از هرمز تا بابالمندب؛ انصارالله چگونه به اهرم دریایی ایران تبدیل میشود؟
همزمان با تشدید تنشها در تنگه هرمز، پیشروی انصارالله در ساحل غربی یمن و نزدیک شدن این جنبش به بابالمندب، یکی دیگر از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان را در کانون تحولات منطقه قرار داده است؛ وضعیتی که به باور ناظران میتواند موقعیت ایران و متحدانش را برای اثرگذاری بر مسیرهای حیاتی تجارت و انتقال انرژی تقویت کند.
به گزارش ایلنا، پیشرویهای اخیر انصارالله در سواحل غربی یمن، از جمله کنترل شهر ساحلی المخا و مناطق پیرامون آن، صرفا یک دستاورد نظامی نیست؛ بلکه بهدلیل نزدیکی این مناطق به تنگه راهبردی بابالمندب، میتواند معادلات نظامی و سیاسی در یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان را تغییر دهد.
انصارالله طی سالهای گذشته عمدتا با استفاده از موشک و پهپاد بر امنیت کشتیرانی در دریای سرخ اثر گذاشته است، اما پیشروی زمینی به سمت المخا و مناطق مجاور بابالمندب، این جنبش را به خطوط اصلی کشتیرانی بینالمللی نزدیکتر کرده است. گزارشهای اخیر نیز از عقبنشینی نیروهای دولت مورد حمایت ریاض در یمن از برخی مواضع و پیشروی انصارالله در این محور حکایت دارد.
چرا بابالمندب مهم است؟
تنگه بابالمندب در ورودی جنوبی دریای سرخ قرار دارد و این دریا را به خلیج عدن و از آنجا به دریای عرب و اقیانوس هند متصل میکند؛ به همین دلیل، یکی از مهمترین مسیرهای عبور کشتیهای تجاری و حاملهای انرژی در جهان به شمار میرود.
در اختیار داشتن مناطق پیرامون این تنگه به هر طرف امکان میدهد بر یکی از حساسترین مسیرهای تجارت جهانی اثر بگذارد. از همین رو، پیشروی انصارالله در ساحل غربی یمن فراتر از جابهجایی خطوط درگیری است و میتواند پیامدهایی برای امنیت کشتیرانی، تجارت بینالمللی و معادلات منطقهای داشته باشد.
اهمیت این تحولات زمانی بیشتر میشود که بدانیم شهر المخا در فاصلهای نزدیک از مسیر اصلی کشتیرانی در دریای سرخ قرار دارد و کنترل آن، موقعیت انصارالله را برای نزدیک شدن به بابالمندب تقویت کرده است.
المخا؛ دروازه بابالمندب
المخا در حدود ۷۰ کیلومتری شمال تنگه بابالمندب قرار دارد و بهدلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از نقاط مهم برای کنترل ساحل غربی یمن محسوب میشود.
این شهر طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین پایگاههای نیروهای دولت مورد حمایت ریاض و گروههای همسو با آن در ساحل غربی تبدیل شده بود و نقش مهمی در پشتیبانی و جابهجایی نیروها در محورهای اطراف تعز و الحدیده داشت.
به همین دلیل، کنترل المخا تنها به معنای تصرف یک شهر ساحلی نیست؛ بلکه میتواند مسیر پیشروی انصارالله به سمت بابالمندب را هموارتر کند و موقعیت نیروهای رقیب را در بخش جنوبی ساحل غربی تضعیف کند.
جزیره میون؛ نقطه حساس در قلب تنگه
در کنار المخا، جزیره میون یا «بریم» از اهمیت ویژهای برخوردار است. این جزیره در قلب بابالمندب قرار گرفته و موقعیت آن بهگونهای است که بر مسیرهای دریایی عبوری از تنگه اشراف دارد.
مقامات محلی یمن روز جمعه اعلام کردند نیروهای انصارالله پس از خروج نیروهای دولت مورد حمایت ریاض، وارد جزیره میون شده و کنترل آن را در دست گرفتهاند. منابع دیگر نیز از رسیدن نیروهای انصارالله به این جزیره خبر دادهاند.
در صورت تثبیت این وضعیت، انصارالله علاوه بر حضور در مناطق ساحلی نزدیک بابالمندب، به نقطهای راهبردی در میانه این تنگه نیز دسترسی خواهد داشت؛ مسئلهای که اهمیت تحولات اخیر را دوچندان میکند.
از حملات دوربرد تا حضور در ساحل
اهمیت پیشروی اخیر انصارالله را میتوان در تغییر ابزارهای فشار این جنبش نیز مشاهده کرد.
انصارالله طی سالهای گذشته عمدتا با موشک و پهپاد و از فاصله دور بر تحولات دریای سرخ اثر گذاشته است؛ اما نزدیک شدن نیروهای این جنبش به بابالمندب، به معنای انتقال بخشی از این فشار به سطح حضور مستقیم در مناطق ساحلی است.
چنین موقعیتی میتواند قدرت مانور انصارالله را در معادلات سیاسی و نظامی آینده افزایش دهد؛ زیرا این جنبش در صورت تثبیت مواضع خود در ساحل غربی، علاوه بر عمق سرزمینی، به منطقهای نزدیکتر به یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان دست خواهد یافت.
از سوی دیگر، گسترش نفوذ در ساحل غربی میتواند تحرک نیروهای دولت مورد حمایت ریاض و گروههای همسو با آن را محدود و دسترسی انصارالله به مسیرهای ارتباطی و لجستیکی این منطقه را تقویت کند.
فشار بر تعز و تسلط بر ساحل
پیشروی در ساحل غربی یک هدف داخلی مهم نیز دارد. انصارالله با گسترش نفوذ خود در جنوب الحدیده و مناطق غربی تعز، در تلاش است بخش بیشتری از نوار ساحلی را تحت کنترل بگیرد.
کنترل این مناطق میتواند ضمن محدود کردن تحرک نیروهای دولت مورد حمایت ریاض، فشار بر شهر تعز را از سمت غرب افزایش دهد و بر مسیرهای ارتباطی و تدارکاتی منتهی به این شهر اثر بگذارد.
در روزهای اخیر نیز درگیریها در مناطق نزدیک بابالمندب ادامه داشته است. همزمان، نیروهای دولت مورد حمایت ریاض اعلام کردهاند برای مقابله با تحرکات انصارالله در این محور از تمامی امکانات و تسلیحات خود استفاده خواهند کرد.
بابالمندب؛ برگ تازه در معادلات منطقه
تحولات اخیر در حالی رخ میدهد که منطقه همزمان با تنشهای گسترده در تنگه هرمز و ناامنی در مسیر کشتیرانی دریای سرخ مواجه است.
در چنین شرایطی، افزایش نفوذ انصارالله در اطراف بابالمندب میتواند قدرت چانهزنی این جنبش را در دو سطح داخلی و منطقهای افزایش دهد؛ در داخل یمن برای تقویت موقعیت نظامی و سیاسی و در سطح منطقهای برای افزایش قدرت اثرگذاری در هرگونه مذاکره درباره آینده این کشور.
از همین رو، بابالمندب بار دیگر به یکی از مهمترین نقاط رقابت میان انصارالله و نیروهای دولت مورد حمایت ریاض تبدیل شده است؛ رقابتی که پیامدهای آن به مرزهای یمن محدود نمیشود و میتواند امنیت یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی و تجارت جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
برخی ناظران همچنین معتقدند افزایش نفوذ انصارالله در بابالمندب میتواند برای ایران و متحدانش یک اهرم فشار اضافی ایجاد کند؛ بهویژه در شرایطی که تنگه هرمز نیز همزمان در مرکز تنشهای منطقهای قرار دارد.
در صورت تثبیت این روند، دو تنگه راهبردی هرمز و بابالمندب میتوانند بیش از گذشته در معادلات امنیتی، انرژی و تجارت منطقه به یکدیگر پیوند بخورند.
