در مراسم نقد مجموعه شعر بهروز آقاکندی مطرح شد:
این مجموعه، کتاب امیدوار کنندهای است
آقاکندی همان طور که در نقدهاش بیپروا مینویسد؛ باید در شعر نوشتن هم بیپروا باشد. و نترسد از آنکه به قلمش جسارت بیشتری بدهد.
ایلنا: جلسه نقد و بررسی مجموعه شعر «مرگ با دستهای سردش این گربه را ناز کرده است» اثر بهروز آقاکندی چندی قبل در فرهنگسرای «فناوری و اطلاعات» برگزار شد.
به گزارش ایلنا؛ در این جلسه حامد داراب(شاعر، نویسنده و روزنامهنگار) که مسئولیت اجرای آن را بر عهده داشت ضمن معرفی بهروز آقاکندی گفت: ایشان علاوه بر حوزه شعر، در حوزههای داستان و نقد هم به صورت حرفهای فعالیت میکند؛ و دو اثر را در این حوزهها، تا چند ماه دیگر وارد بازار کتاب خواهد کرد. او همچنین برگزیده مطبوعات به خاطر نقدی بر کتاب «مجید سعد آبادی» در روزنامه اطلاعات است.
در ادامه مهرنوش قربانعلی(شاعر و منتقد) با اشاره به ظرفیتهای زبانی و کارکردها دوگانهای که گاهی کلمات در اشعار این کتاب گفت: جانبخشی یکی از سادهترین تمهیدات شعری است؛ اما گاهی همین تکنیکهای ساده به دلیل اجرای دقیق در شعر بهروز آقاکندی نمودها خوبی پیدا میکند.
وی شعری از کتاب را برای حاضران در جلسه خواند و اظهار داشت: هر چند ما با آثار موفقی در این کتاب مواجه هستیم؛ اما به نظر میرسد شاعر از مطرح کردن خودش در شعر ابا دارد و ترجیح میدهد بیشتر خود «آقاکندی» را در شعرهایش ببیند.
قربانعلی گفت: جاهایی که شاعر سراغ تجربیات خودش میرود به اشعار خوبی دست پیدا میکند. شعرهایی که از ویژگیهای آنها میتوان به «تخیل سیالی» و «آشنایی زدایی در معنا» اشاره کرد. هرگاه این «تخیل سیال» که یکی از ویژگیهای بارز شعرهای ایشان است؛ با متعلقات شعر امروز و اکنون همراه میشود به دلیل نوع تصاویر برای مخاطب ملموس میشود و به شعرهای زیبایی میرسد.
این شاعر افزود: ما برای ادامه حیات شعر به چهرههایی تازه و نامهایی نو نیاز داریم و امیدارم شاعران هویت منحصر به فرد خوشان را قدر بدانند.
صابر کاکایی؛ یکی دیگر از منتقدان جلسه با ذکر این نکته که «مخاطبین ما عموما اهل نقد خواندن و نقد شنیدن نیستند» گفت: عنوان کتاب حساسیت برانگیز شده؛ چرا که دارای تعبیر سیاسی اجتماعی است. و شاید به این دلیل مشکلاتی را برای مولف ایجاد کند. این نوع جلسات باید دارای تبلیغات و زمان مناسبی داشته باشد که متاسفانه نیست.
وی در ادامه با صحبت در مورد طرح جلد کتاب و ذکر این نکته که «عملا پیرامتنی به عنوان طرح جلد از دست مولف خارج شده.» اظهار داشت: با توجه به اینکه این شعرها در فاصله هجده تا بیست سالگی شاعر شکل گرفته، به دلیل بارغههای خوبی که در این کتاب دیده میشود میتوان گفت کتاب امیدوار کنندهای است. این شعرها متعلق به بدنه شعر دهه هشتاد است. و بر خلاف شعر دهه هفتاد که شعرهایی تجربه گرایی بودند و بیشتر معطوف به فرم و بخش برونه زبان؛ شعر دهه هشتاد سعی به نزدیک شدن به نرم طبیعی زبان را دارد. و یا به نوعی شعر تمایلی به این هنجار گریزیهای ندارد. و بیشترین توجهاش به بخش درون زبان که عدهای نام آن را هنجار گریزی در معنا و صنایع بدیع و… میگذارند؛ شعری که تمایل به تصویر سازی داشت و دارد. و به نوعی شعر بهروز آقاکندیمتعلق به این جریان است. پس قاعدتا وقتی سراغ این کتاب میرویم؛ نباید انتظار تجربههای جدیدی در حوزه برون زبان داشته باشیم. یا بهتر بگویم؛ اگر ایرادی هم بخواهیم به کتاب وارد کنیم؛ ایراد جریانی محسوب میشود.
وی در ادامه اضافه کرد: هنجار گریزی نوشتاری در بعضی شعرها اتفاق افتاده. گاهی اشعار از ترفندهای سینمایی استفاده میکنند. که یکی از نقاط قوت شعر آقاکندی است. که با توجه به پتانسیلی که در زمینه داستان نویسی دارد. امیری طبیعی است.
این منتقد در ادامه صحبتهایش را با ذکر این نکته که امیدوار است این تکنیکها در آثارش این شاعر جوان ادامه پیدا کند، ادمه داد: در شعری که خانم قربانعلی در میان صحبتهایشان خواندن و به نظرم یکی از شعرهای خوب کتاب است به نقاط خوبی میرسیم؛ به دلیل ایجاز ی که در این شعر رعایت شده و به خاطر ابهام شعر گونهای که کار دارد و تاویلهای مختلفی پیدا میکند. چیزی که مخاطب امروز ما به آن احتیاج دارد.
وی گفت: خودسانسوری در اشعار جنگ بهروز آقاکندی دیده میشود. مشکلی که در شعر و دیگر هنرها مولفان با آن مواجهاند. مخصوصا اگر نگاه آسیب شناسانه ای به مسئلهای داشته باشیم. در بین سطرها اشعار جنگ کتاب «مرگ با دستهای سردش این گربه را ناز کرده است» ما با نقطه چینهایی مواجه میشویم. که لایهای از متن محسوب میشود. نقطه چینهایی که به نظر میرسد آقاکندیمعذوریتهای عرفی و اخلاقی را خواسته با آنها رعایت کند. مشکلات ساختاری سیاسی اجتماعی که شاعر را در واقع به سکوت وادار کرده.
در ادامه این نشست، صابر ساده دیگر منتقد این جلسه این اولین تجربه آقاکندی را تجربهای جدی خواند و گفت: اسم کتاب بلند است. و فرصت دیده شدن پشت ویترین را از مخاطب میگیرد. و آوردن ضمیر اشاره «این»(با توجه به نقشه جغرافیایی ایران که شبیه گربه است) این گربه را برای مخاطب معرفه میکند.
وی گفت: البته در طول این کتاب با مختصاتی از این گربه نمیرسیم. و این نام در حد گزاره خبری مانده است. نامی که میتوانست با تمهیداتی به وادی هنریتر شدن کشیده شود. چیزی که در ادامه به لحاظ زیبایی به کتاب لطمه میزند صفحه بندی کتاب است. که اصلا خوب شکل نگرفته. و ما یک دفعه بعد از صفحه بندی وارد شعر میشویم. که بهتر بود یک صفحه تقدیمیه یا هرچیزی دیگر مابین این دو صفحه قرار میگرفت. یکی دیگر از مشکلات کتاب فضاهایی هست که به یک باره در طول شعرها عوض میشوند مثلا در اولین شعر کتاب بعد از از ۹ سطر آغازین یک دفعه وارد فضای دیگری میشویم. هرچند بسامد این اتفاق در کلیت کتاب پایین است.
ساده در ادامه افزود: شعر ص ۹ کتاب دارای بندهای زیبای شاعرانهای است؛ که خود شاعر به دلیل مسحور شدن در این کشفها کارش از پایان بندی قرص و محکمی باز میماند. هر چند سطرهای پایانی هم به تنهایی زیبا هستند. او گفت: لحن کتاب از ابتدا تا انتها یکسان است. به همین دلیل مخاطب بعد از چند شعر خسته میشود. این اتفاق در مورد تکنیکها هم میافتد و مثل تکنیک آشنایی زدایی در معنا به دلیل تکرار در طول کتاب خسته کننده است.
وی اظهار داشت: امیدارم آقاکندی همان طور که در نقدهاش بیپروا مینویسد؛ در شعر نوشتن هم بیپروا باشد. و نترسد از آنکه به قلمش جسارت بیشتری بدهد. اتفاقی که چون در این کتاب نیفتاده؛ شعرهای این مجموعه مکانیکی هستند. و اذیت کننده برای مخاطب. شعرهایی که که مرگ اندیشی تفکر حاکم بر آنها است. البته شعر امروز عموما شعری است مرگ اندیش است. شاید به دلیل مشکلات اقتصادی، بیماریهای اجتماعی و…! و شاعران سعی میکنند شعرهایی پسند جامعه بنویسند. اما این کتاب پسند مخاطب هم نیست. این کتاب، کتابی است که برای پسند منتقد نوشته شده.
وی در پایان گفت: کتاب اولم را با فصل پنجم چاپ کردم و در رابطه با طرح جلد گفتم باید طرح جلد من رو این طوری بزنید؛ و اصلا از آن به بعد سیستم طرح جلد فصل پنجم عوض شد. و با این جمله که «شعر ص ۷۸ کتاب را دوست دارم» صحبتهایش را به پایان رساند.
در ادامه حامد داراب بخشهایی از نقد مکتوبی که علیرضا عباسی فرستاده بود را برای حاضران خواندند. در این متن آمده: «واقعیت این است که من به چند دلیل روشن که ذکر میکنم از کلیت مجموعه شعر مرگ با دستهای سردش… لذت بردم و آن را شروع کار شاعری یافتم که با طی کردن مسیر تجربه، افقهای روشنی میتواند پیش روی او قرار گیرد. این البته در گرو فاصله گرفتن از مسائلی ست مانند ورود به حوزههای انتزاعی، گرفتار شدن در مایههای صرفا بلاغی برای القای حس زیباشناسانه، نوستالژی و عاشقانه نویسیهایی که مجاری ورود سانتی مانتالیزم به شعر را باز نگاه میدارند و آن را در مسیری قرار میدهند که با حرفهایم در سطور قبل ربط پیدا میکنند. ذهنیت در برخی سرودههای این مجموعه، که بیشتر در میان سطور یا بندها نمود یافته، ذهنیتی ست که نشان از توجه نسبی وگاه بهگاه شاعر به مسائل و بغرنجیهای پیرامونش دارد».