در نشست "راه گفتگو" مطرح شد:
در این سالها خودی و ناخودی شکل گرفت و ظرف خودی پر شد/ مواجهه ما با پلتفرمها باید فعالانهتر باشد
اگر در گذشته دو قطبی وجود داشت و عناصر فردی و جمعی میتوانستند که ذیل این قطبها حرکت کنند اما اکنون این فضا به صفر رسیده و باید انتخاب و موضع گیری اتفاق بیافتد. اولویت آن هم نخبگان هستند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، "راه گفتگو" در نشست صبح یکشنبه خود به موضوع "کارکرد شبکههای مجازی در حوادث اجتماعی اخیر" پرداخت.
محمد خدادی (دبیر جلسه) با تاکید بر آنکه این روزها فضای مجازی تبدیل به بخشی شده که جامعه اطلاعات خود را از آن دریافت میکند، گفت: در اینجا این سئوال را مطرح میکنم که شبکههای اجتماعی تا چه اندازه در حوادث اجتماعی اخیر تاثیر داشت؟
محمدعلی ابطحی (کارشناس و فعال رسانه) در پاسخ به سوال مطرح شده، با اشاره به آنکه گفتگو، زمان دارد، گفت: ممکن است به یکباره ببینیم که شنیدن حرفها و گفتگوها دیر است. اکنون در چنین شرایطی قرار داریم.
او ادامه داد: چندین سال است که رسانه و مطبوعات در احتراز است و رسانه به فضای مجازی کشیده شده. اگر بخواهیم به اعتراضات فعلی بپردازیم از پله چهارم و پنجم شروع کردهایم درحالی که این اعتراضات بکراند و گذشتهای دارد به این معنا که برخی از اخبار از رسانه به فضای مجازی رفته است و چند سالی است که همه از کودک تا جوان و پیر اطلاعات خود را از فضای مجازی میگیرند. وقتی موبایل در دست کودکان قرار گرفت از طریق آن به همه جا متصل شدند و طعم جدید را حس کردند و ذایقه جهانی به مزاج همه خوش آمد. نسل جدید سیاسی نیستند و با لایف استایل آنها جور درنمیآید. آنها زندگی راحت می خواهند. اگر بتوانیم برایشان زندگی راحت درست کنیم مشکل حل میشود اما در این سالها خودی و ناخودی شکل گرفت و ظرف خودی پر شد.
این فعال رسانه تصریح کرد: شاید مسئولان بگویند برای شجریان کارهای زیادی کردیم اما فراموش کردهاند که این نسل دین و تفکر خود را دارند و حتا دین و حتا تعیین جنسیتشان را خودشان میخواهند تعیین کنند و ما آنها را غیرخودی دانستیم ک زبانشان را نفهمیدیم.
او با اشاره به مرگ مهسا امینی گفت: ما حواسمان به نسلی که اکنون سامان یافته نبودیم و آنها غیر خودی شدند و تحقیر این سالها با یک روزنه به بیرون زد. نشناختن این نسل یکی از مسببات شکل گیری این اعتراضات است.
یاسر جلالی (پژوهشگر رسانه) نیز درخصوص تاثیر فضای مجازی در حوادث اجتماعی اخیر گفت: شاید بهتر باشد از سایبر نام ببریم که من معتقدم در امتداد فضای حقیقی است. ما در مرحله شکل گیری و تکوین هستیم و نسل جدید این فضا را از هم جدا نمیداند. سایبر برخی از مفاهیم همچون مرز، رسانه، هویت و... را تغییر داد.
او ادامه داد: همه سطوح جامعه با ظهور سایبر دچار تغییر شدهاند. عناصر مختلف در سایبر تاثیرات متفاوت میگیرند و شاید حدود ۲۰ درصد جامعه که از سایبر دورتر هستند تاثیر کمتری گرفته باشند. حکمرانها هم با این موضوع نسبت گرفتهاند چه آنکه حکمران است و چه آنکه میخواهد حکمران شود. صرفا در مرزهای فیزیکی نمیتوان حکمران را تعریف کرد.
جلالی با اشاره به اتفاقات اخیر گفت: اکنون صحنه به شدت خودی و غیر خودی شده. اینکه اکنون دشمن اراده کرده که میتواند حکمرانی خود را گسترش دهد شرایط را به سمت قطبی شدن شدیدی پیش برد. اگر در گذشته دو قطبی وجود داشت و عناصر فردی و جمعی میتوانستند که ذیل این قطبها حرکت کنند اما اکنون این فضا به صفر رسیده و باید انتخاب و موضع گیری اتفاق بیافتد. اولویت آن هم نخبگان هستند.
او تصریح کرد: اکنون اولویت بر میدان نیست بلکه با تصویر است و سایبر میتواند این تصویر را شکل دهد.
خدادی در ادامه بحث ماهیت فضای مجازی را پیش کشید و درخصوص انطباق ماهیت اطلاعات فضای مجازی با واقعیت موجود سئوالاتی را مطرح کرد و گفت: باید دید محتوای تولید شده در فضای مجازی واقعی است و چه اندازه تولید فیک است.
ابطحی دراین باره گفت: مدیران ما در فضایی امکان تصمیم گیری دارند که از کارتابلهای جلوی رویشان شکل میگیرد. آمار کارتابلی همه چیز را خوب نشان میدهد. اطلاعات مسئولان ما هم از این آمار است که درباره اوضاع خوب مملکت صحبت میکنند این درحالیست که در جامعه چیزهای دیگری تاثیرگذار است نه آمار کارتابلی.
او ادامه داد: در ماجرای شاهچراغ، هرکه را میبینیم میگوید که کار خودشان است. این تفکر از چندین سال پیش شکل گرفته و مسئولان مسئول شکل گیری این تفکر هستند چراکه رسانههایی که هستند برای اعتماد آفرینی نیستند. افراط در بها دادن به نسل خودی و نبود مرز در این باره در اتفاقات اکنون تاثیرگذار هست. هرچه توانستیم بر صوریگرایی به دین افزودیم و در صدا و سیما سعی نکردیم مخاطب عام را جذب کنیم و نسل جوان را دریابیم. آنها خودشان موسیقی و دین و مذهبشان را ساختند. آنها زندگی خودرا شکل دادند و دیده نشدند و با خواستههایشان لجبازی شد. چه در نمازجمعهها، سخنرانیها و ... از واژه هایی استفاده کردند که بیشتر لج آنها را درآوردند. به اندازهای از کلمه دشمن استفاده کردیم که دیگر حتا جایی که جایگاه دارد دیکر درک نمیشود.
او یادآور شد: وقتی میگوییم همه ساعت ۲۴ خونه باشند و همه چیز تعطیل باشد، نسل جدید برود خانه چه کند؟ منابع قدرت برای حاکمیت و جامعه متفاوت شده. وقتی حاکمیت آمار پهباد و موشک میدهد برایش قدرت است اما برای نسل جدید اینگونه نیست. وقتی در سیاست داخلی و خارجی در منابع قدرت تفاوت وجود دارد جدای از مسایل ارزشی، درکی درباره چرایی دعوا با دنیا وجود ندارد. جوان می گوید من میخواهم زندگی ام را بکنم. روشهای متعالی شما را نمیخواهم زندگی عادی خود را میخواهم. در حاکمیت برنامه ریزی برای یک بخش از جامعه است.
ابطحی تصریح کرد: اینکه ما بتوانیم قوه عاقله به جامعه بدهیم که بتواند اعتماد کند و خبر فیک را تشخیص دهد انجام ندادیم. اکنون گفتگو اعتمادآفرین نیست و باید اعتمادآفرینی کنیم در حالی که مرغ بخش اعظمی از حاکمیت یک پا دارد و ما باید در این سیاست به دنبال هزارپا باشیم.
جلالی نیز در پاسخ به سوال مطرح شده گفت: آنچه اکنون در سایبر شاهد هستیم واقعیت این فضا است ولو تلخ باشد، یا میتوانیم آنرا در نظر نگیریم یا با آن مقابله کنیم. درحالی که قدرت سایبر به گونهایست که نمیتوان از آن چشمپوشی کرد. به نظرم تاکنون هیچگاه با پلتفرمها تعامل رسمی نداشتهایم. مواجهه ما باید فعالانهتر باشد. برخی از توصیفات ما به روز نیست و باید به جامعه روی آوریم و این تعاریف را ارائه دهیم.
او با وجود آنکه شرایط جامعه را بد ندانست، عنوان کرد: نمیگویم که چالش نداریم اما نسل جوان وارد مباحثه شده که از جنس فرصت است. اما چیزی شبیه به کودتا رخ داده. اینکه تصویر موجود را میتوان به چه چیزی تشبیه کرد، شبیه کودتای نرم است و نسل جدید به سراغ کودتای سخت در اتفاقات نرم رفته و این هم ناشی از تقکرات و اراده دشمن است.
به گفته جلالی، ظلمی در این اتفاق مشهود است و آن هم تغییر مفهوم رکیک است. اعتماد را از نسلی که باید پیشران آینده ایران باشد، برداشتیم. به دانشگاه ظلم کردیم. به زنان، معترضان، انتخاب مردم، به دین و اعتقادات ظلم کردیم. به ایران، پیشرفت و آینده ظلم کردیم. باید دوقطبی موجود را به سمتی پیش ببریم که آینده و پیشرفت ایران را به همراه داشته باشد. سایبر را بزرگترین فرصت برای امامت امت میدانم.
خدادی در ادامه جلسه چند محور درخصوص اختلال در کسب و کارها در شرایط موجود، فرصتها و تهدیدهای بوجود آمده اشاره کرد و گفت: نمیتوان از جریان رسانهای خارج از کشور چشمپوشی کرد. در ۵ کشور اتاق خبر ۲۴ ساعته داریم که درواقع اتاق جنگ هستند. نمیتوان از این واقعیت که جریانهایی در خارج از کشور خبرسازی میکنند بگذریم. ادبیات کلید واژه آنها متفاوت است. در این میان نیاز است تا آنچه در این رسانهها جریان سازی میشود را نیز مورد بررسی قرار دهیم.
ابطحی دراین باره گفت: فضای مجازی میتواند نفس را دوباره به جامعه بازگرداند. باید بتوانیم این نگاه را به حاکمیت منتقل کنیم تا وقتی شب داریم میرویم خانه از همدیگر میپرسیم که VPN چی داری؟ VPN حرمت دارد و والدین آنرا برای تنظیم ندیدن برنامههای +۱۸ تهیه میکنند درحالی که اکنون ما آنرا به همه جامعه انتقال دادهایم.
جلالی نیز تاکید کرد: حاکمیت با نخبگان همراه است. میتوان جمع بندی کرد که ظلم موجود بیتوجهی به مردم است. از آنجا که تعریف ما از مردم متفاوت است تجویزها هم متفاوت میشود. حاکمیت جمهوری اسلامی در مواجهه با سایبر نرمترین رفتار را داشت. هرچند از لحاظ ابعاد علمی میتوان آنرا بررسی کرد. تصمیم بر قطع یا وصل کردن اینترنت چالش ایجاد کرده است. اولویت باید توسعه و پیشرفت کشور، در نظر گرفتن منافع عامه و توجه به تغییر مفاهیم باشد. من قائل به تحول هستم.