعه امکان مراجعه به موزه را ندارد، موزه باید به میان مردم برود. او با اشاره به برگزاری ۳۸ نمایشگاه طی حدود پنج سال در تهران، تعدادی از استانهای کشور و برخی برنامههای فرهنگی خارج از ایران، حضور موزه سیار در مراکز اجتماعی از جمله آسایشگاه کهریزک را نمونهای از کارکرد اجتماعی موزهها دانست. فکوری نوشاد همچنین با اشاره به تجربه شکلگیری «موزه سیار عروسک» در آذربایجان شرقی، بر ظرفیت عروسکهای بومی، آیینی و اقوام برای آشنایی کودکان با تنوع فرهنگی، قصهها و سنتهای مناطق مختلف ایران تأکید کرد.
الهه حریریان، کارشناس موزه عروسکهای ملل، نیز با اشاره به ادامه فعالیت بخش سیار این موزه با وجود توقف فعالیت آن در فضای فیزیکی پیشین، تجربه شکلگیری طرح «یک چمدان عروسک» را تشریح کرد. او گفت الگوی اولیه موزه سیار شامل ۲۰۰ عروسک ملل، ۵۰ عروسک ایران و ۱۰۰ پارچه تصویری بود که هزینههای حملونقل و فضاسازی، به شکلگیری الگویی سادهتر و کمهزینهتر منجر شد. به گفته حریریان، «چمدان عروسک» طی سه سال به ۲۴ شهر سفر کرده و ۲۵۸ اجرا در مدارس، مناطق روستایی و عشایری و دیگر فضاها داشته است. او همچنین استفاده از عروسکها و روایتهای ایرانی و دیگر ملل و مشارکت مردم محلی در ارائه عروسکها، قصهها و روایتهای بومی را زمینهای برای شناخت فرهنگهای مختلف و انتقال میراث ناملموس دانست.
در مجموع، مباحث مطرحشده در هشتمین نشست «سهشنبههای موزهاندیشی» بر ظرفیت موزههای سیار برای کاهش فاصله میان موزه و جامعه، گسترش دسترسی به خدمات فرهنگی، آموزش تجربهمحور، انتقال میراث ناملموس و افزایش مشارکت اجتماعی تأکید داشت؛ رویکردی که با بردن محتوای موزهای به مدارس، روستاها، مناطق عشایری، بیمارستانها و دیگر فضاهای اجتماعی، امکان بهرهمندی طیف گستردهتری از جامعه از ظرفیتهای فرهنگی و آموزشی موزهها را فراهم میکند.
