کاروانسرای صفوی کنارگرد پس از سال‌ها رهاشدگی به چرخه گردشگری بازگشت/ بناهای احیا شده نقش مهمی در توسعه اقتصادی و ایجاد امنیت در پهنه های پیرامونی دارند

به گزارش خبرنگار ایلنا، کاروانسرای تاریخی کنارگرد فشافویه همزمان با هفته گردشگری به چرخه بهره‌برداری بازگشت. کاروانسرای کنارگرد، بنای متعلق به دوره صفوی است که با شماره ۱۳۴۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و حالا قرار است بخشی از ظرفیت های گردشگری تاریخی جنوب تهران را فعال کند.

کاروانسرای کنارگرد در حسن‌آباد فشافویه شهرستان ری در مسیر ارتباطی ری و تهران احداث شد. این اثر در سال ۱۳۵۵ با شماره ۱۳۴۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت و آخرین مرمت آن پیش از واگذاری به سرمایه گذار خصوصی در سال ۱۳۸۱ انجام شد.

کاروانسرای کنارگرد بخشی از شبکه کاروانسراهای تاریخی ایران پیرامون ری و مسیر تهران ـ قم بود و از نظر معماری، نمونه‌ای از کاروانسراهای بین‌راهی دوره صفوی است.

بنای اصلی کاروانسرا یک‌ طبقه است و چهار ایوان اصلی و ایوان‌های فرعی الحاقی دارد که با مصالح بومی و سنتی ساخته شده است.

کاروانسرای کنارگرد در سال‌های گذشته با مشکلات جدی مواجه بود. حتی موضوع مالکیت آن برای سال‌ها به یکی از موانع حفاظت و احیای بنا تبدیل شده بود. اما پس از حدود ۱۶ سال پیگیری سند مالکیت کاروانسرا در سال ۱۴۰۰ به نام اداره کل میراث فرهنگی استان تهران صادر و از تخریب و تصرف این بنا جلوگیری و امکان مرمت و احیای آن فراهم شد.

از بنای فرسوده تا مجموعه گردشگری

سال گذشته بود که وضعیت کاروانسرای کنارگرد تغییر کرد و سوی صندوق توسعه و احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی این اثر ثبت ملی شده را برای مرمت و بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار کرد.

فاطمه فرح‌بخشیان، سرمایه‌گذار کاروانسرای کنارگرد، درباره روند احیای این بنا به ایلنا گفت: کاروانسرا سال ۱۴۰۴ تحویل شد و وضعیت بنا آن زمان مناسب نبود.

به گفته او، بخش‌های مختلف بنا شامل آب‌انبار و حجره‌های پیرامونی در دو فاز مرمتی احیا شدند و در مرحله پایانی ایجاد فضاهای اقامتی و رستوران کاروانسرا اجرا می شود.

فرح‌بخشیان میزان هزینه انجام‌شده برای فاز نخست و دوم مرمت و احیای کاروانسرا را حدود ۸۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: برآورد اولیه صندوق برای مرمت بنا ۳۰ میلیارد تومان بود اما با توجه به افزایش شدید قیمت هزینه اجرای پروژه افزایش قابل توجهی یافت.

او از دریافت ۴.۵ میلیارد تومان تسهیلات بانکی برای مرمت بنا خبر داد و گفت: برای دریافت این تسهیلات، بانک گردشگری 60 میلیارد تومان وثیقه از ما گرفته است و سند آپارتمان 60 میلیارد تومانی خود را به بتنک ارایه کرده ایم.

به گفته فرح بخشیان، براساس قرارداد منعقد شده، بهره برداری از کاروانسرای کنارگرد برای 25 سال به سرمایه گذار واگذار شده و شرط تحقق آن نیز مرمت و احیای کامل با هزینه سرمایه گذار است.

احیای ۲۰۰ بنای تاریخی با سرمایه بخش خصوصی

مجتبی شکری، سرپرست صندوق توسعه و احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی نیز در آیین بهره‌برداری از کاروانسرای کنارگرد به ایلنا گفت: این صندوق از ابتدای فعالیت خود تاکنون حدود ۲۰۰ بنای تاریخی را به بخش خصوصی واگذار کرده است.

به گفته او، ۱۰۰ بنای واگذارشده اکنون در حال بهره‌برداری هستند و ۱۰۰ بنای دیگر در مرحله مرمت قرار دارند که پیش‌بینی می‌شود ۸۰ بنا از این تعداد طی ۱۸ ماه آینده به بهره‌برداری برسند.

شکری اعلام کرد: ۶۰ بنای تاریخی از مجموع ۲۰۰ بنای واگذارشده در طول 20 یسال فعالیت صندوق احیا و بهره برداری از اماکن تاریخی طی دو سال گذشته به بخش خصوصی واگذار شده است.

او میزان سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در مرمت و احیای این بناها را حدود ۱۰۰ میلیون دلار اعلام کرد.

سرپرست صندوق توسعه و احیا تأکید کرد که هدف از واگذاری بناهای تاریخی صرفاً نجات فیزیکی ساختمان‌ها نیست، بلکه این بناها پس از مرمت باید وارد چرخه خدمات عمومی و اقتصادی شوند.

به گفته شکری، بسیاری از بناهای تاریخی در محدوده‌هایی قرار گرفته‌اند که به دلیل متروکه بودن، فضای پیرامونی آنها با ناامنی و رکود مواجه شده است و احیای این بناها می‌تواند ضمن حفاظت از میراث فرهنگی، به ایجاد فضای امن‌تر، شکل‌گیری کسب‌وکارهای جدید و رونق اقتصادی در محدوده پیرامونی کمک کند.

او از بناهایی همچون خانه عامری‌های کاشان، مقیس بروجرد، خانه امام جمعه تهران و بخردی اصفهان به عنوان نمونه‌هایی یاد کرد که پس از احیا توانسته‌اند علاوه بر حفظ ارزش تاریخی، کارکرد اقتصادی و گردشگری نیز پیدا کنند.