تعلیق «پروژه آزادی»؛ عقب‌نشینی نظامی واشنگتن در سایه پیشرفت مذاکرات با ایران

به گزارش ایلنا، در پی گزارش‌های ادعایی از پیشرفت در مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به درگیری‌ها، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ناچار شد اجرای طرح موسوم به «پروژه آزادی» در تنگه هرمز را به حالت تعلیق درآورد.

به گزارش پایگاه خبری «آکسیوس»، عملیات هدایت کشتی‌ها از سوی آمریکا در تنگه هرمز که از روز دوشنبه آغاز شده بود، با واکنش قاطع ایران مواجه شد و به تبادل آتش میان دو طرف و نیز حملات موشکی ایران به امارات انجامید؛ حملاتی که برای نخستین‌بار پس از اعلام آتش‌بس یک‌ماهه صورت گرفت.

ترامپ بامداد چهارشنبه در پیامی در شبکه «تروث سوشال» اعلام کرد این تصمیم «به درخواست پاکستان و برخی کشورهای دیگر» و همچنین به‌دلیل «پیشرفت چشمگیر در مسیر دستیابی به توافقی نهایی با نمایندگان ایران» اتخاذ شده است.

وی افزود: «به‌طور متقابل توافق کردیم که در حالی که محاصره همچنان به‌طور کامل برقرار خواهد بود، پروژه آزادی برای مدت کوتاهی تعلیق شود تا امکان نهایی‌سازی و امضای توافق بررسی شود.»

ابهام در اهداف واشنگتن

ترامپ پیش‌تر مدعی شده بود آمریکا به‌مدت دو ماه مسئولیت هدایت کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز را بر عهده خواهد گرفت؛ گذرگاهی حیاتی که عملا تحت کنترل ایران قرار دارد. با این حال، جزئیات این طرح از همان ابتدا با ابهامات جدی همراه بود و واشنگتن توضیح شفافی درباره نحوه اجرای آن ارائه نکرد.

در حالی که برخی کشتی‌ها موفق به عبور شدند، گزارش‌ها از اقدامات بازدارنده ایران نشان داد آتش‌بس شکننده همچنان در معرض تهدید قرار دارد و بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی نسبت به استفاده از این مسیر با حمایت آمریکا تردید دارند.

بر اساس گزارش‌ها، ایران بخش عمده مسیرهای تجاری در ورودی خلیج فارس را مسدود کرده و حدود ۱۶۰۰ کشتی در این منطقه متوقف شده‌اند. در مقابل، نیروی دریایی آمریکا نیز محاصره‌ای علیه کشتی‌های مرتبط با ایران اعمال کرده است.

ناکامی عملی طرح آمریکایی

فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده بود که در چارچوب این طرح، تنها هماهنگی حرکت ایمن کشتی‌ها انجام می‌شود و اسکورت مستقیم در کار نخواهد بود؛ موضوعی که ناکارآمدی عملی این ابتکار را بیش از پیش آشکار کرد.

با وجود ادعاهای واشنگتن، تنها تعداد محدودی کشتی موفق به عبور از تنگه شدند. طبق داده‌های منتشرشده، در روز نخست فقط ۴ کشتی از این مسیر عبور کردند؛ در حالی که پیش از آغاز درگیری‌ها، روزانه حدود ۱۳۰ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند.

در همین حال، نیروهای آمریکایی مدعی شدند برخی موشک‌ها و پهپادها را رهگیری کرده و چند قایق تندرو ایرانی را هدف قرار داده‌اند؛ ادعاهایی که در چارچوب جنگ رسانه‌ای واشنگتن ارزیابی می‌شود.

هشدار ایران و نگرانی شرکت‌ها

در سوی مقابل، مقامات ایرانی ضمن هشدار به کشتی‌های تجاری درباره هرگونه تردد بدون هماهنگی، اقدامات آمریکا را عامل ناامن‌سازی این گذرگاه راهبردی دانستند.

همزمان، شرکت‌های بزرگ کشتیرانی نیز نسبت به ریسک عبور از تنگه ابراز نگرانی کرده و اعلام کردند پیشنهاد آمریکا برای تأمین امنیت، اطمینان‌بخش نیست.

ناظران معتقدند تعلیق «پروژه آزادی» بیش از هر چیز نشان‌دهنده ناتوانی آمریکا در تحمیل اراده خود در منطقه و نقش تعیین‌کننده ایران در معادلات امنیتی خلیج فارس است؛ موضوعی که واشنگتن را به سمت عقب‌نشینی و پذیرش مسیر دیپلماسی سوق داده است.