برگزیدگان جایزه ادبی کتاب بلخ معرفی شدند
در اختتامیه جایزه ادبی بلخ از پنج فعال حوزه افغانستان شامل ناصر جهانشاهی، حسن انوشه، محمدحسین جعفریان، محمدکاظم کهتویی و محمود واعظی تجلیل شد.
ایلنا: نخستین جایزه ادبی کتاب بلخ که به بررسی آثار منتشر شده ایران در بازه زمانی ۱۳۵۸ تا ۱۳۹۰ با موضوع افغانستان پرداخته است، ۲۵ اثر را به عنوان برگزیده نخستین دوره معرفی کرد.
به گزارش ایلنا، اختتامیه نخستین جایزه ادبی کتاب بلخ با حضور ابوذر ابراهیمی ترکمان، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سیدعباس صالحی معاون فرهنگی وزارت ارشاد، افتخار حسین عارف رئیس موسسه اکو و جمعی از فعالان و پژوهشگران ایرانی و افغان؛ عصر دیروز(۲۸ بهمن) در پژوهشکده فرهنگ هنر و معماری جهاد دانشگاهی برگزار شد.
در نخستین جایزه ادبی کتاب بلخ، سه کتاب از «محمدکاظم کاظمی»، شاعر مهاجر افغان برگزیده اعلام شد و هم چنین از خانواده شهید «احمدرضا سعیدی» ضمن پخش مستندی درباره او، تجلیل به عمل آود.
کتابهای برگزیده به شرح ذیل هستند:
«آغاز یک پایان» نوشته عبدالقهار عاصی
«احمدشاه مسعود» نوشته احمدشاه مسعود با ترجمه افسر افشاری
«احوال شخصیه شیعیان افغانستان» نوشته عبدالله شفایی
«افغانستان در پنج قرن اخیر» نوشته میرمحمد صدیق فرهنگ و به کوشش محمدابراهیم شریعتی
«افغانستان در مسیر تاریخ» نوشته میرغلام محمد غبار
«این قند پارسی» نوشته محمدکاظم کاظمی
«بررسی جامعهشناسی پیامدهای فرهنگی بازگشت مهاجران به افغانستان» نوشته محمدعیسی عالمی(بصیر)
«پشت پرده افغانستان» با ترجمه اسدالله شفایی
«تاریخ درانیان» نوشته حسین شیرازی،
«جامعهشناسی و مردمشناسی شیعیان افغانستان» نوشته محمدحسین فرهنگ
«دیوان خلیلالله خلیلی» به کوشش محمد کاظم کاظمی
«سرخجامگان بامدادی» به کوشش حمزه واعظی،
«سرزمین و مردم افغانستان» نوشته مری لوئیس کلیفورد با ترجمه مرتضی اسعدی
«شعر مقاومت افغانستان» به کوشش ابوطالب مظفری و نادر احمدی
کتابهای «فیض قدس: احوال و آثار میرزا عبدالقادر بیدل» نوشته خلیلالله خلیلی
«کرسینشینان کابل» نوشته مهدی فرخ و به کوشش محمدآصف فکرت،
«گزارش سفارت کابل» به کوشش محمدآصف فکرت
«گفتمان جهانی شدن و اسلام سیاسی در افغانستان پساطالبان» نوشته عبدالقیوم سجادی،
«گل سرخ دلافگار» نوشته محمدجواد خاوری
«تاریخ گردآوری، نشر و پژوهش افسانههای مردم فارسیزبان» نوشته روشن رحمانی
«نهضتهای اسلامی افغانستان» نوشته سیدهادی خسروشاهی
«هزارههای افغانستان» نوشته عسکر موسوی با ترجمه اسدالله شفایی
«همزبانی و بیزبانی» نوشته محمدکاظم کاظمی
در این مراسم از خانواده شهید احمدرضا سعیدی که مستند به کوشش محمد سرور رجایی با عنوان «ماموریت خدا» نیز تولید شده و در این مراسم نمایش داده شد، تجلیل شد.
در این مراسم ابوذر ابراهیمی ترکمان(رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی) گفت: دیپلماسی فرهنگی مجرای توسعه روابط ایران و افغانستان است.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افزود: مشترکات فرهنگی ایران و افغانستان به اندازهای ریشهدار و مستحکم است که همچون روحی واحد در پیکره دو کشور دمیده شده است. این رابطه و پیوستگی در تعاملات فرهیختگان دو کشور بروز یافته و نمود این موضوع در فراوانی آثار فرهنگی تالیف شده توسط اندیشمندان دو کشور مشاهده میشود.
ابراهیمی ترکمان با بیان این مطلب که افغانستان از دیرباز برای ما دست کم در حوزه ادبیات بسیار عزیز، بزرگ و مهم بوده است، به ویژه ادیبان بزرگی افغانستان در دامن خود تربیت کرده است که فراموش شدنی نیستند، شعر افغانستان را مگر میشود فراموش کرد؟
وی با اشاره به محمود افشار یزدی گفت: مرحوم یزدی پس از تالیف کتاب «افغاننامه» به صراحت اعلام کرد که بعد از علاقه به وطنم ایران، هیچ کشوری را به اندازه افغانستان دوست ندارم و بعد از افغانستان پاکستان را دوست دارم. وی در جایی دیگر گفت که ادبیات و شعر از امور معنوی و مشترک است. وحدت ادبی و فرهنگی غیر از وحدت سیاسی است که هر ملتی جداگانه برای خود دارد. افغانستان بدون تردید بخش مهمی از فرهنگ ایرانی و زبان و ادبیات فارسی است. زبان پهلوی اشکانی در خراسان بزرگ که قسمتی از آن همین افغانستان است، به عرصه رسیده و جای خود را به پهلوی ساسانی داده است. زبان دری که همین فارسی فصیح کنونی باشد، از سغد و سمرقند و بخارا و بلخ سرچشمه گرفته و در بلخ و غزنه افغانستان توسعه یافته است.
ابراهیمی ترکمان با بیان این مطلب که از روزگاران گذشته، افغانستان و ایران افتخارات مشترکی داشتهاند، گفت: در سالهای گذشته تلاشهایی برای همگراییهای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در بین سه کشور ایران، تاجیکستان و افغانستان انجام شده است. امیدوارم ایجاد سازمان فرهنگی و هنری مشترک نقطه عطفی در مسیر توسعه همگرایی بین سه کشور هم فرهنگ و هم زبان باشد.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تاکید کرد: گسترش و تقویت روابط میان ایران و افغانستان در زمینههای سیاسی و اقتصادی جز از مجرای دیپلماسی فرهنگی که مسیری مطئمن و پایدار برای افزایش همگرایی است، ممکن نخواهد شد. در دیپلماسی فرهنگی؛ زبان و ادبیات فارسی نقش اصلی را دارد و در این زمینه ترجمه و نشر آثار ادب فارسی و تعاملات ادبی از جایگاه ویژهای برخوردار است، چرا که هیچ زبانی در جهان بدون نگارش نمیتواند به حیات خود ادامه دهد و قلمرو خود را گسترش بخشد.
وی خاطرنشان کرد: این حقیقتی انکارناپذیر است که برای زنده نگاه داشتن زبان و ادبیات فارسی باید گفتمان و تولید فرهنگی داشت.
رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: ایده برگزاری جایزه بلخ، اقدامی نمادین از سوی ایران به پاس احترام به گستره روابط فرهنگی دو کشور و حافظ میراثمعنوی و فرهنگی دو ملت بزرگ ایران و افغان است.
سیدعباس صالحی(معاون فرهنگی ارشاد) نیز در سخنانی با اشاره به روابط ایران و افغانستان گفت: روابط ایران و افغانستان نه تنها در طول تاریخ وجود داشته بلکه فراتاریخی است و از دوره اساطیری این روابط مطرح بوده است.
به گفته وی؛ این دوملت اشتراکات و ارتباطات متعددی داشته و دارند. گذشته از این تاریخ دو ملت؛ زبان فارسی علقه مشترک بعدی میان این دو ملت است. اگر سه ملت هستند که زبان فارسی در آنها رسمی است باز ایران و افغانستانند که هم با این زبان سخن میگویند و هم به این زبان مینویسند و با مکتوبات خود بیگانه نیستند.
صالحی به شعر بعنوان زبان پیونددهنده این دو ملت اشاره کرده و گفت: از گذشته قدیمی تاریخ تا کنون شعر نیز پیونددهنده این دو ملت بوده است
معاون فرهنگی ارشاد با اشاره به پیروزی انقلاب اسلامی ایران گفت: انقلاب اسلامی ایران نیز یک نگاه مضاعف در این قرابتها ایجاد کرد. پژواک انقلاب یک پژواک فراملی بود اما در حوزه افغانستان تأثیرات ویژه خود را گذاشت. شعر و ادبیات برادران افغان ملهم شده از انقلاب ایران بود و عملا بخشی از شعاع انقلاب در ادبیات نوین افغان خود را نمایان کرده است.
معاون فرهنگی ارشاد از سه پیشنهادی برای افزایش تداوم روابط بین دو ملت نام برد و گفت: پیشنهاد نخست افزایش تحرکات رسانهای است. پیشنهاد دوم من تشکیل مرکز مطالعات ایران و افغانستان که میتواند اقدامی برای مباحثمیراثی، جاری و آیندهنگرانه باشد. این دو ملت باید از یک پشتوانه مطالعاتی عمیقتری برخوردار شوند.
صالحی همچنین با اشاره به پینشهاد سوم خود از شکلگیری یک پارلمان فرهنگی بین دو ملت نام برد و افزود: امروز مفاخر زنده دو ملت اندک نیستند این پارلمان میتواند راهی برای ارتباطات گسترده باز کند.
امین متولیان(مدیر انتشارات بین المللی الهدی وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی) نیز با اشاره به جایزه کتاب بلخ تصریح کرد: موضوع جایزه کتاب بلخ شناسایی و انتخاب کتابهای منتشر شده در دوره حیات طیبه جمهوری اسلامی ایران است که به یکی از موضوعات سیاسی، مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، ادبی و هنری سرزمین و ملت شریف افغانستان پرداختهاند. آثار منتشر شده از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۹۰ در این دوره بررسی شدهاند، با این فرض که اینجایزه دوسالانه است و بررسی آثار سالهای ۹۰ به بعد به دوره بعدی واگذار میشود.
متولیان گفت: تعداد ۵۰۰ کتاب طی مکانسیمهای مختلف و در حد توان دبیرخانه شناسایی و تجمیع شد و از سوی دیگر تکثر و تنوع موضوعات و گستره آنها سبب شد که شورای علمی آثار منتخب را در حوزههای مختلف مستقل و فارغ از رتبه آنها برگزیند و مشخص کند. در طول سالهای گذشته فرهیختگان و فرزانگان بسیاری بخشی از حیات پربرکت خود را در مسیر خدمت به فرهنگ مشترک افغانستان و ایران سپری کردند و به همین دلیل شورای علمی دبیرخانه مصمم شد تا در این آیین از این افراد سپاسگزاری و قدردانی کند.
وی افزود: تنوع و تکثر و گستره موضوعی این آثار موجب شد تا شورای علمی آثار منتخب در حوزههای مختلف را فارغ از رتبه آنها برگزیده اعلام کند، تا در دوره بعدی رتبه بندی آثار منتخب لحاظ شود.
در این مراسم از پنج فعال حوزه افغانستان تجلیل شد. این ۵ فعال عبارتند از ناصر جهانشاهی رایزن فرهنگی ایران در افغانستان در زمان حاضر، حسن انوشه پژوهشگر و نویسنده فعال در حوزه افغانستان، محمدحسین جعفریان پژوهشگر و نویسنده و دو دوره رایزن فرهنگی ایران در افغانستان، محمدکاظم کهتویی پژوهشگر و رایزن فرهنگی ایران در افغانستان در سالهای گذشته، محمود واعظی پژوهشگر و نویسنده در حوزه افغانستان.
اجرای موسیقی هزارهای افغانستان، تجلیل از فعالان ایرانی در موضوع افغانستان بخش دیگری از این مراسم بود.