طاهری در گفتوگو با ایلنا:
مودی برای تثبیت جایگاه منطقهای دهلی به امارات رفت/ابعاد سفر نخستوزیر هند به اروپا
کارشناس مسائل شبه قاره گفت: مودی، با توجه به روابط نسبتاً خوب خود با ترامپ، تلاش میکند در خاورمیانه نیز ایفای نقش کند.
هادی اعلمی فریمان، کارشناس مسائل شبه قاره در تشریح دلایل سفر نخست وزیر هند به امارات و کشورهای اروپایی در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: به نظر میرسد که این سفر، در قالب یک مثلث قابل تحلیل است. ضلع نخست این مثلث، یعنی قاعده سمت راست آن، به تثبیت جایگاه هند در خاورمیانه و کشورهای حوزه خلیج فارس مربوط میشود. ضلع دوم نیز گرایش امارات به سمت قدرتی است که بتواند موقعیت این کشور را بیش از پیش هم از منظر نظامی و هم از جهت حمایتهایی که هند میتواند از امارات دریافت کند و مطالباتی که دهلینو قادر است از ابوظبی داشته باشد، تثبیت کند.. اما رأس این مثلث، از نگاه من، ایالات متحده آمریکا است که بدون تردید در این ماجرا نقش پررنگی ایفا میکند. به نظر میرسد مودی، چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، به دنبال کاهش تنشهای منطقهای نیز هست؛ زیرا آمریکاییها تمایل زیادی دارند که این بحران هرچه زودتر پایان یابد. با این حال، متأسفانه مانع اصلی در مسیر این توافق، آمریکا نیست، بلکه اسرائیل است که اجازه نمیدهد مسئله به سرانجام برسد.
وی ادامه داد: از منظر نظری، این موضوع این معنا را دارد که مودی، با توجه به روابط نسبتاً خوب خود با ترامپ، تلاش میکند در خاورمیانه نیز ایفای نقش کند. از سوی دیگر، با توجه به اینکه در دوره جنگ، میان ایران و امارات نیز مشکلات جدی وجود داشته، امارات به خوبی میداند که در شرایط فعلی، به هیچ عنوان به سودش نیست که وارد تقابل با ایران شود و خود مقامات اماراتی هم تمایلی به وقوع چنین وضعیتی ندارند. با این حال، این سفر در شرایطی بسیار حساس انجام میشود. مسئله صرفاً به منابع اقتصادی امارات محدود نیست؛ چراکه امارات همواره از ظرفیت اقتصادی بالایی برخوردار بوده و این موضوع مربوط به امروز و دیروز نیست. همچنین هند نیز کشوری نبوده که طی ۳۰ یا ۴۰ سال گذشته تازه رشد کرده باشد؛ هندیها از گذشته میدانستند که امارات منابع بسیار غنی در اختیار دارد اما اکنون، در این مقطع خاص تاریخی، مودی سفر خود را از امارات آغاز میکند و سپس راهی اروپا میشود.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: میدانیم که نقش اروپا نیز در ارتباط با کاهش تنشهای میان ایران، آمریکا و اسرائیل پررنگتر شده و اروپاییها هم فعال شدهاند. بنابراین، اکنون بازیگران دیگری نیز وارد میدان شدهاند که تلاش میکنند شعلههای جنگ بیش از این گسترش پیدا نکند و حداقل آتشبس ادامه یابد. بسیار بعید میدانم که سفر نارندرا مودی صرفاً با هدف تأمین منافع اقتصادی هند انجام شده باشد؛ به نظر من، منافع اقتصادی در انتهای این معادله قرار دارد. در واقع، هند میخواهد جایگاه خود را تثبیت کند و امارات نیز تلاش دارد از ظرفیتهایی که کشورهایی مانند فرانسه، سازمان ملل و دیگر مجامع بینالمللی در اختیارش قرار میدهند، بهره ببرد. در نهایت نیز، آمریکا از این مسیر اهداف خود را در قبال ایران دنبال میکند. برداشت قطعی من این است که ماجرا از این زاویه قابل تحلیل است. در شرایط فعلی، پرسشی که مطرح میشود این است که این بحران چه تأثیری میتواند بر هند داشته باشد؛ کشوری که دومین جمعیت بزرگ جهان را در اختیار دارد. آیا میتوان گفت بخشی از این تحرکات برای تثبیت وضعیت داخلی هند نیز هست؟ به نظر من، همان ضلع پایین مثلث، یعنی تثبیت جایگاه هند در منطقه، اهمیت اساسی دارد. چراکه طی یک ماه اخیر، برای کشتیهای هندی نیز مشکلاتی ایجاد شد و این مسئله برای دهلینو بسیار حائز اهمیت است. هند میخواهد منافعش مورد تهدید قرار نگیرد؛ زیرا اگر منافع این کشور، با وجود عظمت منابع انسانیاش، در معرض خطر قرار گیرد، قطعاً در داخل هند نیز بحران ایجاد خواهد شد.
وی افزود: وقتی کشوری مانند هند با چنین دیپلماسی فعالی وارد امارات میشود، صرفاً برای یک خواسته محدود قدم برنمیدارد؛ بلکه مجموعهای از نیازها و انتظارات را دنبال میکند. هند در این شرایط، همه ابعاد و شاخههای منافع خود را رصد میکند. هرچند از منابع انسانی عظیمی برخوردار است، اما نباید فراموش کرد که بهعنوان کشوری که نماد دموکراسی شناخته میشود، با مشکلات فراوانی نیز مواجه است. از همین رو، هرگونه بحرانی که به دهلی بازگردد، میتواند شرایط داخلی هند را متشنج کند. به همین دلیل، هوشمندی و ذکاوت مودی در این است که سفر خود را از امارات آغاز میکند و آن را در اروپا به پایان میرساند؛ البته اگر مقصد دیگری پس از اروپا در برنامه نداشته باشد. نکته مهم دیگری هم وجود دارد که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد. امارات، به هر دلیلی، وارد یک رفتار پرریسک شد؛ رفتاری که به ارتباط این کشور با اسرائیل بازمیگردد. امروز امارات، با وجود وسعت کم خود و با وجود اینکه از نگاه ما این رویکرد، سیاستی اشتباه محسوب میشود، به بازیگری بسیار پررنگ در جهان تبدیل شده است.
طاهری گفت: امارات اقدام بسیار پرمخاطرهای انجام داد؛ زمانی که عملاً در برابر قدرت نظامی ایران ایستاد و به سمت عقد قراردادها و توافقات نظامی با اسرائیل رفت. همین مسئله باعث شد کشوری کوچک اما ثروتمند، در صدر اخبار جهان قرار گیرد. بخشی از سفر مودی نیز به همین موضوع بازمیگردد؛ اینکه امارات اکنون در شرایط «هایلایت» قرار گرفته و شاید مودی بتواند در این وضعیت، منافع و امتیازات بیشتری از ابوظبی دریافت کند. از سوی دیگر، امارات اکنون به حمایت جدی نیاز دارد؛ زیرا تنشهایی که ایجاد کرده، باعث شده در منطقه خلیج فارس خود را در معرض تهدید ببیند. به همین دلیل نیز به دنبال یافتن متحدان جدید است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: همانطور که در ابتدا اشاره کردم، امارات میخواهد از ظرفیت قدرتی مانند هند در سازمانهای بینالمللی بهرهمند شود. البته در این میان، متغیرهای غیرخطی و عوامل متعدد دیگری نیز وجود دارند که میتوانند بر تحولات اثر بگذارند. اما از نگاه من، همان مثلث سهضلعی اهمیت اصلی را دارد؛ مثلثی که قاعده آن تثبیت جایگاه هند در منطقه است، ضلع دیگر آن تعامل و تبادل حمایت میان هند و امارات، و در نهایت رأس آن نیز راهبرد آمریکا است؛ راهبردی که به دنبال پایان دادن به تنشها است. آمریکاییها قطعاً بدشان نمیآید که هندیها در این پرونده نقشآفرینی کنند تا تنشها بیش از این شعلهور نشود و بحران به سمت تقابل شدیدتر حرکت نکند.
