از وعده پایان جنگ اوکراین تا هشدار به اروپا؛ روسیه چه سناریویی را دنبال میکند؟
اظهارات اخیر مقامهای روسیه نشان میدهد مسکو همزمان در پی مذاکرات سیاسی برای پایان جنگ و ارسال پیامهای بازدارنده به غرب است تا نفوذ خود را در اوکراین و اروپا حفظ کند.
به گزارش ایلنا، در روزهای اخیر، اظهارات مقامهای روسیه درباره جنگ اوکراین تصویری دوگانه از سیاست مسکو ارائه کرده است؛ از یک سو، ولادیمیر پوتین از نزدیک شدن جنگ به مراحل پایانی سخن میگوید و از سوی دیگر، دیمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، با هشدارهای تند علیه کشورهای اروپایی بر طبل تقابل میکوبد.
همزمان، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، واکنش کشورهای اروپایی به حادثه اخیر در رومانی را مورد انتقاد قرار داد. او معتقد است دولتهای غربی از بهکارگیری تسلیحات ارسالی به اوکراین حمایت کردند، اما اکنون که پیامدهای جنگ به خاک خودشان رسیده، نسبت به آن اعتراض میکنند.
در همین حال، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، همچنان از متحدان غربی خود میخواهد توان دفاع هوایی کییف را تقویت کنند. او پس از ارسال پیامی به دونالد ترامپ و اعضای کنگره آمریکا، بار دیگر تأکید کرد که موشکهای بالستیک روسیه یکی از مهمترین ابزارهای نظامی مسکو به شمار میروند و خواستار دریافت سامانههای بیشتر «پاتریوت» و موشکهای رهگیر شد.
از سوی دیگر، اورولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، ضمن اعلام همبستگی اتحادیه اروپا با رومانی، بر ادامه تقویت امنیت مرزهای شرقی این اتحادیه تأکید کرد. همچنین آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، از تداوم تحریمهای اعمالشده علیه روسیه و حمایت از توان دفاعی کشورهای عضو خبر داد.
در چنین فضایی که میان پیامهای مذاکره و هشدارهای تشدید تنش در نوسان است، این پرسش همچنان مطرح است که آیا روسیه به دنبال تثبیت و «انجماد» وضعیت کنونی جنگ است یا خود را برای مرحلهای جدید از تشدید درگیریها آماده میکند.
در همین زمینه، رامی عاشور، استاد روابط بینالملل، معتقد است تفاوت ظاهری میان مواضع پوتین و مدودف نشانه اختلاف در ساختار قدرت روسیه نیست، بلکه بخشی از یک راهبرد حسابشده برای ارسال پیامهای متفاوت به مخاطبان مختلف است.
او در گفتوگو با «ارم نیوز» اظهار داشت که پوتین در سخنان اخیر خود بیشتر بر امکان پایان جنگ بر اساس شروط روسیه تأکید میکند تا کشورهای اروپایی را به ترجیح دادن راهحل سیاسی بر ادامه حمایت نظامی از اوکراین ترغیب کند.
به گفته عاشور، این رویکرد با ملاحظات اقتصادی داخلی روسیه نیز مرتبط است؛ زیرا هزینههای جنگ و فشارهای ناشی از افزایش مخارج دولتی در سالهای اخیر بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
وی افزود که مسکو هیچ نشانهای از آمادگی برای چشمپوشی از مناطق الحاقشده نشان نمیدهد و از دیدگاه کرملین، هرگونه توافق احتمالی باید دستاوردهای میدانی نیروهای روسیه را حفظ کند.
عاشور همچنین هشدارهای تند مدودف را مرتبط با تحولات امنیتی اروپای شرقی دانست؛ بهویژه پس از افزایش حضور نظامی آمریکا در لهستان. به باور او، روسیه این تحرکات را تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی خود تلقی میکند و به همین دلیل بهطور مستمر پیامهای بازدارندهای خطاب به اروپا و ناتو ارسال میکند.
او تأکید کرد که بحران کنونی دیگر صرفاً به میدان نبرد اوکراین محدود نیست، بلکه به موضوعات گستردهتری همچون گسترش حضور نظامی غرب در شرق اروپا نیز گره خورده است. همین مسئله باعث شده مسکو همزمان از زبان مذاکره و زبان هشدار استفاده کند.
در مقابل، سمیر ایوب، تحلیلگر سیاسی و کارشناس مسائل روسیه، بر این باور است که مسکو به دنبال رویارویی مستقیم با ناتو نیست، اما در عین حال با متوقف شدن جنگ بدون حل ریشههای آن نیز موافق نیست.
او در گفتوگو با «ارم نیوز» گفت که مقامهای روسیه بارها بر تمایل خود برای دستیابی به یک توافق نهایی و پایدار تأکید کردهاند؛ توافقی که از تکرار بحران در آینده جلوگیری کند. از نگاه کرملین، ادامه جنگ بدون نتیجه قطعی، تنها یک کانون دائمی تنش در اروپا باقی خواهد گذاشت.
ایوب افزود که سخنان پوتین درباره نزدیک شدن پایان جنگ، از نگاه روسیه به پیشرویهای میدانی در دونباس و مناطق تحت کنترل نیروهای روس در جنوب و شرق اوکراین ناشی میشود.
وی همچنین توضیح داد که مواضع تند مدودف در واقع هشداری نسبت به گسترش حضور نظامی غرب در نزدیکی مرزهای روسیه و ادامه حمایتهای تسلیحاتی و لجستیکی اروپا از کییف است.
به گفته او، مسکو با نگرانی تحولات نظامی ناتو در رومانی و کشورهای حوزه بالتیک را دنبال میکند و برخی سیاستهای کنونی اروپا را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی خود میداند.
ایوب در پایان تأکید کرد که پیامهای سختگیرانه روسیه با هدف نمایش توان بازدارندگی این کشور و مخالفت با هرگونه ترتیبات امنیتی ضدروسی صادر میشود. به باور او، سیاست فعلی مسکو ترکیبی از تلاش برای پایان دادن به جنگ پس از تحقق اهداف نظامی و در عین حال هشدار دادن نسبت به هر اقدامی است که بتواند دامنه تنشها را در اروپا گسترش دهد.
