چرا افغانستان تورم ندارد اما ایران دارد؟
فرهاد نیلی، اقتصاددان، تورم را نتیجه مستقیم نبود انضباط پولی دانست. به گفته او، تورم زمانی رخ میدهد که حجم پول سریعتر از تولید رشد کند؛ پدیدهای که ارتباطی با توسعهنیافتگی ندارد.
نیلی با تشبیه تورم به بیماریای که با واکسیناسیون قابل پیشگیری است، تأکید میکند «بهداشت نظام مالی» شرط اصلی مهار تورم است؛ یعنی کنترل خلق پول و نحوه مصرف آن. او توضیح میدهد وقتی نقدینگی سالانه حدود ۴۰ درصد افزایش مییابد اما رشد اقتصادی نزدیک به صفر است، افزایش عمومی قیمتها اجتنابناپذیر خواهد بود.
به گفته نیلی، در چنین شرایطی کالاها تغییر نکردهاند، اما پول بیشتری برای خرید همان کالاها وارد رقابت میشود و همین امر قدرت خرید را کاهش میدهد. بنابراین تورم نه حاصل گرانفروشی، بلکه نتیجه افزایش بیضابطه پول در اقتصاد است.
او در پایان با اشاره به مقایسه ایران و افغانستان تأکید میکند که پایین بودن تورم الزاماً به سطح توسعه یا درآمد سرانه بالا وابسته نیست و ممکن است کشورهایی با اقتصاد کوچکتر، در صورت رعایت انضباط پولی، تورم کمتری را تجربه کنند؛ موضوعی که به گفته او توضیح میدهد چرا افغانستان میتواند تورم پایینتری از ایران داشته باشد.
