نقش زنان در دوران جنگ چه تفاوتی با زمان صلح دارد؟

سیمین کاظمی، جامعه شناس، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا درباره نقش زنان در جنگ گفت: نقش زنان در دوره جنگ متاثر از وضعیت آنها در شرایط صلح است. وقتی در دوره صلح و شرایط عادی، زنان مشارکت اجتماعی داشته باشند، در زمان جنگ هم فعالانه نقش اجتماعی شان را ایفا می کنند.

وی افزود: در جنگ فعلی زنان در کنار مردان به عنوان نیروهای امدادرسان در بخش های مختلف فعال و مشغول خدمات رسانی هستند. اما در بخش های دیگر بنا به دیدگاه و رویکرد دولت بعضا از ایفای نقش شان معاف شده باشند، چنانکه در بعضی ادارات زنان دورکاری می کنند. البته در بخش خصوصی بسیاری از زنان علیرغم وجود خطر همچنان مشغول کار هستند.

این جامعه شناس حوزه زنان در ادامه خاطرنشان کرد: در سازماندهی و حضور خیابانی مردم در ایام جنگ، زنان  در مخالفت با تجاوز نظامی آمریکا و اسراییل، نقش فعال و چشمگیری دارند و حضور شبانه شان نشان دهنده تغییری فاحش در وضعیت زنان است.

به گفته وی  واقعیت این است که زنان ایرانی از دوره مشروطه به بعد نسبت به تحولات سیاسی و سرنوشت کشور بی تفاوت و منفعل نبوده اند و دیگر صرفا از خانه ناظر خاموش وقایع سیاسی نیستند، آنها بر اساس دیدگاه و منافع سیاسی شان عاملیت خود را در خیابان اثبات می کنند و در رخدادهای مختلف حضور دارند؛ از اعتراضات اجتماعی تا حمایت سیاسی.

کاظمی همچنین در خصوص تأثیر جنگ بر خانواده ها و آسیب های اجتماعی ناشی از آن گفت:جنگ اثرات مهمی بر خانواده می گذارد که هم شامل اثرات مستقیم است و هم غیرمستقیم. اثرات مستقیم شامل تلفات انسانی و ویرانی های ناشی از جنگ است.

او گفت: بعضی خانواده ها یکی یا تعداد بیشتری از اعضای خود را از دست می دهند و برای انها پروسه بازسازی خانواده چالش مهمی است. بعضی خانواده ها سرپرست شان را از دست می دهند و چون مردان به عنوان نیروی نظامی بیشتر کشته می شوند، زنان  بیشتری نقش سرپرست خانوار را عهده دار می شوند که برای گذران زندگی و مدبریت خانواده با مشکلات متعددی روبه رو هستند.

این جامعه شناس در ادامه تأکید کرد: اثرات غیرمستقیم جنگ بر خانواده، یکی مشکلات اقتصادی و بیکاری و گرانی است و دیگری افزایش تعارضات خانوادگی و خشونت خانگی احتمالی است که در این ایام پنهان است و در آینده ابعاد و اثرات آن مشخص می شود. علاوه بر این در شرایط جنگی و استرسی که بر کودکان وارد می شود و با تعطیلی مهدکودک و مدارس، نقش دشوار و تمام وقت مراقبت از کودکان و سایر اعضای خانواده بر دوش زنان است.

کاظمی با بیان اینکه در مورد طلاق، مهاجرت و آوارگی هنوز نمی دانیم در مدت یک ماه جنگ از نظر آماری چه تغییری رخ داده است،  اما بنا به تجربیات پیشین می توان گفت عواملی مثل جنگ، بیکاری، خانه نشینی و وضعیت نامطلوب اقتصادی می تواند آمار  طلاق را افزایش دهد. شاید در حال حاضر به علت شرایط جنگی، امکان مراجعه و ثبت درخواست طلاق کم باشد ولی میزان آن در صورت تداوم و فرسایشی شدن جنگ ممکن است بیشتر شود.

این جامعه شناس تصریح کرد: مهاجرت در دوره جنگ فعلی بیشتر مهاجرت موقتی درون کشوری بوده و جهت آن از مناطق پرخطر شهری به جاهای امن تر و حاشیه ای  است. فعلا شواهدی از شکل گیری موج مهاجرت به خارج از کشور، وجود ندارد. ممکن است با ادامه جنگ و بحران اقتصادی شاهد شکل گیری مهاجرت    به خارج از کشور نیز باشیم.

کاظمی در پایان افزود: آوارگی و بی خانمانی با طولانی شدن جنگ و افزایش تخریب منازل مسکونی افزایش می یابد. متجاوزان آمریکایی و اسراییلی نشان داده اند از حمله به مناطق مسکونی هیچ ابایی ندارند. از این رو قابل انتظار است که با ادامه جنگ تعداد آوارگان و بی خانمان ها بیشتر شود. با این وصف فقط پایان جنگ و تسریع بازسازی منازل مسکونی می تواند از ظهور آوارگی به عنوان یک مشکل لاینحل یا دشوار جلوگیری کند. اکثریت مردم که به مهاجرت اجباری و موقتی تن داده اند و کسب و کار و خانه و زندگی شان را رها کرده اند،  منتظر پایان جنگ، برقرار شدن امنیت و بازگشتن به خانه های شان هستند.