در نشست «از جُنگ اصفهان تا شعر مهاجرت» عنوان شد:
مهاجرت شاعر را به لکنت میاندازد
شعر مهاجرت و تاثیر جنگ ادبی اصفهان در نخستین نشست تاریخ شفاهی موسسه آپآرتمان با حضور امیرحسین افراسیابی بررسی شد.
به گزارش ایلنا، نخستین برنامه بررسی تاریخ شفاهی شب گذشته (سهشنبه 17 شهریور) در موسسه فرهنگی آپآرتمان با حضور امیرحسین افراسیابی (یکی از اعضای سابق جنگ ادبی اصفهان) برگزار شد. افراسیابی در این نشست به بررسی شفاهی تاریخ شکلگیری جُنگ ادبی اصفهان و پیدایش شعر مهاجرت پرداخت.
در این نشست که اجرای آن را یونس تراکمه برعهده داشت، یاد و خاطره بسیاری از شاعران و داستاننویسان معاصر زنده شد. امیرحسین افراسیابی، حافظ موسوی و عنایت سمیعی از جمله چهرههای ادبی حاضر در این محفل بودند. تراکمه همچنین از ابولحسن نجفی به عنوان یکی از پایهگذاران جُنگ ادبی اصفهان یاد کرد که به علت بیماری نتوانست در مراسم دیشب حضور بیابد.
تراکمه: جُنگ اصفهان، جُنگی برای زیستن در ادبیات بود
یونس تراکمه در ابتدای صحبتهای خود جُنگ اصفهان را یکی از نادرترین اتفاقات تاریخ ادبیات ایران توصیف کرد که توانست دو دهه فعالیت مستمر داشته باشد: «در دهههای 40 و 50 شرایط پویندهای بر ادبیات حاکم بود. در اصفهان "جُنگ ادبی اصفهان"، در جنوب "جنُگ هنر و ادبیات جنوب" و در شمال کشور "بازار رشت" شکل گرفت که هرکدام مسیر مشخص و رو به جلویی را در پیش گرفته بودند. در این میان هوشنگ گلشیری، بهرام صادقی، ابوالحسن نجفی و امیرحسین افراسیابی از دل انجمن نسبتا کلاسیک صائب بیرون آمدند و جُنگ ادبی اصفهان را تشکیل دادند.»
تراکمه در ادامه تاکید کرد: «چاپ مجله جُنگ اصفهان دلیل جلسات جُنگ نبود، بلکه حاصل این مجموعه نشستها بود که تا سالهای سال نیز به انتشار میرسید.»
او با اشاره به این که تکتک اعضای این گروه با یکدیگر همنفس بودند، گفت: «این جُنگ بستری برای کشف بود که در آن جوانها در کنار پیرترها فعالیت میکردند. متاسفانه در سالهای اخیر این عرصه خالیتر شده است. جوانها باید تا وقت هست، از تتمه و باقیماندگان دوران طلایی ادبیات معاصر استفاده کنند تا با هم زیستن در ادبیات را بیاموزند. پیش از هرچیز باید دلیل انقطاع جریانهایی از این دست را آسیبشناسی کرد.»
تراکمه همچنین به یادآوری وقایعی که جُنگ اصفهان در سالهای فعالیتاش از سرگذراند، پرداخت: «آثاری همچون "مثل همیشه" نوشته گلشیری، "فصلهای زمستانی" سروده محمد حقوقی و "فصلهای پاییزی" سروده امیرحسین افراسیابی از جمله نخستین محصولات جُنگ اصفهان بوده است.»
او سپس از امیرحسین افراسیابی مهمان ویژه نشست به عنوان یکی از اعضای جُنگ یاد کرد که به خاطر اصالت بختیاریاش، کوچنشینی در ذات او وجود داشته و همیشه بیقرار بوده است. تراکمه از افراسیابی خواست تا از تجربیات خود به عنوان شاعری که همواره در حال کوچ بوده و سالهاست در مهاجرت به سر میبرد، بگوید. این که زبان یک شاعر در روند مهاجرت چگونه در تصادم با یک فرهنگ دیگر دستخوش تغییر میشود. تراکمه افزود: «پس از مهاجرت افراسیابی به اروپا شاهد این هستیم که به لکنت میافتد. او این واقعیت تلخ را میپذیرد که برای شاعر و زبانش جایی امنتر از وطن نیست. با این حال سعی میکند در شعر خود غربت را بشناسد»
افراسیابی: شاعر غربتزده بین دیروز و امروز سرگردان است؛ به فردا نمیرسد
در صحبتهای دیشب افراسیابی مفهوم «غربت» بیش از هرچیز دیگری پررنگ بود. او با یادآوری خاطراتی از دوران جوانی و حلقه جُنگ اصفهان از رخدادهای ادبی، اجتماعی و سیاسی آن دوره سخن گفت. افراسیابی تاثیرپذیری شعر خود از غربت و مهاجرت را این گونه تشریح کرد: «غریبه از دیروز میآید و به امروز نمیرسد؛ پس فردایی هم ندارد. غریبه موجود معلقی میان دیروز و امروز است. باید 20 سال غربت بکشید تا حال یک غریب مهاجر را دریابید. وقتی پس از سالها به ایران باز گشتم، پایم لغزید و از آن سال تا به حال دائم در رفت و آمد میان وطن و خارج هستم. انگار این کوچنشینی تا همیشه با من است. که مهاجرت مشکل قرن ماست و تنها برای من نبوده است.»
او در عین حال اضافه کرد: «البته شاید بتوان یک جنبه مثبت نیز برای شاعری غریب وجود داشته باشد. این که بتواند پیوندی میان فرهنگهای مختلف بیافریند. در سالهایی که خارج از کشور، در هلند ساکنم، همواره در آنجا نشستهایی پیرامون شعر با حضور شاعران برجسته هلندی و ایرانی برگزار میکنم. شاعرانی همچون یداله رویایی، رضا براهنی، مرحوم محمدعلی سپانلو، پگاه احمدی، رزا جمالی و... مهمان این نشستها بودهاند. با این کار سعی در آشنایی بیشتر شاعران اروپایی با شاعران ایرانی داشتهام.»
افراسیابی در بخش دیگری از صحبتهایش از ویژگیهای شعری خود، به ویژه زبان گفت. به اعتقاد او شعر در زبان است که اتفاق میافتد و شاعر داستان روایت نمیکند. او در ادامه توضیح داد: «همه میدانیم که شعر از پیش اندیشیدهشده شعر خوبی نیست. در باور کهن این عقیده وجود داشته است که شعر هدیه الهگان است. باید دست و قلم را باز گذاشت تا شعر جاری شود. حال اگر بخواهد انقلابی در شعر صورت بگیرد این دگرگونی در زبان است که باید اتفاق بیافتد.»
بخش پایانی این نشست شبانه به شعرخوانی افراسیابی برای حاضران گذشت. او در حین خوانش شعرهایش به بیان نظریات در حوزه شعر و بحث زبان پرداخت و مضمون غربت و مهاجرت را در شعر خود تشریح کرد.
بر اساس این گزارش، امیر حسین افراسیابی از شاعران پیشکسوت ایرانی است. او کودکیاش را در بختیاری و اصفهان گذرانده و تحصیلاتش را در رشته معماری به پایان رسانده است. افراسیابی از سال ۱۹۸۶ در هلند زندگی میکند. او در این کشور چند سالی به عنوان طراح شهری در شهرداری لاهه و استاد مهمان در دانشگاه دلفت کار کرده است. در سال ۲۰۰۶ ، برای دیدار به ایران بازمیگردد و از آن تاریخ، چنانکه خود میگوید بین ایران و هلند سرگردان است.
افراسیابی با شعر از طریق شاهنامهخوانی پدر به سبک بختیاری آشنا شد. او نخستین شعرهایش را در دوران جوانی منتشر کرد. پس از آن با نشریههای ادبی داخل و خارج کشور همکاری داشت به عنوان یکی از اعضای اصلی جُنگ اصفهان در این جنبش ادبی شرکت داشته است. از او مجموعه شعرهای متعدد به زبان فارسی و هلندی منتشر شده است. از جمله این آثار میتوان به حرفهای پاییزی، با مرغان دریایی، ایستگاه، حرفهای اضافه، بر عرض راه، تا ایستگاه بعدی و عشق وقت نمیشناسد، اشاره کرد. مجموعه شعر خانهای که خانه ما نیست تاره را نشر چشمه سال گذشته در تهران منتشر کرده است.