فرهاد حسنزاده در عصر تجربه:
با خودم عهد کردم تکراری ننویسم
نویسنده خالق مطلق اثر نیست؛ بلکه یک راوی است که میتواند مخاطبان خود را نیز در نوشتههایش مشارکت بدهد و به گونهای خود را در امر نوشتن، توجیه کند.
فرهاد حسنزاده(نویسنده کودک و نوجوان) که سابقهی داستاننویسی برای تمام مقاطع سنی را داشته و موفق به کسب بیش از ۲۰ جایزه ادبی – ازجمله کتاب سال و تندیس ماه طلایی - شده است، روز گذشته میهمان عصر تجربه بود و تجربیات خود را در اختیار حضار قرار داد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، حسنزاده در ابتدای این نشست ضمن معرفی خود و سوابق ادبیاش گفت: من پنجمین فرزند از یک خانوادهی هفت نفره هستم که هیچ کدام اهل مطالعه و ادبیات نبودند. از زنگهای انشاء به نویسندگی علاقهمند شدم، در سال ۵۵ به عضویت کانون پروزش فکری کودکان و نوجوانان در آمدم و نمایشنامهی «نفرین آهو» اولین نوشتهام بود که در سطح شهر آبادان یک هفته به اجرا درآمد.
وی ادامه داد: بعدها نوشتن داستان و شعر را ادامه دادم. آغاز جنگ و مصائب مهاجرت، کار کردن در کارخانهها و دستفروشی کردن به دلیل مشکلات اقتصادی خانواده و… فضاهای تازهای را برای من رقم زد. در سال ۶۸ بچهام به دنیا آمد و اولین کتاب داستانم با نام «ماجرا روباه و زنبور» در سال ۷۰ چاپ شد. این تجربه و داستانپردازی فرای فرزندم باعثشد تصمیم بگیرم برای کودکان داستان بنویسم و نمین رویکرد را ادامه دادم.
این نویسنده ضمن بیان این مطلب که همواره سعی کرده به سوژهایش از زوایای متفاوتی بپردازد، گفت: کسی که میخواهد کار خلاقه بکند، باید یاد بگیرد نگاه متفاوتی به پیرامون خود و پدیدهةای متفاوت داشته باشد. به همین دلیل به خودم عهد کردم هرگز نگاه تکراری به سوژهها نداشته باشم.
وی اظهار داشت: نویسنده خالق مطلق اثر نیست؛ بلکه یک راوی است که میتواند مخاطبان خود را نیز در نوشتههایش مشارکت بدهد و به گونهای خود را در امر نوشتن، توجیه کند. اخیرا شنیدم در آرژانتیم کتابهایی منتشر میشود که بعد از ۶ ماه نوشتههایش ناپدید میشوند و دیگر هیچ نوشتهای از نویسنده باقی نمیماند.
حسنزاده همچنین در پاسخ به سوالی درمورد ادبیات اقلیمی و اصلیت جنوبی خود توضیح داد: آبادان حال و هوای خاص خودش را دارد؛ خصوصا به دلیل گرمای هوا و گویش مردم. همانطور که میدانید شهر آبادان در پیرامون پالایشگاه نفت شکل گرفته بنابراین گویش غالب مردم، گویش اهالی بندرعباس و بوشهر است. من برای آوردن لهجه جنوبی در کارهایم(خصوصا در رمانةای بمبک و هستی) مراقب بودم که مبادا این مساله مانع ایجاد ارتباط با مخاطب شود. به همین دلیل از لهجه غلیظ استفاده نکردم و به جای آوردن پاورقی، سعی کردم مفهوم عبارات محلی را در جملههای قبل و بعد آن عبارت توضیح دهم. مخاطبان هم دوست دارند با فرهنگ مناطق و اقوام مختلف آشنا شوند و این رویکرد می تواند حتی باعثجذابیت کار شود.
وی ادامه داد: گاهی سوژهها میتوانند در هر شهری اتفاق بیافتند اما برخی از سوژهها متعلق به مناطق خاصی هستند. مثلا حس راه رفتن روی لولههای نفت، تنها در شهرهای جنوبی باورپذیر است. بنابراین معمولا تنها نویسندگانی میتوانند آثار جذاب بومی بنویسند که سابقهی زندگی و درک شرایط اقلیمی منطقه مورد نظر را داشته باشند.
این نویسنده درمورد تعدد شخصیتها در برخی از رمانهایش نیز گفت: یک رمان چاپ نشده دارم که ۵۰ شخصیت دارد. برای اینکه خصوصیات اخلاقی این شخصیتها را فراموش نکنم، برای هرکدامشان یک شناسنامه درست کردم که روحیات، علاقهمندیها و اخلاقیات آنها را در آن درج کردم تا مبادا در طول داستان، یادم برود. این اطلاعات عموما در کتاب نیامدهاند اما برای شخصیتپردازی مهم بود بدانم فلان شخصیتام چه جور آدمیست و در فلان شرایط، چه واکنشی از خود نشان میدهد.
حسنزاده در ادامه و در پاسخ به سوالی درمورد استفاده از تکنیک در داستانهای امروزی گفت: در ادبیات غرب، همهی حرفها زده شده و به همین دلیل است که نویسندگان سعی میکنند با استفاده از تکنیکهای مختلف، سوژههای قدیمی را به سبک و سیاقی تازه تعریف کنند. اما در ادبیات ما، آنقدر سوژه کارنشده وجود دارد که به فرم و تکنیک نیازی ندارد. خصوصا اینکه خیلی از نویسندههای جوان نمیتوانند تکنیک را به داستان بچسبانند.
وی درمورد دشواریهای داستان نویسی برای کودکان نیز گفت: نویسندهی کودک باید دائما از خودش جدا شده و به دنیای کودکان نزدیک شود. اما بسیاری از نویسندگان این کار را نمیکنند؛ حتی برخی فکر میکنند نوشتن از خاطرات کودکی یا نوجوانیشان میتواند داستان کودک و نوجوان باشد. من خیلی سعی میکنم به دنیای کودکان و نوجوانان نزدیک شوم و از زبان متعلق به خودشان، دغدغههای روز آنةا و علاقهمندیهایشان اطلاع داشته باشم.