رزمایشهای مصر و پاکستان و نگرانی اسرائیل: آیا بازدارندگی جدیدی در منطقه شکل میگیرد؟
در حالی که فضای منطقهای همچنان تحت تأثیر تحولات امنیتی و نظامی قرار دارد، برخی تحلیلها از شکلگیری نوعی «بازآرایی بازدارندگی» در خاورمیانه خبر میدهند؛ روندی که با برگزاری رزمایشهای مشترک و جابهجاییهای نظامی در چند کشور همراه شده و توجه ناظران را به خود جلب کرده است.
به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «النشره» نوشت: برگزاری رزمایشهای مشترک میان مصر و پاکستان در خاک پاکستان، در کنار برخی جابهجاییها و فعالیتهای نظامی مصر در شبهجزیره سینا و نزدیکی مرزهای اراضی اشغالی، از سوی برخی ناظران بهعنوان نشانههایی از بازتعریف تدریجی معادلات امنیتی منطقه ارزیابی میشود. این تحرکات در حالی صورت میگیرد که فضای کلی خاورمیانه همچنان تحت تأثیر رقابتهای ژئوپلیتیکی و بیثباتیهای ناشی از بحرانهای اخیر قرار دارد.
در نگاه کلانتر، آنچه در منطقه جریان دارد صرفاً در چارچوب توافقات سیاسی رسمی قابل تفسیر نیست، بلکه منطق بازدارندگی و آمادگی برای سناریوهای احتمالی همچنان نقش تعیینکنندهای در رفتار امنیتی کشورها ایفا میکند. بر همین اساس، بسیاری از دولتها تلاش کردهاند توان نظامی خود را همزمان با تحولات محیطی بهروزرسانی و متنوعسازی کنند.
در مورد مصر، هرچند این کشور از دهه ۱۹۷۰ و پس از امضای توافق کمپدیوید وارد چارچوب روابط رسمی با رژیم صهیونیستی شده است، اما در سطح راهبردی همچنان ملاحظات امنیتی و نگاه بازدارنده در دکترین نظامی آن حفظ شده است. توسعه توان نیروی هوایی، دریایی و سامانههای دفاعی مصر در سالهای اخیر، در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ بهویژه در شرایطی که قاهره خود را با محیطی پیچیده و متغیر مواجه میبیند.
از سوی دیگر، همکاری نظامی مصر با پاکستان—بهعنوان یکی از قدرتهای مهم نظامی و هستهای در آسیا—در سطحی فراتر از یک تعامل دوجانبه قابل بررسی است. این همکاری در بستر گستردهتر حرکت برخی کشورهای منطقه به سمت تنوعبخشی به شرکای راهبردی و کاهش تمرکز بر اتکای انحصاری به غرب ارزیابی میشود؛ روندی که با تغییرات نظم جهانی و حرکت به سمت چندقطبی شدن قدرت همزمان شده است.
تحرکات نظامی مصر در سینا نیز از حساسیت ویژهای برخوردار است. این منطقه که طبق ترتیبات گذشته محدودیتهایی در حوزه استقرار نظامی داشته، در سالهای اخیر شاهد افزایش تدریجی حضور نیروها و تجهیزات مصری با هدف مقابله با تهدیدات امنیتی بوده است. این روند، به گفته برخی تحلیلگران، موجب افزایش توان عملیاتی مصر در این منطقه شده است.
در مقابل، این تحولات با دقت از سوی اسرائیل رصد میشود و برخی محافل امنیتی در تلآویو نسبت به تغییرات احتمالی در توازن قوا در جبهههای پیرامونی ابراز نگرانی کردهاند. بهویژه تحولات مرتبط با جنگ غزه و پیامدهای آن، به افزایش حساسیتهای امنیتی در این زمینه دامن زده است.
جنگ اخیر در غزه، علاوه بر پیامدهای انسانی و سیاسی، بر محاسبات امنیتی کشورهای منطقه نیز تأثیر گذاشته و موجب بازنگری در برخی مفروضات پیشین شده است. نگرانی از گسترش بحران، تغییر در الگوهای بازدارندگی و احتمال تشدید رقابتهای نظامی از جمله موضوعاتی است که در تحلیلهای امنیتی منطقه برجسته شده است.
مجموعه این تحولات را میتوان در قالب روندی تدریجی از بازتعریف موازنه قدرت در خاورمیانه ارزیابی کرد؛ روندی که در آن رزمایشهای مشترک، تقویت توان نظامی و تنوعبخشی به همکاریهای امنیتی، بهتدریج در حال شکل دادن به نظم جدیدی در معادلات منطقهای هستند—نظمی که هنوز در حال شکلگیری است و چشمانداز نهایی آن به شدت وابسته به تحولات آینده خواهد بود.
