سفر پر ریسک ترامپ به چین؛ پکن از تابآوری ایران سود میبرد
در حالی که آمریکا تلاش داشت بحران ایران را به اهرمی در برابر چین تبدیل کند، روند تحولات نشان میدهد پکن اکنون از همین بحران بهعنوان فرصت راهبردی استفاده میکند.
به گزارش ایلنا، روزنامه لبنانی «الاخبار» در تحلیلی نوشت:سفر قریبالوقوع دونالد ترامپ به پکن با پیچیدگیهای متعددی روبهرو شده است؛ آن هم در شرایطی که بحران تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و محاسبات او درباره امکان حل سریع پرونده ایران با شکست مواجه شده است. در این میان، به نظر میرسد رئیسجمهور چین از «برگهای برنده» قویتری برخوردار است؛ از جمله مهمترین آنها «بیانیه ۲۱» است که شامل سه «نه» در قبال نحوه مواجهه با تحریمهای آمریکا میشود.
طبق گزارش نیویورک تایمز، زمانی که ترامپ در ابتدا تصور میکرد سفرش به چین آغاز مجموعهای از دیدارهای برنامهریزیشده خواهد بود، احتمال وقوع جنگ با ایران در محاسبات اصلی دولت او جایی نداشت. اما با گذشت زمان و به تعویق افتادن این دیدار، او همچنان امیدوار بود که درگیریها به سرعت پایان یابد. همزمان، برخی در تیم امنیت ملی او امیدوار بودند که فشار نظامی محدود بر ایران، زمینهساز توافقی هستهای و در عین حال نمایش قدرت آمریکا در برابر چین باشد؛ اما این فرضیه اکنون تا حد زیادی نادرست از آب درآمده است و برخی تحلیلگران معتقدند روند جنگ ایران، در عمل موقعیت چین را در مذاکرات آینده تقویت کرده است.
با وجود هشدارهای نهادهای اطلاعاتی آمریکا و کارشناسان مستقل که تأکید داشتند هیچ نشانهای در تاریخ ایران وجود ندارد که نشان دهد این کشور به «تسلیم بدون قید و شرط» تن دهد، ترامپ بارها از تهدیدهای مختلف استفاده کرده و وعده داده بود که ایران را «به گریه خواهد انداخت». در مقابل، پیشبینی میشد ایران به جای عقبنشینی، مقاومت خود را افزایش دهد.
از سوی دیگر، شبکه سیانان به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که پکن صرفنظر از تحولات خاورمیانه، همچنان به دیدار آتی رهبران دو کشور پایبند است. با این حال، چین این بحران را عاملی میداند که میتواند موقعیت چانهزنیاش در برابر آمریکا را تقویت کند.
در عین حال، با وجود اینکه این نشست میتواند فرصتی برای تثبیت روابط بلندمدت میان دو رقیب اصلی اقتصادی و نظامی باشد، چین همچنان با احتیاط عمل میکند. اختلاف نظر داخلی در پکن درباره نحوه برخورد با پیامدهای بحران، بهویژه وضعیت تنگه هرمز، باعث شده است فضای تصمیمگیری پیچیدهتر شود.
کوی هونگجیان، دیپلمات سابق و پژوهشگر روابط بینالملل در دانشگاه مطالعات خارجی پکن، معتقد است این سفر در ابتدا با هدف تمرکز بر توافقهای اقتصادی مهم برنامهریزی شده بود، اما بحران ایران عملاً برنامهریزیها و پیشبینیهای چین را مختل کرده است.
یک منبع چینی دیگر نیز به این رسانه گفته است که ترامپ ترجیح میدهد ابتدا بحران ایران را مدیریت کند تا بتواند در چین قدرت خود را به نمایش بگذارد؛ اما اگر پس از سفر به پکن اقدامی علیه ایران انجام دهد، این تصور ایجاد خواهد شد که چین در قبال ایران کوتاه آمده است. همچنین گفته شده که ترامپ با وجود پرهیز از درگیری مستقیم با چین، با فشار بر ونزوئلا و ایران، عملاً به کاهش نفوذ پکن در این مناطق کمک کرده است.
این گزارش میافزاید که برخلاف انتظار واشنگتن، جنگ مطابق برنامه پیش نرفته است و به جای نمایش قدرت آمریکا، این درگیریها ایالات متحده را وارد یک چالش طولانی و پرهزینه با پیامدهای اقتصادی گسترده کرده است.
وو شینبو، عضو کمیته مشورتی سیاست خارجی وزارت خارجه چین، معتقد است اگر آمریکا دست بالا را داشت، ترامپ میتوانست با قدرت بیشتری وارد مذاکرات با چین شود؛ اما اکنون توان چانهزنی واشنگتن کاهش یافته است. او همچنین تأکید میکند که بیثباتی در خاورمیانه، در مجموع به نفع چین تمام شده است، زیرا مانع از شکلگیری یک نظم کاملاً غربگرا در منطقه میشود.
در همین حال، به گفته یورگ ووتکه، رئیس پیشین اتاق بازرگانی اتحادیه اروپا در چین، پکن از نظر سیاسی در موقعیت برتر قرار گرفته و بهعنوان بازیگری «باثباتتر» دیده میشود. از نگاه او، بحران اخیر جایگاه جهانی چین را تقویت کرده است.
نشریه فورچن نیز در گزارشی جداگانه نوشت که «بیانیه ۲۱» صادرشده از سوی وزارت بازرگانی چین، شامل سه اصل «عدم به رسمیت شناختن»، «عدم اجرا» و «عدم تبعیت» از تحریمهای آمریکا است و عملاً چارچوب جدیدی برای مواجهه با فشارهای واشنگتن ایجاد میکند. بر اساس این سیاست، تحریمهای آمریکا علیه ایران در خاک چین قابل اجرا نخواهد بود.
