میهن دوستی را باید از فردوسی بیاموزیم/ برای فردوسی مهمترین مساله ایران بود

به گزارش خبرنگار ایلنا، شاهنامه در حفظ هویت ملی، زبان فارسی، حفاظت از ایران، ترویج میهن دوستی نقش بسیار موثری داشته و کمتر اثر ادبی در دنیا یافت می‌شود که چنین تاثیرگذار باشد. به همین روی است که در مواقع حساس و بحرانی همچون جنگ تحمیلی اخیر، ایرانیان نه تنها از کشور مهاجرت نمی‌کنند، بلکه هرکجا که لازم باشد از میهن دفاع می‌کنند. 

علیرضا قیامتی، شاهنامه پژوه به خبرنگار ایلنا گفت: شاهنامه بزرگ‌ترین حماسه جهان و بزرگ‌ترین اثری است که در تدوین و تثبیت هویت ملی یک کشور نقش داشته است. هیچ کتابی به اندازه شاهنامه چنین تاثیری نداشته است. حتی ایلیاد و ادیسه هومر و یا ماهاباراتا در هندوستان، لیان شامپو در چین نیز چنان نقش تاثیرگذاری در هویت یک ملت ایفا نکرده‌اند.

او افزود: در زمانه‌ای که زبان فارسی، هویت ایرانی و فرهنگ ایرانی در خطر بود و همه چیز به تقدیر سپرده شده بود و حتی می‌رفت که هرآنچه نشان ایران و ایرانی دارد همه نابود شوند، فردوسی بیش از هر دانشمند، شهریار و فرمانروایی توانست با شمشیر اندیشه و تفکر و فرهنگ، ایران و زبان فارسی را حفظ کند.

قیامتی گفت: به عقیده فردوسی فردی شایسته پادشاهی است که بتواند نگهبان بزرگ ایران زمین باشد و ما نمونه‌هایی از آن را در کل شاهنامه مشاهده می‌کنیم. فردوسی برای ایران جان خود را در طبق اخلاص گذاشته بود و حتی زمانی که بیمار می‌شود نگران این نیست که مرگ فرامی‌رسد بلکه نگران این است که شاهنامه ناتمام بماند و اگر چنین شود نسل‌های بعدی چگونه می‌توانند ایران را حفظ کنند.

او افزود: شاهنامه درس میهن‌دوستی می‌دهد:

همی خواهم از دادگر یک خدای

که چندان بمانم به گیتی به جای

که این نامه شهریاران پیش

بپیوندم از خوب گفتار خویش

همچنین در جای دیگرثی گفته است:

بترسیدم از گردش روزگار

مگر خود درنگم نباشد بسی

 بباید سپردن به دیگر کسی

 و دیگر که گنجم وفادار نیست

قیامتی گفت: در دوران سالخوردگی فردوسی همه چیز خود را فدای شاهنامه کرده بود و در تنگدستی بود. البته او در دوران جوانی دو آبادی داشت اما در کهنسالی سرمایه‌ای نداشت: 

مرا دخل و خرج در برابر بدی

زمانه مرا چون برادر بودی

یکسال تگرگ محصول باغ او را خراب می‌کند و فردوسی تنگدست‌تر از گذشته می‌شود:

تگرگ آمد امسال بر سان مرگ

مرا مرگ بهتر بودی از تگرگ

اگرچه تنگدستی برایش دردناک است اما مهم‌ترین مساله برای او ایران است:

که ایران چوباغیست خرم بهار

شکفته همیشه گل کامگار

پر از نرگس و نار و سیب و بهی

چو پالیز گردد ز مردم تهی

او افزود: شاهنامه بهترین درس میهن دوستی است. فردوسی معتقد است زمانی که ایران در خطر است همگی باید در جوش و خروش باشیم:

که پیش آمد این کار دشوار خوار

نشاید کزین پس چمیم و چریم

وگر تاج را خویشتن پروریم

جهاندار نپسندد از ما ستم

که باشیم شادان و دهقان دژم

این پژوهشگر گفت: فرمانروایان ایران قدرت خود را از آن کردگار می‌دانند و می‌گویند که برای نگه‌داشت و پاسداری از ایران آمده‌اند:

که دادار کیهان مرا یاور است

که از دانش برتران برتر است

به نیروی آن پادشاه بزرگ

من ایران نگه دارم از چنگ گرگ

او افزود: زمانی که فردوسی از حمله دشمنان به ایران روایت می‌کند، با درد و اندوه از آن واقعه می‌گوید:

دل من پر از خون شد و رویْ زرد

دهن خشک و لب‌ها شده لاژورد

که تا من شدم پهلوان از میان

چنین تیره شد بخت ساسانیان

قیامتی گفت: همچنین زمانی که پهلوانان برای جنگ اعزام می‌شوند آخرین سفارش و وصیتشان به مادران و اقوام حفاظت و نگهداری از ایران است. مثلا زمانی که رستم فرخزاد برای نبرد در مقابل سپاه دشمن می‌رود، می‌گوید:

سخن‌ها که گفتم به مادر بگوی

کزین پس نبیند مرا نیز روی

رهایی نیابم سرانجام ازین

خوشا باد نوشین ایران زمین

او تاکید کرد: این کتاب به ما درس ایران دوستی می‌دهد. هیچ اثری در جهان به این میزان میهن‌دوستی را ترویج نمی‌دهد:

تن و جان فدای سپهبد کنم

طلسم و تن جادوان بشکنم

هر آن کس که زنده است از ایرانیان

بیارم ببندم کمر بر میان

عضو هیئت مدیره بنیاد فردوسی گفت: در جای دیگری نیز رستم زمانی که از جنگ با کیقباد بازمی‌گردد و باد ایران به صورتش می‌خورد، دردش التیام میابد و جانی دوباره میابد:

چو رستم به نزدیک ایران رسید

سر کاخ کیخسرو آمد پدید

یکی باد نوشین درود سپهر

به رستم رسانید شادان به مهر

او افزود: در جای دیگری نیز زمانی که سیاوش دور از ایران در توران زندگی می‌کند و نام ایران را می‌شوند به گریه می‌افتد. در زمان جنگ رستم و سهراب نیز کیکاوس موفق نمی‌شود رستم را راضی کند که به آن جنگ برود، اما گودرز به رستم می‌گوید اگر در نبرد شرکت نکنی، ایران شکست می‌خورد و رستم هم راضی می‌شود.