پوتین در کمین ناتو؛ روسیه چگونه بازدارندگی غرب را به چالش میکشد؟
ارزیابیهای جدید اطلاعاتی آمریکا احتمال اقدام محدود روسیه علیه یکی از اعضای ناتو را مطرح کردهاند؛ سناریویی که در آن مسکو میتواند با یک عملیات محدود در شرق اروپا یا مجموعهای از اقدامات ترکیبی، نه برای آغاز جنگی گسترده، بلکه برای سنجش انسجام ناتو و میزان آمادگی آمریکا وارد عمل شود.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، ارزیابیهای جدید اطلاعاتی آمریکا از احتمال اقدام نظامی محدود روسیه علیه یکی از اعضای ناتو در فاصله پاییز ۲۰۲۶ تا سال ۲۰۲۹ حکایت دارد؛ سناریویی که برخلاف تصور حملهای تمامعیار، میتواند با تصرف محدود یک منطقه یا مجموعهای از اقدامات ترکیبی با هدف سنجش اراده و انسجام ناتو آغاز شود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، کشورهای حوزه بالتیک، یعنی استونی، لتونی و لیتوانی، و همچنین لهستان از محتملترین نقاطی هستند که ممکن است در معرض چنین فشاری قرار گیرند. در این سناریو، مسکو با استفاده از نیرویی محدود میتواند بخشی کوچک از خاک یکی از اعضای ناتو را هدف قرار دهد و سپس واکنش ائتلاف را بسنجد. هدف اصلی، نه لزوماً تصرف سرزمین بیشتر، بلکه آزمودن این پرسش است که آیا اعضای ناتو در برابر یک اقدام محدود روسیه واکنشی سریع و یکپارچه نشان خواهند داد یا خیر.
یکی از نقاط حساس در این میان، «کریدور سووالکی» میان لهستان و لیتوانی است؛ منطقهای باریک که کالینینگراد روسیه را از بلاروس جدا میکند و از نگاه کارشناسان، یکی از نقاط آسیبپذیر جناح شرقی ناتو محسوب میشود.
اما سناریوی روسیه الزاما به عبور نیروهای نظامی از مرز محدود نمیشود. جنگ الکترونیک برای مختل کردن ارتباطات و ناوبری، حملات سایبری، عملیات اطلاعاتی، خرابکاری در زیرساختهای حیاتی، آسیب زدن به کابلهای زیردریایی و استفاده از پهپادها میتواند بخشی از راهبرد موسوم به «جنگ ترکیبی» باشد؛ روشی که به مسکو امکان میدهد بدون ورود فوری به جنگی گسترده، فشار بر کشورهای اروپایی را افزایش دهد.
چرا اکنون نگرانیها افزایش یافته است؟
این ارزیابیها در شرایطی مطرح میشود که چند عامل در حال تغییر محاسبات امنیتی اروپا است. ادامه جنگ اوکراین، افزایش حملات کییف به زیرساختهای مهم روسیه و تلاش مسکو برای یافتن شیوههای جدید فشار بر غرب، از یک سو، و نگرانی درباره کاهش ذخایر مهمات و موشکهای رهگیر آمریکا، از سوی دیگر، بر محاسبات نظامی آینده تأثیر گذاشته است.
همزمان، اختلافات میان دولت دونالد ترامپ و برخی اعضای اروپایی ناتو درباره هزینههای دفاعی و میزان اتکای اروپا به آمریکا، نگرانیهایی درباره سطح تعهد واشنگتن به دفاع از اعضای شرقی ائتلاف ایجاد کرده است. مسکو میتواند چنین شکافهایی را فرصتی برای آزمودن اعتبار ماده پنجم ناتو و میزان آمادگی اعضای آن تلقی کند.
با این حال، مطرح شدن احتمال حمله روسیه به ناتو به معنای تصمیم قطعی کرملین برای آغاز جنگ نیست. مسئله اصلی در ارزیابیهای اطلاعاتی، تغییر ماهیت تهدید است: روسیه در صورت انتخاب مسیر تقابل، ممکن است به جای آغاز یک جنگ بزرگ، ابتدا با یک اقدام محدود و قابلکنترل، یک بحران امنیتی ایجاد و سپس واکنش ناتو را بسنجد.
از این منظر، نگرانی اصلی اروپا صرفا احتمال تصرف چند کیلومتر از خاک یک کشور نیست؛ بلکه این است که یک عملیات محدود روسیه بتواند شکافهای سیاسی و نظامی ناتو را آشکار کند و اعتبار بازدارندگی این ائتلاف را به چالش بکشد.
