کانادا در حال تنوع بخشی به روابط اقتصادی خود است/ رفتار ترامپ، اتاوا را مجبور به تعمیق روابط با اروپا کرد

فریدون مجلسی، کارشناس مسائل بین‌الملل، با اشاره به تمایل کانادا به تعمیق روابط با اتحادیه اروپا و فاصله گرفتن از آمریکا، در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: نخست‌وزیر کانادا از مدت‌ها پیش، حتی در کنفرانس امنیتی مونیخ، مواضعی را مطرح کرده بود که نشان می‌داد نسبت به رابطه کانادا و آمریکا نگاه متفاوتی دارد. او در آنجا سخنرانی تاریخی و به‌یادماندنی‌ای انجام داد و با وام گرفتن از اندیشه‌های واتسلاف هاول و اشاره به کتاب «قدرت بی‌قدرتان»، وضعیت کانادا در برابر آمریکا را به نوعی با وضعیت چکسلواکی در برابر اتحاد جماهیر شوروی مقایسه کرد.

وی افزود: از سوی دیگر، او شخصیتی است که به‌طور عقلانی و تخصصی فکر می‌کند. همان‌طور که می‌دانید، مدتی نیز ریاست بانک مرکزی انگلستان و کانادا را بر عهده داشته است. بنابراین، با شخصیتی روبه‌رو هستیم که در اروپا و به‌ویژه در انگلستان از اعتبار علمی و تخصصی بالایی برخوردار است؛ چراکه ریاست بانک مرکزی جایگاهی بسیار تخصصی و در سطح بالای علمی و اقتصادی است.

مجلسی ادامه داد: این شخصیت از نظر دانش و تجربه اقتصادی، در برابر فردی مانند ترامپ قرار گرفته که میلیاردر است و به نظر می‌رسد بخشی از مسیر ثروتمند شدنش نیز با رفتارها و رویکردهایی همراه بوده که الزاماً با معیارهای اخلاقی و متعارف سازگار نیست؛ چراکه پولدار شدن نیز همیشه به معنای برخورداری از استعدادهای استثنایی نیست و در برخی موارد ممکن است فرد با کنار گذاشتن برخی تعهدات و ملاحظات اخلاقی به ثروت برسد.

وی ادامه داد: ترامپ، افزون بر این، شخصیتی است که به نظر می‌رسد میان آنچه در ذهن دارد و آنچه به زبان می‌آورد، فاصله چندانی وجود ندارد؛ یعنی برخی تخیلات و تصوراتی را که در ذهن دارد، مستقیماً بیان می‌کند. طرح این موضوع که کانادا می‌تواند ایالت پنجاه‌ویکم آمریکا باشد، نمونه‌ای از همین رویکرد است؛ سخنی که طبعاً از سوی کانادا جدی گرفته می‌شود و واکنش‌هایی را نیز در پی دارد.

مجلسی افزود: کانادا کشوری است که اگرچه بخش بزرگی از سرزمین آن سرد و کم‌جمعیت است، اما از نظر وسعت، منابع و ظرفیت‌های اقتصادی، کشوری بسیار مهم و برخوردار محسوب می‌شود. اشتباه کانادا در گذشته این بود که بخش عمده و تقریباً تمام ارتباطات و تعاملات اقتصادی خود را به آمریکا گره زد و اکنون تلاش برای برقراری ارتباطات گسترده‌تر در سطح بین‌المللی را می‌توان نوعی بازگشت به عقلانیت و اصلاح آن اشتباه دانست.

وی تصریح کرد: البته طبیعی است که کانادا نه می‌خواهد و نه می‌تواند ارتباط خود را با آمریکا قطع کند. مردم کانادا و آمریکا همسایه، دوست و تا حد زیادی هم‌زبان هستند. در امتداد مرز طولانی دو کشور، به‌ویژه در مناطقی که شهرها و جوامع در فاصله چند دقیقه رانندگی از یکدیگر قرار دارند، رفت‌وآمد و مبادلات روزمره میان مردم دو سوی مرز کاملاً طبیعی و اقتصادی است.

وی ادامه داد: منطقی نیست که چنین مبادلاتی به جای همسایه نزدیک، با کشورهایی در فاصله بسیار دور مانند ژاپن یا کشورهای اروپای غربی انجام شود. بنابراین، ارتباطات نزدیک و گسترده میان دو کشور در سطحی معقول و حتی بالا، همچنان ضروری است.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: با این حال، نکته مهم این است که بخش قابل‌توجهی از تراکم جمعیتی، صنعتی و اقتصادی کانادا و آمریکا در دو سوی مرز مشترک دو کشور قرار دارد. برای مثال، تورنتو یکی از مهم‌ترین مراکز اقتصادی و جمعیتی کاناداست و در غرب نیز مناطق مهمی از این کشور از نظر اقتصادی و جمعیتی توسعه یافته‌اند. به‌ویژه پس از پیوستن هنگ‌کنگ به چین، تعداد زیادی از چینی‌هایی که با فرهنگ و نظام اداری و اقتصادی بریتانیا آشنایی داشتند، به کانادا مهاجرت کردند و حضور آنها نیز بر اهمیت اقتصادی و صنعتی بخش‌هایی از غرب کانادا افزود.

وی افزود: از این منظر، برای فردی که سابقه ریاست بانک مرکزی انگلیس و کانادا و تجربه اقتصادی دارد، کاملاً منطقی است که همه تخم‌مرغ‌های خود را در یک سبد نگذارد. تنوع در روابط بازرگانی، علاوه بر اینکه یک ضرورت اقتصادی است، جنبه‌ای استراتژیک نیز دارد. یک کشور نباید خود را به گونه‌ای وابسته کند که در صورت تغییر سیاست‌های یک شریک تجاری، کل اقتصاد آن کشور تحت تأثیر قرار گیرد. اکنون که آمریکا قصد افزایش تعرفه‌ها را دارد و این سیاست می‌تواند بر تجارت کانادا اثر بگذارد، اهمیت این موضوع بیش از گذشته آشکار شده است.

مجلسی ادامه داد: این منطق فقط درباره ارتباط با انگلستان و اروپای غربی صدق نمی‌کند. کانادا از طریق سواحل اقیانوس آرام نیز امکان برقراری و توسعه روابط اقتصادی با کشورهایی مانند کره جنوبی و ژاپن را دارد و در سایر حوزه‌ها نیز می‌تواند از ظرفیت روابط تجاری متنوع استفاده کند. این یک اصل بدیهی اقتصادی است که برای ایران نیز می‌تواند قابل توجه باشد. ایران در درجه اول باید روابط بازرگانی خود را با همسایگانش متنوع و گسترده کند. خوشبختانه، به‌جز افغانستان، تقریباً همه همسایگان ایران از نظر منابع مالی، امکانات فنی، صنعتی و اقتصادی ظرفیت‌های قابل‌توجهی دارند و می‌توانند هم بازار فروش محصولات ایران باشند و هم کالا و خدمات مورد نیاز ایران را تأمین کنند.

وی افزود: حتی از نظر هزینه حمل‌ونقل نیز بسیاری از این روابط می‌توانند مقرون‌به‌صرفه باشند. برای مثال، انتقال کالا از طریق دریا، به جای استفاده از تعداد بسیار زیادی کامیون، می‌تواند با یک کشتی بزرگ با ظرفیت ده‌ها هزار تن انجام شود و هزینه مبادلات را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.

مجلسی خاطرنشان کرد: بنابراین، تسهیل رفت‌وآمد، برقراری ارتباطات هوایی و ایجاد امکان فعالیت آزادانه‌تر اقتصادی میان ایرانیان داخل و خارج از کشور، می‌تواند از مهم‌ترین مسائل انسانی و در عین حال یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی ایران باشد. این جمعیت ایرانی که به دلایل گوناگون از کشور خارج شده‌اند، به‌ویژه در آمریکا و کانادا، می‌توانند بخشی از یک شبکه گسترده اقتصادی و تجاری میان ایران و جهان باشند.

وی تصریح کرد: از این منظر، حتی در شرایطی که میان جمهوری اسلامی ایران و دولت‌های کانادا و آمریکا اختلافات سیاسی وجود دارد، جمعیت بزرگ ایرانیان ساکن این دو کشور همچنان یک ظرفیت مهم برای ارتباطات انسانی، اجتماعی و اقتصادی محسوب می‌شوند. شرایطی که امروز کانادا درباره ضرورت تنوع‌بخشی به روابط خود مطرح می‌کند، از این جهت می‌تواند برای ایران نیز قابل تأمل باشد.