سردرگمی در کاخ سفید؛ ترامپ چگونه از جنگ ایران خارج میشود؟
تناقضگویی دونالد ترامپ درباره جنگ با ایران، از نزدیک بودن توافق تا تهدید به حمله گسترده، نشانهای از نبود راهبرد روشن در یکی از حساسترین بحرانهای سیاست خارجی آمریکا است.
به گزارش ایلنا به نقل از رایالیوم، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در وضعیتی بیسابقه از سردرگمی و از دست دادن جهتگیری در طرحی قرار گرفته است که بههمراه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای «خاورمیانه جدید» پس از آنچه «نابودی کامل محور مقاومت» مینامیدند، ترسیم کرده و به آن میبالید.
ترامپ در هفتههای اخیر در چندین اظهارنظر، نشانههایی از آشفتگی و نبودِ شفافیت در راهبرد خود نشان داده است؛ از یکسو جنگ نظامی علیه ایران که وارد ماه دوم شده، و از سوی دیگر فشارهای شدید اروپا و کشورهای عربی که از آنچه «پیامدهای فاجعهبار اقتصادی جنگ» میخوانند، نگراناند.
گاه از نزدیک بودن پایان جنگ و دستیابی به توافقی پنهانی با ایران سخن میگوید، و گاه دیگر از گسترش عملیات نظامی و تهدید به سرنگونی کامل نظام ایران و نابودی زیرساختهای آن حرف میزند.
این تناقضها پرسشهای فراوانی را درباره میزان قانع بودن ترامپ نسبت به این جنگ برانگیخته است؛ جنگی که به گفته بسیاری از رسانههای عبری و آمریکایی، نتانیاهو با ارائه «اطلاعات نادرست» او را به آن کشانده؛ جنگی که اکنون ترامپ نمیداند چگونه از آن خارج شود، بهویژه با توجه به پایداری نظام ایران و وارد آوردن ضربات سنگین به اسرائیل و پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، و تحمیل خسارات قابلتوجه به نیروهای آمریکایی.
در همین حال، محور مقاومت همچنان پابرجاست؛ حزبالله به مقابله و حملات خود علیه اسرائیل ادامه میدهد، گروه انصارالله یمن وارد جنگ شده و شهرهای فلسطین اشغالی را هدف قرار داده، و جنبش حماس نیز در نوار غزه با وجود دو سال جنگ سخت، همچنان سلاح و توان خود را حفظ کرده است.
در این زمینه، یک مقام کاخ سفید اعلام کرده که ترامپ به مشاورانش گفته میخواهد از گرفتار شدن در یک جنگ بیپایان پرهیز کند و بهدنبال یافتن راهحلی دیپلماتیک با ایران است. به گفته این مقام، ترامپ تأکید کرده که مدت درگیریها باید بین ۴ تا ۶ هفته باشد.
با این حال، او همزمان تهدید کرده که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، ممکن است به تشدید گسترده نظامی روی آورد و حتی آماده بررسی گزینههای سختتر است.
پس از گذشت یک ماه از آغاز جنگ، ترامپ با گزینههای دشواری روبهروست؛ از یکسو افزایش قیمت جهانی انرژی و کاهش محبوبیت داخلی، و از سوی دیگر انتخاب میان دو راه: یا دستیابی به توافقی ناقص و خروج از جنگ پیش از تحقق اهداف اعلامشده، یا ادامه و تشدید درگیری با خطر گرفتار شدن در یک جنگ فرسایشی طولانی.
در همین راستا، جاناتان پانیکوف، معاون پیشین مسئول اطلاعات ملی آمریکا در امور خاورمیانه، گفته است که گزینههای ترامپ برای پایان دادن به جنگ «ضعیف» هستند و مشکل اصلی، نبود تعریف روشنی از «نتیجه مطلوب» است.
در مقابل، یک مقام دیگر کاخ سفید تأکید کرده که این عملیات زمانی پایان مییابد که فرمانده کل قوا تشخیص دهد اهداف محقق شدهاند.
همچنین جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده که ایالات متحده به اهداف نظامی خود دست یافته و قصد ندارد حضور طولانیمدتی در منطقه داشته باشد.
با این وجود، ترامپ برای افزایش فشار، هزاران نیروی نظامی اضافی به منطقه اعزام کرده و ایران را به حملات شدیدتر، حتی احتمال استفاده از نیروهای زمینی، تهدید کرده است؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، میتواند خطر ورود آمریکا به جنگی طولانیتر را افزایش دهد.
یکی از سناریوهای احتمالی، اجرای یک حمله هوایی گسترده نهایی برای تضعیف توان نظامی و تخریب تأسیسات هستهای ایران است، سپس اعلام پیروزی و خروج از جنگ. اما این اقدام بدون بازگشایی کامل تنگه هرمز، که ایران تاکنون با آن مخالفت کرده، ممکن است فاقد اعتبار تلقی شود.
طرح پیشنهادی ۱۵ بندی ترامپ که شامل توقف برنامه هستهای ایران، محدودسازی توان موشکی، قطع حمایت از گروههای متحد و حتی واگذاری کنترل تنگه هرمز است، از سوی ایران «غیرمنصفانه و غیرواقعی» توصیف شده است، هرچند درِ مذاکرات غیرمستقیم را کاملاً نبستهاند.
در حالی که ترامپ مدعی است ایران برای توافق «التماس میکند»، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که تهران عجلهای برای پایان جنگ ندارد و صرفاً با ادامه مقاومت میتواند ادعای پیروزی کند.
روزنامه واشنگتن پست نیز در مقالهای به قلم فرید زکریا، سیاستهای ترامپ را «بحرانی خودساخته» توصیف کرده که به اعتبار آمریکا آسیب زده است.
زکریا معتقد است آنچه زمانی «اعتبار آمریکا» نامیده میشد، اکنون به صحنهای شبیه یک «برنامه تلویزیونی عجیب» تبدیل شده است، جایی که ترامپ تلاش میکند بحرانهایی را مدیریت کند که خود در نتیجه اظهارات متناقضش ایجاد کرده است.
او همچنین اشاره میکند که ترامپ پیشتر از کاهش عملیات نظامی سخن گفته و حتی اعلام کرده بود که حفاظت از تنگه هرمز برای آمریکا اهمیت حیاتی ندارد، اما اکنون مواضعی متفاوت اتخاذ کرده است.
در پایان، این پرسش همچنان باقی است: ترامپ چگونه از این بنبست خارج خواهد شد؟ و آیا ایران دارای ابزارهای قدرت پنهانی است که هنوز بهطور کامل آشکار نشدهاند؟
