بازیگر نمایش «عمارت چخوف» در گفتگو با ایلنا مطرح کرد؛
بازیگر بدون صحنه زنده نیست
حضور در پشت صحنه یا روی صحنه برایم تفاوت نمیکند؛ مهم تئاتر است
اوائل دیماه و در ابتدای حملات آمریکا و اسرائیل صهیونیستی بود که نمایشهای روی صحنه اجراهای خود را نیمه کاره رها کردند یا به کار خود پایان دادند. «عمارت چخوف» یکی از همین نمایشهاست که در عمارت هما روی صحنه رفته بود. یکی از بازیگران این اثر در همان مقطع با ایلنا گفتگو کرده بود که حال منتشر میشود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، نمایش عمارت چخوف یکی از آخرین آثاری است که پیش از حملات آمریکا و اسرائیل به کشورمان روی صحنه رفته بود.
در ادامه این جنگ تحمیلی سوم بود که اجرای آثار نمایشی در تهران و شهرستانها لغو شد؛ چراکه دشمنان امنیت را از مردم سلب کرده بودند.
طراح و کارگردان این اثر اشکان پیردلزنده است و رضا ناجیپور و مریم نوروزی تهیهکنندگی آن را به عهده داشتهاند.
بیتا آقامیرزایی، محمدعلی الحمد، محمدعلی براتی، بهار ترابی، رستا حسنی، یاسمین خلدبرین، شقایق رجبپور، علیرضا رادمان، نیروانا سقاوی، آیدا پورشمس، امیرحسین صفائی کیا، آرین طهرابی، سارا عزیزی، پرنیان کبریایی، شادی ملک محمدی، یاسمن محمدیان، نیوشا نیک بخش، گودرز هاجری بازیگرانی بودند که در نمایش عمارت چخوف ایفای نقش کرده بودند.
در خلاصه این اثر که نمایشنامه آن برداشتی از فیلمنامه «BBC Ghosts» است، آمده: «هزاران سال است که زمین حتی یک موجود زنده در بر ندارد و این ماه بیچاره بیهوده فانوس خود را روشن میکند. در عمارتی قدیمی که توسط ارواح تسخیر شده زوجی جوان وارد عمارت میشوند و درمییابند ارواح خانه برای رستگاری به کمک آنها نیاز دارند؛ نجات ارواح، نجات خودشان میشود.»
از دیگر عوامل این اثر نمایشی میتوان به احسان بدخشان سرپرست نویسندگان، مجید آقاکریمی نریتور، اشاره کرد.
امیرحسین صفائیکیا بازیگر جوان نمایش «عمارت چخوف» درباره حضورش در این اثر نمایشی، با ایلنا گفتگو کرده است.
در تئاتر در چه زمینههایی فعالیت دارید و بازیگری برایتان چقدر اولویت است و چه شد که به بازیگری گرایش پیدا کردید؟
من تاکنون به عنوان بازیگر، مدیر صحنه، تولیدکننده محتوا، موشن گرافیست، مجری طرح، دستیار تولید، طراح پوستر، طراح صدا و موسیقی و دستیار کارگردان در تئاتر فعالیت کردهام. برای من به عنوان بازیگر روی صحنه بودن همانقدر شیرین است که کارهای پشت صحنه شیرین است. در واقع هیچوقت تفاوتی بین عوامل پشت صحنه و بازیگران ندیدهام. چون بازیگر بدون صحنه زنده نیست و از طرفی نبض صحنه هم در دستان عوامل پشت صحنه است.
با توجه به اینکه رشته شما بازیگری نبوده و در این زمینه تجربیات کمی دارید؛ چه شد که در نمایش «عمارت چخوف» ایفای نقش نمودید؟
با اینکه رشته دانشگاهی بنده با تئاتر ارتباط چندانی ندارد، از کودکی در فضای تئاتری بزرگ شدم. مادرم مرا از خردسالی به تئاترهای کودک میبرد. وقتی بزرگتر هم شدم با او به اجراهای تئاتر میرفتم و هنوز هم به تماشای اکثر کارهای روی صحنه مینشینم. کار تئاتر را با نمایش «جریان» نوشته و کار علیرضا معروفی در سالن اصلی تئاتر شهر آغاز کردم و بعد به عنوان مدیر صحنه به نمایش «قضیه تفنگ چخوف» به کارگردانی اشکان پیر دل زنده پیوستم و حدودا ۳ سال میشود که عضو گروه «دارما» حضور هستم.
چه شد که در نمایش «عمارت چخوف» ایفای نقش کردید؟
در تمرینهای «قضیه تفنگ چخوف» مدتی نقش چخوف بازی میکردم تا بازیگر این نقش پیدا شود. از همانجا کارگردان متوجه توانایی و علاقمندی من در بازیگری شد و برای نمایش «عمارت چخوف» به عنوان بازیگر با گروه تمرین کردم و اواخر پاییز سال گذشته بود که این اثر روی صحنه رفت.
به عنوان بازیگر متن را داراری چه ویژگیهایی دیدید؟
متن این کار، که به صورتی گروهی و به سرپرستی احسان بدخشان نوشته شده، در عین حالی که بسیار فانتزی است مخاطب را به فکر وا میدارد و به او جای نفس کشیدن و همذات پنداری با کارکترها و موضوع روایت شده را میدهد. همین توازن متن را برای من بسیار جذاب میکند. اینکه متن همزمان هم رسالت انتقال مفاهیم خود را بدون شعار دادن انجام میدهد و هم برای مخاطب خستهکننده نمیشود.
با اقتباس و الهام از فیلمهای سینمایی مطرح جهان در تئاتر موافق هستید؟ و چرا؟
بله کاملا، چون مدیوم تئاتر با سینما و تلویزیون به شدت متفاوت است و این تفاوت باعث میشود که این نمایشها، از دیدگاه جدیدی به ایدهها بپردازند؛ چیزی که شاید در قاب تصویر قابل اجرا یا القا نباشد.
در نمایش «عمارت چخوف»، برای رسیدن به نقش چگونه عمل کردید، چه ما به ازاهای بیرونی را مد نظر قرار دادید؟ و اینکه اصلا نقشی که بازی میکنید درجامعه امروز ما به ازای بیرونی دارد؟
با وجود اینکه کاراکتر «مرتاض» یک شخصیت فانتزی است، ولی ما به ازاهای بیرونی بسیاری در جامعه دارد و شاید بتوانیم همه خصلتهای شخصیتی این کاراکتر را در انسانهای دور و نزدیک خود ببینیم؛ ویژگیای که تقریبا تمام کاراکترهای این نمایش دارند. در مورد لهجه و نوع حرکات فرم هم تحقیق کردم و نمونههای هندی بسیاری را تماشا کردم تا به شخصیتی که بازی میکنم نزدیکتتر شوم.
اشکان پیردلزنده به عنوان کارگردان چطور و چگونه شما را به ایفای نقش بهتر هدایت کرد؟
آقای پیردلزنده با توجه به متن و ایده کلی، کاملا دست بازیگران را باز گذاشت. یعنی اکثر کاراکترهای نمایش توسط خود بازیگران ساخته و طی روند تمرینات با راهنمایی کارگردان پخته شدهاند. این موضوع باعث شد که کاراکترهای ما به روحیات و شخصیت ما نزدیکتر باشد و روند پختگی و سیر شخصیتپردازی برای ما آسانتر و صمیمیتر باشد. آقای پیردلزنده با اعتماد به بازیگران، به روند شناخت و علاقمند شدن بازیگران به کاراکترهایشان کمک بسیاری کرد و حمایتها و پیشنهادهای کارگردان، باعث جذاب شدن و هویت بخشی به کاراکترهای ما شد.
اصولا کارگردان باید تا چه حد دست بازیگر برای رسیدن به نقش باز بگذارد و این تعامل میان شما و کارگردان چگونه شکل گرفت؟
به نظر من، میزان آزاد گذاشتن بازیگران، با توجه به متن، متغیر است. اما در کل، این اعتماد دو طرفه بین بازیگر و کارگردان است که نقشها را زنده میکند. اگر کارگردان دست بازیگران را باز نگذارد، شاید علاقه و ارتباط کافی بازیگر با نقشش به وجود نیاید. چیزی که شاید در بازی او از لحاظ حرفهای تاثیر نگذارد، اما به شدت محسوس است و پتانسیل هر نمایشی را به دوش میکشد. این اجازه که بازیگر، با راهنمایی و کارگردانی شخص کارگردان، خود به خود به نقش برسد، چیزی است که کیفیت کار را بالا میآورد و به نوعی فوت کوزهگری هر نمایشی است.
اصولا بازیگران تئاتر با چه مشکلاتی مواجه هستند؟
در کل بازیگری در هنر تئاتر یک مسئله همیشگی دارد. آن هم اینکه بازیگران تئاتر، شاید به اندازهای که باید شناخته نمیشوند و در محیط بسته تئاتر باقی میمانند. این بنبستی که اکثرا بازیگران تئاتر با آن روبرو میشوند، آزمون سختی است که تنها کسانی که به نوعی دیوانه و عاشق هنر تئاتر هستند میتوانند با آن کنار بیایند. وقتی فضایی برای هنرمندان هنرهای نمایشی وجود نداشته باشد، ماهها تلاش و تمرین و دنبال کوچکترین کارها دویدن صرفا برای روی صحنه رفتن، چیزی است که شاید هرکسی نتواند از پس آن بر بیاید؛ اما لازمه اجرا رفتن در ایران همین چیزهاست. گاهی ارزشگذاری بازیگران بر اساس توانایی آنها نیست، بلکه بر اساس توانایی تحمل تمام سنگهایی است که جلوی راه آنها خواه و ناخواه انداخته میشود.
آیا به عنوان یکی از بازیگران نمایش از اجرا در عمارت هما رضایت دارید؟
عوامل و مسئولان عمارت هما تماما همکاری لازم را برای روی صحنه رفتن ما انجام دادند و بسیار دلسوز و همراه بودند.
ناگفتهای مانده؟
چون نمایش «عمارت چخوف» جهانی گستردهتر از یک عمارت را دربرمیگیرد و درباره تجربیات زیسته یا نزیسته فردی تا شرایط اجتماعیای که در آن زندگی میکنیم، حرفی برای گفتن دارد.
