دیپلماسی قرآنی، مسیر دستیابی به صلح عادلانه جهانی است

به گزارش ایلنا، آیت‌الله احمد مبلغی، نماینده مجلس خبرگان رهبری و نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی، در نشست «حکمرانی از دیدگاه امام خمینی» که از سوی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در سارایوو برگزار شد، در سخنرانی که با عنوان «مؤلفه‌های دیپلماسی قرآنی و نسبت آن با صلح جهانی» ایراد شد، اظهار داشت: در باب دیپلماسی قرآن و نقش آن در ایجاد صلح جهانی باید گفت قرآن یک هندسه سه‌ضلعی و مثلثی باشکوه ارائه می‌کند که اگر آدمیان مرزها و اضلاع آن را پاس بدارند، می‌توانند استوار و پیشتاز به سمت صلحی عادلانه و پایدار گام بردارند. 

آیت‌الله مبلغی نخستین ضلع این هندسه قرآنی را «پذیرش تفاوت‌ها» دانست و با اشاره به آیه شریفه «وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا» (حجرات: ۱۳) گفت: در نگاه قرآن، تفاوت نژادها، رنگ‌ها و زبان‌ها، خطای خلقت یا بهانه‌ای برای فاشیسم و برتراندیشی نیست، بلکه این تنوع، نشانه‌ای بزرگ از پروردگار است. 

وی افزود: منطق قرآن به ما می‌آموزد که انسان‌ها را در کارخانه هم‌شکل‌سازی مدرنیسم یک‌دست نکنیم. پذیرش تفاوت‌ها یعنی به رسمیت شناختن هویت دیگری؛ یعنی عبور از خودخواهی قبیله‌ای و رسیدن به این درک باشکوه که دیگری، دقیقاً به دلیل تفاوتش، محترم است و باید شناخته شود. 

نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی، دومین ضلع دیپلماسی قرآنی را «گفت‌وگو» معرفی کرد و گفت: گفت‌وگو در منطق قرآن، انقلاب کلمات در برابر استبداد چنگ و دندان کشیدن قدرت‌هاست. 

وی با انتقاد از دیپلماسی‌های مبتنی بر زور و منفعت‌طلبی قدرت‌های بی‌رحم، اظهار داشت: گفت‌وگو با نسخه قرآنی، مکر زورگویان پشت درهای بسته و دالان‌های مصلحت‌اندیشی گرگ‌ها نیست که بر سر تقسیم گوشت بره‌ها، لبخندهای دیپلماتیک تحویل یکدیگر می‌دهند؛ بلکه گفت‌وگویی برخاسته از جان بعثت و بیداری است. 

آیت‌الله مبلغی در ادامه، ویژگی‌های گفت‌وگوی قرآنی را تبیین کرد و گفت: نخستین ویژگی آن، قرار گرفتن بر زمین «أحسن» است؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید: «وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ» (نحل: ۱۲۵). مجادله احسن یعنی شستن دهان و زبان از کینه و تحقیر و وزیدن کرامت انسانی در ساحت کلام. 

وی دومین ویژگی گفت‌وگوی قرآنی را حرکت بر مدار «کلمه سواء» دانست و افزود: قرآن کریم می‌فرماید: «تَعَالَوْا إِلَیٰ کَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ» (آل‌عمران: ۶۴). کلمه سواء یعنی جُستن و یافتن آن ریشه عمیق و اصیل در دل خاک که همه بنی‌بشر را فراتر از هر مرز و تیره‌ای به هم پیوند می‌دهد؛ این بازگشت غریب آدمی به خویشتن ارجمند خویش است. 

وی با اشاره به سومین ویژگی گفت‌وگوی قرآنی تصریح کرد: پوسته و فرم این گفت‌وگو، «قول لین» است؛ چنان‌که خداوند به موسی و هارون فرمان می‌دهد: «فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَیِّنًا» (طه: ۴۴). این یعنی نهایت اخلاق، زلالی و نرمش در برابر انسان، حتی اگر خصم باشد. 

آیت‌الله مبلغی ادامه داد: مغز و محتوای این گفت‌وگو نیز «قول سدید» است؛ قرآن می‌فرماید: «وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا» (احزاب: ۷۰). قول سدید یعنی صراحت، استواری و تکیه بر منطق محکم حقیقت. 

وی با تأکید بر اینکه هدف گفت‌وگوی قرآنی فریب دادن و پیروزی در «جدول اکاذیب سیاسی» نیست، خاطرنشان کرد: هدف این گفت‌وگو، تفاهم، نفی زورگویی و کشف حقیقت مشترک است. گفت‌وگوی قرآنی طمع ندارد که خصم را به زانو درآورد و تسلیم کند، بلکه می‌خواهد او را از خواب گران جهل بیدار سازد. 

نماینده مجلس خبرگان رهبری، سومین ضلع هندسه دیپلماسی قرآنی را «همکاری و تعاون» دانست و گفت: هنگامی که تفاوت‌ها پذیرفته شد و انسان از دالان بیدارگر گفت‌وگو عبور کرد، نوبت به ضلع سوم می‌رسد؛ همان فرمان الهی که می‌فرماید: «تَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقْوَیٰ» (مائده: ۲). 

وی افزود: این تعاون یعنی بسیج عمومی جهانیان برای نجات انسان؛ یعنی دست در دست هم نهادن برای مبارزه با فقر، جهل، استعمار و استثمار. این همکاری، قرارداد تجاری برای سود بیشتر شرکت‌ها نیست، بلکه تعهد مشترک وجدانی برای ساختن تمدنی است که در آن، هیچ انسانی قربانی زیاده‌خواهی انسان دیگر نشود. 

آیت‌الله مبلغی در پایان با تبیین نتیجه این هندسه سه‌ضلعی گفت: وقتی پذیرش تفاوت‌ها، گفت‌وگو و تعاون در جاذبه هدایت قرآن به هم قفل می‌شوند، صلح جهانی متولد می‌شود؛ صلحی که آتش‌بس مسلحانه و شکننده ناشی از ترس بمب‌ها نیست، بلکه سیمای زنده و پویای عدالت و آرامش بر روی زمین است. 

وی تأکید کرد: صلح قرآنی، ثمره طبیعی انسان آگاه است؛ انسانی که دیگری را شناخته، با او گفت‌وگو کرده و در مسیر خیر با او همراه شده است. این همان دیپلماسی آگاهی و نجات است.