رئیس ایفلا مطرح کرد؛
کتابخانهها دروازهای برای نیل به دموکراسی از طریق اطلاعات هستند
رئیس فدراسیون جهانی سازمانها و مؤسسات کتابخانهای از حضور در ایران ابراز خرسندی کرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، متن سخنرانی گلوریا پرز سالمرون (رئیس فدراسیون جهانی سازمانها و مؤسسات کتابخانهای) که صبح امروز در جشن هشتادمین سالگرد تاسیس کتابخانه ملی قرائت شد، به شرح زیر است:
شخصیتها و بزرگان حاضر در این مجلس؛ با رعایت تمامی موازین. ابتدا مایلم به خاطر دعوت محبتآمیز سرکار خانم اشرف بروجردی از فدراسیون جهانی سازمانها و مؤسسات کتابخانهای (ایفلا) به منظور شرکت در جشن هشتادمین سالگرد تأسیس کتابخانه ملّی ایران تشکر و تقدیر نمایم. از شرکت در این افتتاحیه به عنوان رئیس ایفلا و به خاطر دیدار از کشور زیبای شما بینهایت خرسندم.
سال گذشته؛ درجریان نشست جهانی کتابخانه و اطلاعات ایفلا در شهر «وروتسلاو» در لهستان؛ فرصتی پدید آمد تا نطق خود را که مورد قبول افتاده بود را در اختتامیه اجلاس در سالن باشکوه «سنتنیال» ایراد نمایم و به اختصار بیانیهام را به عنوان رئیس ایفلا در سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ ارائه کنم. بگذارید خودم را معرفی نمایم؛ من کتابدارم. تمامی مدت تکوین عمر کاریم در زمینه کتابخانه و کار با انواع کتابخانهها در وضعیتهای متفاوت سپری شده است؛ تا اینکه در سال ۲۰۱۰ ریاست کتابخانه ملی اسپانیا را برعهده گرفتم.
همانطور که اشاره شد؛ وظایف مختلفی را پیرامون فعالیت در سازمانهای کتابخانهای برعهده داشتهام. ابتدا خدمت در سازمان حرفهای کتابخانه کاتالونیا؛ بعد از آن رئیس «فسابید» (یعنی انجمنهای کتابداری اسپانیا)؛ در کنار آن، همکاری با اروپا در «ابلیدا» (یعنی دفتر اروپایی انجمن های کتابداری و اطلاعرسانی و مستندسازی) همینطور کار در سطح بینالمللی در ایفلا در سالهای متمادی گذشته نیز فرصتی را در اختیار داشتهام تا با کتابداران و مقامات از تمامی مناطق جهان در ارتباط باشم.
از این پیش زمینه صحبت میکنم تا خاطرنشان نمایم موهبتی که از رهگذر این موقعیتهای برجسته و همکاری سازمانی در اختیارم قرار گرفته؛ این فرصت را به من بخشیده است تا دیدگاه عمیقی در زمینه کتابخانه بدست آورم و همچنین مرا تشویق کرده تا برای ایجاد تحول در ایفلا در قالب رهیافتی نوین برای تقویت کتابخانهها تلاش کنم.
سال گذشته ایفلا گفتمانی جهانی را به رهبری دبیر کل این سازمان «جرالد لیتنر» آغاز کرد. از این گفتمان جهانی انتظار میرود که رؤیای جهانی کتابخانهها را در زمینه آینده آنها و اینکه چگونه اتحادیهای از کتابخانهها قادر به رفع چالشهای جهانیسازی هستند، کمک کند. چالشهایی مثل اینکه امروزه در جامعه اطلاعات جهانی ما چه میگذرد و برای رفع این چالشها چه باید کرد؛ تا تمامی کتابخانهها، شرکا و دستاندرکاران این حرفه به میدان بیایند. بحث «رویای جهانی» آوریل سال گذشته میلادی ۲۰۱۷ در شهر آتن شروع شد زمانی که کارگزاران واحدهای حرفهای ایفلا کارگاهی (آموزشی) را آغاز کردند و شش کارگاه منطقهای دیگر را نیز در ادامه پی گرفتند. از ایران هم برای شرکت در این کارگاه و چندین کارگاه ملی دیگر و همچنین در فرایند رأیگیری آنلاین دعوت شده بود. ایفلا به دنبال این بود نظر تمامی کتابداران و دوستداران کتابخانه و کتابداری را در تمامی مناطق و کشورهای جهان در مورد این موضوع بشنود: «ما با هم آینده را میسازیم.»
نتایج این گفتمان جهانی یعنی گزارش رویای جهانی؛ ماه آینده در ماه مارس در نشست رئیس ایفلا در بارسلون مطرح میشود؛ یعنی قبل از شروع مرحله دوم این فرایند چشمگیر، برنامهریزی برای الگوی راهبردی جهانی این نقشههای راه برای رفع چالشهای بینالمللی شروع میشود.
ما دوباره به مناطق مختلف خواهیم رفت و با همکاری انجمنهای کتابخانههای ملّی و کتابخانههای ملّی، نیازهای محلی را برای تقویت سیستمهای کتابخانه آنها مشخص میکنیم. در این رویکرد؛ ایفلا طرح مهم و جالب توجه دیگری را زیر عنوان «نقشه راه کتابداری در جهان» کلید میزند: جمعآوری دادهها از کتابخانههای ملی؛ معیارهای عملکرد؛ گردآوری دادههای کتابخانهای در سطح ملّی از تمامی انواع کتابخانههای مناطق مختلف جهان. شما میتوانید اطلاعات مربوط به کتابخانههای ایران را (نیز) پیدا کنید. از شما به خاطر فراهم کردن این اطلاعاتِ ارزشمند که از طریق تارنمای ایفلا به اشتراک گذاشتهاید، تشکر میکنم. ما باز هم از شما آمارهای بیشتری درخواست میکنیم که نمایشگر فعالیت کتابخانه شما در سطح جهانی است. یک سازمان جهانی ملزم به نمایش جدی نمودارها و حقایقی است که نشان میدهند چند کتابخانه در آن منطقه وجود دارد و فعالیت آنها به چه شکل است.
همانطور که در بیانیه ریاست خود گفتم، من واقعاً معتقدم که دسترسی جهانی به اطلاعات، مسئله آزادی برای هر یک از ابنای بشر است و این که کتابخانهها دروازهای برای نیل به دموکراسی از طریق اطلاعات برای همه میباشند. بنابراین ما کتابداران به جد مسئولیم تا از تمامی مهارتها و تلاشهایمان برای صیانت و توسعه این دروازهها به نفع جوامع خود استفاده کنیم. همانطور که آنتونیو ماچادو، شاعر اسپانیایی مینویسد: (ای مسافر هیچ راهی وجود ندارد. جاده با راه رفتن تو ساخته میشود). ما به عنوان کتابدار میتوانیم در سازماندهی، نگهداری و انتشار اطلاعات نقش برجستهای ایفا کنیم، اما حل مسائل جهانی به همراه یکدیگر کلید موفقیت مأموریت و آرمان ما است. به عنوان متخصصان اطلاعات و کتابداری باید به این نکته باور داشته باشیم و آن را سرلوحه کار خود قرار دهیم: ما مسئولیت دسترسی به تمامی جنبههای دانش را برعهده داریم و برای جوامعی که متعهد به این اصل هستند، باید مسأله دسترسی به اطلاعات را به واقعیت بدل کنیم. نقش ما بسیار بیشتر از اداره روزمره کتابخانهها و مراکز اطلاعرسانی است؛ چیزی بیش از تصویب و توافق بر سر استانداردها و دستورالعملهای کار کتابخانه است، وظیفه اصلی ما این است که چرخ دنده موتور تحولی واقعی و ملموس و همین طور توسعه در جوامعمان باشیم. دستور کار سازمان ملل متحد 2030 فرصتی است تا کار کتابخانه را با نیازهای جامعه و اهداف جهانی هماهنگ سازیم.
سال گذشته ایفلا با توجه به دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل به مثابه فرصتی برای کمک به مردم برای نیل به اهداف توسعه پایدار از طریق فعالیت کتابخانه، برنامه بینظیری را به اجرا گذاشت: این «برنامه حمایت جهانی» به کتابداری توان تولید و پیشبرد چارچوب سیاستی مطلوبی را برای ارائه خدمات ارزشمند به جامعه میدهد؛ این برنامه دستورکارهای اقدام در سطح ملی و منطقهای را ایجاد و اجرا میکند و مهارتهای حمایتی را تقویت مینماید. همین طور مشارکت سازمانهای کتابخانهای و کتابخانههای عمومی را در این کار حمایتی در سطوح ملی و منطقهای افزایش میدهد تا امکان دسترسی مطمئن به اطلاعات از طریق خدمات و برنامههای کتابخانهها فراهم شود. بنابراین ما سرگرم همکاری با دولتها و مؤسسات کتابخانهای در توسعه برنامههای ملّی هستیم و ابتکارهایی را مطرح میکنیم که مانند «دستور کار 2030 سازمان ملل متحد»، «ایجاد تحول در جهان مان» را تسهیل کند. برنامه من به عنوان رئیس ایفلا در سال 2019-2017 با رویکرد جدید این سازمان دایر بر مشارکت و شمول همه سازمانها هماهنگ بوده و درصدد ایجاد پایداری و ثبات در این برنامه است.
کار من بر تغییر ذهنیتها برای مشارکت فعال اجتماعی متمرکز است چراکه رهبران، حامی مسائل مهمی نظیر سواد اطلاعاتی، تحولات دیجیتال، نوگروی، نگهداری منابع دیجیتال و اصلاح در قانون حق نشر یا کپی رایت هستند. اما خوشحال میشوم اگر اطلاعات شما را در زمینه نیازهای اعضای ایفلا در پایان سال بدانم. بار دیگر از دبیرکل (ایفلا) به خاطر ابتکارش در راهاندازی نخستین پژوهش پیمایشی ایفلا پیرامون آینده، به عنوان کادوی جشن نود سالگی ایفلا، تشکر مینمایم و آن را تقدیم کتابخانهها میکنم. ما نیازمند ایجاد همکاری مؤثر در بین شبکههای کتابخانهای هستیم تا در سالهای آتی فعالیتهای عظیم خویش را با یکدیگر هماهنگ کنیم. اساساً به دو دلیل این کار لازم است: برای پاسخگویی به کاربرانمان چراکه ما در فضای دیجیتال مشترکی کار میکنیم و دوم برای نیل به هدفمان جهت ایجاد فضای کتابخانهای واحد.