رای الیوم نوشت:
از میانجیگری تا مشارکت احتمالی در جنگ؛ جزئیات توافق محرمانه سعودی–پاکستانی
انتشار اسناد محرمانه از یک توافق دفاعی میان عربستان و پاکستان، گمانهها درباره احتمال درگیر شدن اسلامآباد در بحرانهای امنیتی منطقهای، از جمله تنشهای مرتبط با ایران را تقویت کرده است.
به گزارش ایلنا، روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم» در گزارشی اختصاصی نوشت: در حالی که پاکستان در ماههای اخیر تلاش کرده نقش میانجی میان ایران و آمریکا را ایفا کند، افشای اسناد محرمانه از یک توافق دفاعی با عربستان، ابعاد تازهای از مناسبات پشتپرده اسلامآباد را آشکار کرده است؛ توافقی که میتواند این کشور را از یک بازیگر میانجی، به طرفی در معادلات نظامی منطقه تبدیل کند.
ماجرا از جایی آغاز شد که وزارت دفاع عربستان بهصورت ناگهانی از ورود یک نیروی نظامی پاکستانی به پایگاه هوایی ملک عبدالعزیز در شرق این کشور خبر داد. بهگفته ریاض، این نیرو شامل جنگندهها و تجهیزات نظامی است و هدف از آن «ارتقای آمادگی عملیاتی مشترک» عنوان شده؛ اما زمانبندی این اقدام، همزمان با تشدید تنشها و حملات ایران به برخی اهداف در عربستان، پرسشهای جدی ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش یک پایگاه آمریکایی که به اسناد محرمانه دست یافته، این استقرار نظامی بخشی از توافقی است که سال گذشته میان دو کشور امضا شده و اکنون در شرایط بحرانی منطقه فعال شده است. نکته قابلتوجه آن است که جزئیات این توافق تاکنون نهتنها علنی نشده، بلکه حتی در پارلمان پاکستان نیز مورد بررسی قرار نگرفته است.
این اسناد نشان میدهد پاکستان متعهد شده در صورت درخواست عربستان، نیروهای نظامی خود را برای مقابله با تهدیدات به این کشور اعزام کند؛ تعهدی که عملاً میتواند اسلامآباد را وارد جنگی کند که پیشتر تلاش داشت از طریق میانجیگری از آن جلوگیری کند.
تحلیلگران معتقدند یکی از دلایل اصلی تلاش پاکستان برای توقف درگیریها، همین تعهدات پرهزینه است. اسلامآباد از یکسو روابطی قابلقبول با ایران و آمریکا دارد و از سوی دیگر، بهشدت به حمایتهای مالی عربستان وابسته است. در شرایطی که اقتصاد این کشور با چالش مواجه است، کمکهای میلیاردی ریاض و برخی کشورهای عربی نقش مهمی در ثبات مالی آن ایفا کردهاند.
با این حال، ورود پاکستان به چنین توافقی بدون اجماع داخلی، انتقاداتی را در داخل این کشور نیز برانگیخته است. سابقه نشان میدهد که پارلمان پاکستان در سال ۲۰۱۵ با مشارکت در جنگ یمن مخالفت کرده بود؛ موضوعی که اکنون بار دیگر با توجه به احتمال درگیری با ایران، مطرح شده است.
مرور روند تاریخی این توافق نیز نشان میدهد که همکاری نظامی میان دو کشور سابقهای طولانی دارد. از یک توافق محرمانه در دهه ۱۹۸۰ گرفته تا نسخههای بعدی در سالهای ۲۰۰۵ و سپس اصلاحات مهم در سالهای اخیر، این همکاری بهتدریج از سطح آموزش و همکاری فنی، به تعهدات عملیاتی و نظامی ارتقا یافته است. نقطه عطف این روند، اصلاحیهای بود که پاکستان را برای نخستینبار ملزم به اعزام نیرو در صورت درخواست عربستان کرد.
با این حال، منتقدان در داخل پاکستان معتقدند این توافق بهطور یکجانبه به نفع عربستان تنظیم شده و در مقابل، تعهد نظامی مشخصی برای ریاض در قبال اسلامآباد وجود ندارد. این عدم توازن، در کنار احتمال کشیده شدن پاکستان به درگیریهای فرامنطقهای، نگرانیهای جدی ایجاد کرده است.
در شرایط فعلی نیز نشانههایی از تردید در میان مقامات پاکستانی دیده میشود. از یکسو، افکار عمومی در این کشور نسبت به درگیری با ایران حساس است و از سوی دیگر، تحولات میدانی نشان میدهد که هرگونه ورود مستقیم میتواند تبعات سنگینی بهدنبال داشته باشد.
افشای این اسناد نشان میدهد که پاکستان در موقعیتی پیچیده قرار گرفته است؛ کشوری که میان نیازهای اقتصادی، تعهدات نظامی و نقش میانجیگرانه خود گرفتار شده و تلاش میکند با ادامه نقش دیپلماتیک، از ورود به یک بحران پرهزینه و غیرقابل پیشبینی جلوگیری کند.
