مطالبات انباشته مستمری‌بگیران را به تهران کشاند؛
گزارش نشست بازنشستگان استان‌های مختلف با سرپرست و مدیران تامین اجتماعی/ یک بازنشسته: از توضیحات مسئولان قانع نشدیم
جلال اردهائی، فعال بازنشسته تأمین اجتماعی، با اشاره به تجمع بازنشستگان مقابل این سازمان در تهران، گفت: منابع تأمین اجتماعی حاصل حق بیمه کارگران است و اداره آن باید با مشارکت واقعی کارگران و بازنشستگان انجام شود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، روز یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵، جمعی از بازنشستگان تأمین اجتماعی از استان‌های مختلف به تهران آمدند و در مقابل ساختمان این سازمان تجمع کردند.
در همین رابطه، جلال اردهائی، فعال بازنشسته تأمین اجتماعی از لاهیجان که در این تجمع و نشست متعاقب آن با مدیران تامین اجتماعی حضور داشت، در گفتگو با ایلنا جزئیات این جلسه را تشریح کرد.
او با اشاره به حضور حدود ۵۰ نفر از فعالان بازنشستگی از استان‌های مختلف کشور در این تجمع گفت: بازنشستگان پنج مطالبه اصلی را مطرح کردند:
استقلال سازمان تأمین اجتماعی از مدیریت دولتی و مشارکت واقعی کارگران و بازنشستگان در اداره آن.
توقف فروش اموال و دارایی‌های سازمان.
اجرای کامل تعهدات درمانی و برچیدن بیمه تکمیلی.
افزایش حقوق متناسب با هزینه‌های زندگی بر اساس ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی.
و بازپرداخت بدهی حدود ۷۰۰۰ همتی دولت به تامین اجتماعی.
وی افزود: پس از تجمع، از بازنشستگان خواسته شد برای دیدار و گفت‌وگو با مسئولان، به محل کانون عالی کارگران بازنشسته کشور در کوچه مجاور سازمان مراجعه کنند و تا ساعت ۲ بعدازظهر منتظر بمانند. با این حال، هنگام مراجعه مجدد به سازمان تأمین اجتماعی، از میان حدود ۵۰ نفر حاضر در تجمع، فقط به ۱۳ نفر اجازه ورود به جلسه داده شد و سایر بازنشستگان پشت در ساختمان ماندند.
این فعال بازنشستگی با بیان اینکه نمایندگان حاضر در جلسه از استان‌های مختلفی از جمله خوزستان، خراسان، کرمانشاه، کرمان، قزوین، گیلان و مازندران بودند، گفت: جلسه با حضور سرپرست سازمان تأمین اجتماعی و شش نفر از معاونان این سازمان برگزار شد و تا حدود ساعت ۶ تا ۶:۳۰ بعدازظهر ادامه داشت. در تمام این مدت، دوستان ما بیرون از ساختمان منتظر ماندند و در نهایت، به‌تدریج مجبور شدند محل را ترک کنند و با اتوبوس به شهرهای خود بازگردند.
اردهائی درباره نتیجه این جلسه اظهار کرد: مسئولان سازمان در پاسخ به مطالبات ما عمدتاً به شرایط جنگی، تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی کشور اشاره کردند. آن‌ها همچنین بخشی از مشکلات کنونی را به عملکرد دولت‌های قبلی و فسادهای موجود در ساختار گذشته نسبت دادند و گفتند مدیریت جدید برای اصلاح وضعیت تلاش می‌کند و امیدوار است بتواند مشکلات را برطرف کند. با این حال، ما به هیچ‌وجه از توضیحات ارائه‌شده قانع نشدیم؛ چراکه معتقدیم مشکلات سازمان تأمین اجتماعی باید به‌صورت ریشه‌ای حل شوند و نمی‌توان با تغییرات سطحی در مدیریت یا جابه‌جایی برخی افراد، معضلات ساختاری سازمان را برطرف کرد.
ضرورت استقلال «سازمان تأمین اجتماعی» از «مدیریت دولتی»
این فعال بازنشستگی در تشریح نخستین مطالبه بازنشستگان، یعنی استقلال سازمان تأمین اجتماعی و مشارکت واقعی کارگران و بازنشستگان در اداره آن، گفت: سازمان تأمین اجتماعی حاصل حق بیمه‌هایی است که کارگران طی سال‌های اشتغال خود پرداخت کرده‌اند. کارگران در طول حدود سی سال اشتغال، هر ماه یک‌سوم از دستمزد خود را بابت حق بیمه به این سازمان پرداخت کرده‌اند. این منابع طی چندین دهه و از محل حق بیمه نسل‌های مختلف کارگران انباشته شده و بخشی از آن نیز به اموال، دارایی‌ها و شرکت‌های مختلف تبدیل شده است.
وی افزود: درآمد سازمان فقط به حق بیمه‌های ماهانه محدود نمی‌شود؛ دارایی‌ها و شرکت‌های متعلق به آن نیز منابعی برای تأمین هزینه‌های سازمان ایجاد می‌کنند. بنابراین، سازمان تأمین اجتماعی باید بتواند از محل این منابع، مستمری بازنشستگان را به‌طور منظم پرداخت کند و هم‌زمان خدمات درمانی، بهداشتی و دارویی موردنیاز بیمه‌شدگان و بازنشستگان را تأمین کند.
اردهائی با انتقاد از نحوه مدیریت سازمان تأمین اجتماعی در دهه‌های گذشته اظهار کرد: از زمان شکل‌گیری ساختار قانونی سازمان تأمین اجتماعی، دولت‌های مختلف، چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، مدیران خود را در رأس این سازمان منصوب کرده‌اند. در نتیجه، با وجود اینکه سازمان تأمین اجتماعی یک نهاد بیمه‌ای عمومی و غیردولتی است و منابع آن از بودجه عمومی یا درآمدهای نفتی تأمین نشده، کارگران و بازنشستگان عملاً نقش مؤثری در مدیریت و تصمیم‌گیری‌های آن نداشته‌اند.
وی ادامه داد: منابع سازمان متعلق به کارگران است و در واقع، پس‌انداز چندین نسل از نیروی کار کشور است اما دولت‌ها هر زمان با مشکلات اقتصادی یا کسری بودجه مواجه شده‌اند، به منابع این سازمان دست‌اندازی کرده‌اند، بدون آنکه صاحبان اصلی این منابع، یعنی کارگران و بازنشستگان، نقشی در تصمیم‌گیری‌ها داشته باشند.
این فعال بازنشستگی با اشاره به وضعیت مالی کنونی سازمان تأمین اجتماعی گفت: نتیجه چنین مدیریتی، وضعیت کنونی سازمان است که با ناترازی شدید مالی مواجه شده؛ به‌گونه‌ای که حتی برای پرداخت مستمری بازنشستگان در برخی مقاطع ناچار به دریافت تسهیلات از نظام بانکی می‌شود. در این شرایط، بخشی از اموال سازمان نیز برای وثیقه‌گذاری این تسهیلات در معرض خطر قرار می‌گیرد. این روند می‌تواند به تضعیف بیشتر سازمان و حتی از بین رفتن بخش مهمی از دارایی‌های آن منجر شود.
اردهائی تأکید کرد: به همین دلیل، نخستین مطالبه ما این است که مدیریت سازمان تأمین اجتماعی از دولت جدا شود و اداره آن با مشارکت واقعی کارگران و بازنشستگان صورت بگیرد.
اعتراض به بیمه تکمیلی و خصوصی‌سازی درمان
وی در ادامه با اشاره به مطالبه بازنشستگان برای اجرای کامل تعهدات درمانی سازمان تأمین اجتماعی گفت: یکی دیگر از مطالبات اصلی ما، پایان دادن به تحمیل بیمه تکمیلی به بازنشستگان است. کارگران در طول سال‌های اشتغال خود حق بیمه و سهم درمان پرداخت کرده‌اند و انتظار دارند سازمان تأمین اجتماعی مطابق تعهدات قانونی‌اش، خدمات درمانی موردنیاز آن‌ها را به صورت کاملاً رایگان تأمین کند.
این فعال بازنشستگی افزود: مطابق ماده ۵۴ قانون تأمین اجتماعی، سازمان موظف به ارائه خدمات درمانی رایگان به بیمه‌شدگان است. بنابراین، وقتی کارگران طی سال‌های طولانی حق بیمه پرداخت کرده‌اند، نباید در دوران بازنشستگی دوباره مجبور شوند برای برخورداری از خدمات درمانی، مبالغی از حقوق خود بابت بیمه تکمیلی پرداخت کنند.
اردهائی تصریح کرد: دلیلی ندارد یک شرکت بیمه خصوصی تحت عنوان بیمه تکمیلی وارد این فرایند شود و بار دیگر از حقوق بازنشستگان حق بیمه کسر کند؛ درحالی‌که تأمین هزینه‌های درمانی از جمله تعهدات خود سازمان تأمین اجتماعی است.
مخالفت با فروش دارایی‌های سازمان و شرکت‌های شستا
این فعال بازنشستگی در تشریح دیگر مطالبات بازنشستگان، توقف فروش اموال و دارایی‌های سازمان تأمین اجتماعی را ضروری دانست و گفت: در حال حاضر، بر اساس ماده ۲۸ برنامه هفتم توسعه، برنامه‌هایی برای واگذاری بنگاه‌های اقتصادی متعلق به شستا، یعنی شرکت‌های زیرمجموعه سازمان تأمین اجتماعی، مطرح شده است.
وی افزود: ما به‌شدت با این روند مخالفیم؛ زیرا این دارایی‌ها بخشی از پشتوانه مالی سازمان هستند و حاصل حق بیمه‌هایی هستند که کارگران طی چندین نسل پرداخت کرده‌اند. فروش این شرکت‌ها به بخش خصوصی به معنای واگذاری منابعی است که یک‌بار برای همیشه از دسترس سازمان خارج می‌شوند. در صورت فروش این دارایی‌ها، سازمان به‌تدریج از پشتوانه اقتصادی خود خالی خواهد شد.
ضرورت بازپرداخت بدهی چند همتی دولت به سازمان
اردهائی با اشاره به بدهی انباشته دولت به سازمان تأمین اجتماعی گفت: مسئله دیگر، بدهی دولت به سازمان است که رقمی بیش از هزار همت برآورد می‌شود. دولت باید هرچه سریع‌تر این بدهی را بازپرداخت کند تا سازمان بتواند منابع لازم برای انجام تعهدات خود را در اختیار داشته باشد و از وضعیت فعلی خارج شود.
وی با تأکید بر اهمیت اجتماعی و اقتصادی سازمان تأمین اجتماعی افزود: اهمیت این مسئله فقط به بازنشستگان محدود نمی‌شود. جمعیت بازنشستگان به همراه خانواده‌هایشان حدود ۱۰ میلیون نفر برآورد می‌شود. از سوی دیگر، جمعیت شاغلان تحت پوشش سازمان نیز به همراه خانواده‌هایشان، بخش بزرگی از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهد. بنابراین، سازمان تأمین اجتماعی نهادی با اهمیت اجتماعی و اقتصادی گسترده است و وضعیت آن مستقیماً بر زندگی میلیون‌ها نفر تأثیر می‌گذارد.
نگرانی از «خصوصی‌سازی درمان»
این فعال بازنشستگی در ادامه با انتقاد از رویکرد مدیریت جدید سازمان تأمین اجتماعی گفت: از نظر ما، مدیریت جدید نیز به‌جای برخورد اساسی با مشکلات، بیشتر به سمت اصلاحات محدود و خصوصی‌سازی درمان حرکت می‌کند.
وی افزود: این مسیری است که نسبت به آن نگرانی جدی داریم و تا جایی که بتوانیم با آن مقابله خواهیم کرد؛ چراکه معتقدیم سازمان تأمین اجتماعی باید به‌عنوان نهادی مستقل باقی بماند و منابع آن در خدمت کارگران و بازنشستگان باشد.
انتقاد از عملکرد کانون‌های بازنشستگی
اردهائی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با انتقاد از عملکرد کانون‌های بازنشستگی گفت: متأسفانه کانون بازنشستگان نیز در این روند با مسئولان سازمان همکاری می‌کند. از نظر ما، این کانون به یک کانون زرد تبدیل شده و به‌جای پیگیری مستقل مطالبات بازنشستگان، در مواردی با سازمان همراهی می‌کند.
وی با انتقاد از وضعیت انتخابات و مدیریت این کانون افزود: به اعتقاد ما، مسائل و مشکلات مالی متعددی در این کانون‌ها وجود دارد که باید مورد بررسی قرار بگیرد و به تخلفات احتمالی رسیدگی شود.
این فعال بازنشستگی در پایان تأکید کرد: ما معتقدیم کانون‌های بازنشستگی باید نماینده واقعی و مستقل مطالبات بازنشستگان باشند، نه اینکه در کنار مدیریت سازمان قرار بگیرند و از تصمیماتی حمایت کنند که با منافع و خواسته‌های بازنشستگان همخوانی ندارد.
