کوبا در تنگنای فشار حداکثری آمریکا؛ آیا روسیه ناجی هاوانا می‌شود؟

به گزارش ایلنا به نقل از الاخبار، دولت آمریکا در اقدامی بی‌سابقه، تحریم‌های سنتی را کنار گذاشته و با تحریم گسترده نفتی و مالی، هاوانا را در مواجهه با شدیدترین فشارهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی خود قرار داده است. این اقدام که بخشی از یک «جنگ هیبریدی» است، انقلاب سوسیالیستی کوبا را در مواجهه با بزرگ‌ترین چالش خود از زمان پیروزی انقلاب تاکنون قرار داده است.

حکومت کوبا با بیش از شش دهه تجربه، اکنون در شرایطی قرار دارد که نه تنها باید با کمبود منابع و جدایی از متحدان سنتی خود دست و پنجه نرم کند، بلکه سوال اصلی تبدیل به توانایی بقا این نظام تا پایان سال جاری شده است. استراتژی «فشار حداکثری» که دولت ترامپ از ژانویه گذشته آغاز کرده، شامل تحریم گسترده منابع انرژی و قطع شبکه‌های مالی و دیپلماتیک حمایتی کوبا است. بخش مهمی از این فشارها، توقف فوری صادرات نفت از ونزوئلاست که پیش از این حدود ۳۵ هزار بشکه در روز به کوبا می‌فرستاد و بخش بزرگی از نیازهای انرژی و تولید صنعتی را پوشش می‌داد.

علاوه بر قطع منابع نفتی، واشنگتن با اعلام «وضعیت اضطراری ملی» و تهدید به وضع تعرفه‌های سنگین بر هر کشوری که نفت یا فرآورده‌های نفتی به کوبا صادر کند، سیاستی شبیه به زمین سوخته را در پیش گرفته است. این فشار حتی مکزیک را مجبور کرده صادرات نفت خود به کوبا را متوقف کند و ظرفیت‌های انرژی هاوانا به تولید داخلی محدود شده است که تنها حدود ۴۰ درصد نیاز کشور را تامین می‌کند. این وضعیت باعث فلج صنعتی و خدماتی بی‌سابقه در کشور شده است.

در کنار فشار نفتی، آمریکا منابع درآمد ارزی کوبا را نیز هدف قرار داده است. از مهم‌ترین این منابع، برنامه اعزام پزشکان کوبایی به کشورهای دیگر است که میلیاردها دلار درآمد ایجاد می‌کرد. در همین راستا، گواتمالا برنامه همکاری پزشکی با کوبا را که نزدیک به ۳۰ سال ادامه داشت، متوقف کرده است. سایر کشورهای منطقه مانند باهاما و گویان نیز تحت فشار مشابه قرار دارند و این باعث انزوای مالی و سیاسی روزافزون کوبا شده است.

تازه‌ترین اقدامات شامل محدودیت گردشگری اروپایی‌ها و بستن مسیر مهاجرت زمینی از نیکاراگوئه است؛ اقدامی که سوپاپ اطمینان داخلی کوبا را در کاهش تنش‌های اجتماعی به چالش کشیده است. همزمان، پروازهای بازگرداندن مهاجران کوبایی از آمریکا آغاز شده و هشدار داده می‌شود که آمریکا دیگر تدابیر سنتی پذیرش مهاجران را نمی‌پذیرد.

در واکنش، کرملین از مذاکرات برای صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی به کوبا خبر داده است و ممکن است با این اقدام حداقل بخشی از نیازهای فوری هاوانا تامین شود، هرچند محدودیت‌های لجستیکی و مالی همچنان فشار را حفظ می‌کنند.

با این حال، میگل دیاز کانل، رئیس‌جمهور کوبا، با تاکید بر حفظ استقلال کشور و عدم مذاکره بر سر تغییر نظام، بر خط مقاومت و تکیه بر حمایت داخلی و احتمالی روسیه پافشاری می‌کند. آمریکا نیز امید دارد فشار اقتصادی شدید، باعث ایجاد شکاف در ساختار نظامی یا نارضایتی داخلی شود، اما هاوانا با تکیه بر تجربه تاریخی و انعطاف مردم خود، همچنان مقاومت می‌کند.

این فشار همه‌جانبه آمریکا، از نفت و انرژی گرفته تا منابع مالی و دیپلماتیک، کوبا را در آزمونی سرنوشت‌ساز قرار داده و آینده انقلاب سوسیالیستی جزیره کارائیب را به یکی از بحرانی‌ترین مقاطع خود در دهه‌های اخیر رسانده است.