خوانش سیاسی - امنیتی از حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات مسقط
حضور فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا با لباس رسمی نظامی در مذاکرات مسقط، نشانهای آشکار از تلاش واشنگتن برای تبدیل گفتوگوهای سیاسی به صحنه اعمال فشار امنیتی و نمایش قدرت علیه ایران است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، مذاکرات غیرمستقیم میان آمریکا و ایران که روز جمعه در پایتخت عمان، رگزار شد، در ظاهر نشاندهنده بازگشت طرفین به نقطه آغازین اختلافات درباره نحوه پرداختن به برنامه هستهای ایران بود؛ با این حال، آنچه بیش از همه جلب توجه کرد، حضور فرمانده سنتکام با لباس رسمی نظامی در این گفتوگوها بود؛ حضوری که حامل پیامهای چندلایه و معنادار سیاسی ـ امنیتی است.
این اتفاق در حالی رخ داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ضمن توصیف این گفتوگوها بهعنوان «بسیار خوب»، بار دیگر تهدید کرد در صورت عدم دستیابی به توافق درباره برنامه هستهای ایران، «پیامدها بسیار وخیم خواهد بود».
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره مهلت دستیابی به توافق، با اشاره به تجربه پرونده ونزوئلا گفت: «ما زمان کافی داریم و عجلهای نداریم.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که دولت ترامپ در ماههای منتهی به عملیات اخیر آمریکا در منطقه کارائیب، حضور نظامی خود را بهطور قابل توجهی افزایش داده بود؛ حضوری که نهایتا به عملیات منجر به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، در ژانویه گذشته انجامید.
رئیسجمهور آمریکا در ماههای اخیر بارها ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده و در همین چارچوب، دستور اعزام ناو هواپیمابر به منطقه را صادر کرده است.
برای واقعی جلوه دادن این تهدیدها، نیروهای آمریکایی اخیرا یک پهپاد ایرانی را در نزدیکی ناو «یواساس آبراهام لینکلن» سرنگون کردند و همزمان گزارشهایی از تلاش ایران برای رهگیری یک کشتی با پرچم آمریکا در تنگه هرمز، تنها چند روز پیش از مذاکرات مسقط، منتشر شد.
این فضای تهدیدآمیز باعث شد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پس از پایان دور اخیر مذاکرات تأکید کند که گفتوگوهای هستهای تنها در فضایی آرام و به دور از تهدید و فشار میتواند به نتیجه برسد و تصریح کند که «شرط اساسی هر گفتوگویی، پرهیز از تهدید و اعمال فشار است».
با این حال، دولت آمریکا همزمان بر نمایش قدرت پافشاری کرد؛ بهگونهای که ارتش آمریکا تصاویری از ناوگروه « آبراهام لینکلن» در حال حرکت در دریای عرب، همراه با پرواز جنگندهها بر فراز آن، در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و پیام «صلح از مسیر قدرت» را به نمایش گذاشت.
مذاکرهکنندگان و نظامیان
در کنار این تحرکات نظامی، آمریکا برای نخستین بار فرمانده عالی نظامی خود در خاورمیانه، دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، را با لباس رسمی نظامی به مذاکرات مسقط آورد.
این حضور، یادآور استقرار ناو هواپیمابر آمریکایی «لینکلن» و دیگر شناورهای جنگی این کشور در آبهای مجاور ایران در دریای عرب است.
در نگاه نخست، ظاهر شدن فرمانده سنتکام با لباس نظامی در یک چارچوب سیاسی ـ دیپلماتیک، صرفا یک اقدام تشریفاتی نیست، بلکه نشانهای روشن از ماهیت امنیتی ـ نظامی پروندهای است که روی میز مذاکرات قرار دارد.
همچنین حضور دریاسالار کوپر در کنار دیپلماتها و فرستادگان سیاسی نشان میدهد موضوعات مطرحشده در مسقط فراتر از گفتوگوهای صرفا سیاسی بوده و شامل مسائل مرتبط با قدرت سخت، امنیت کشتیرانی، پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و ترتیبات نظامی احتمالی پس از هرگونه تفاهم است.
این اقدام پیامی آشکار به طرفهای مقابل ارسال میکند مبنی بر اینکه واشنگتن این پرونده را نه یک مذاکره عادی، بلکه یک مسئله امنیتی تلقی میکند و عمدا این پیام را منتقل میسازد که «نظامیان در اتاق مذاکره حضور دارند، نه در حاشیه آن».
نمایش فرمانده سنتکام با لباس رسمی نظامی در برابر دوربینها به این معناست که ساختار نظامی آمریکا تنها نقش مشورتی ندارد، بلکه بهطور مستقیم در طراحی تفاهمها یا حتی قواعد جدید درگیری مشارکت دارد.
استفاده نمادین از لباس نظامی، ابزاری برای اعمال فشار و یادآوری این نکته است که پشت مذاکرهکنندگان آمریکایی، نیرویی نظامی آماده اقدام قرار دارد و گزینه نظامی همچنان در کنار مسیر دیپلماتیک روی میز است.
از سوی دیگر، واشنگتن با این اقدام تلاش میکند به متحدان خود اطمینان دهد که از معادله نظامی منطقه کنار نخواهد رفت و هرگونه تفاهم با ایران به بهای امنیت آنها تمام نخواهد شد؛ چرا که فرمانده مسئول عملیات میدانی مستقیما در روند گفتوگوها حضور دارد.
پیام به داخل آمریکا
در سطح داخلی نیز این تصویر برای افکار عمومی آمریکا حائز اهمیت است؛ چرا که نشان میدهد وزارت دفاع و وزارت خارجه هماهنگ و همراستا در این مسیر حرکت میکنند و این امر میتواند در آینده برای توجیه هرگونه توافق احتمالی در کنگره مورد استفاده قرار گیرد، با این استدلال که توافق مزبور از منظر امنیتی و نظامی نیز بررسی شده است.
همچنین دولت ترامپ با حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات مسقط، پیامی غیرمستقیم به انصارالله یمن ارسال میکند؛ پیامی با این مضمون که فرد حاضر پشت میز مذاکره همان کسی است که دستور حمله یا حفاظت از کشتیها و پایگاههای نظامی را صادر میکند و بنابراین هرگونه تفاهم یا کاهش تنش، صرفا یک توافق سیاسی نیست، بلکه توافق با طرفی است که «ابزار اجرای آن» را در اختیار دارد.
در مجموع، حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات مسقط را نمیتوان یک اتفاق پروتکلی ساده دانست؛ بلکه این اقدام بیش از هر چیز، اعلام رسمی ورود نظامیان به قلب فرآیند تفاهمسازی است، نه باقی ماندن در حاشیه آن.
