وقتی رادارها کور شدند؛ روایت جنگ الکترونیک آمریکا در آسمان ونزوئلا
افزایش بیسابقه تحرکات هوایی آمریکا در آسمان ونزوئلا حالی رقم خورد که پدافند هوایی این کشور عملا خاموش بود؛ وضعیتی که به نیروهای آمریکایی امکان داد بدون ایجاد سر و صدای نظامی، وارد پایتخت شوند و عملیات بازداشت را اجرا کنند؛ رخدادی که کارشناسان آن را نتیجه مستقیم جنگ الکترونیک و فلج شدن سامانههای راداری و فرماندهی میدانند.
به گزارش ایلنا به نقل از وبسایت نظامی «الدفاع العربی»، این پرسش بهطور گسترده مطرح شده که چرا سامانههای پدافند هوایی ونزوئلا در برابر تحرکات بیسابقه هوایی آمریکا، واکنش قابلتوجهی از خود نشان ندادند؛ تحرکاتی که نهتنها در آبهای مجاور، بلکه در عمق خاک این کشور نیز مشاهده شده است. پاسخ این پرسش، از نگاه کارشناسان نظامی، بیش از هر چیز به برتری آمریکا در حوزه جنگ الکترونیک بازمیگردد؛ برتریای که با بهکارگیری هواپیماهای تخصصی جنگ الکترونیک «ایای-۱۸جی گرولر» محقق شده است.
بر اساس گزارشها، دستکم دو فروند هواپیمای جنگ الکترونیک ایای-۱۸جی گرولر نیروی دریایی آمریکا، بیش از یک ساعت و نیم در محدوده سواحل ونزوئلا به انجام مأموریت پرداختهاند. حضور این نوع پرنده در هر صحنه عملیاتی، نشانه آغاز یک عملیات عادی نیست؛ چرا که گرولر اساسا برای نبرد مستقیم طراحی نشده، بلکه مأموریت اصلی آن از کار انداختن چشم و گوش دشمن از طریق ایجاد اختلال در رادارها، شبکههای پدافند هوایی و سامانههای فرماندهی، کنترل و ارتباطات است.
این هواپیما بر پایه جنگنده «اف/ای-۱۸اف سوپر هورنت» ساخته شده، اما با تغییرات اساسی، به یک سکوی کامل برای سلطه بر فضای الکترومغناطیسی تبدیل شده است. ایای-۱۸جی از سال ۲۰۰۹ بهطور رسمی وارد خدمت شد و جایگزین هواپیمای قدیمیتر «ایای-۶بی پراولر» گردید؛ از آن زمان تاکنون نیز به ستون فقرات توان جنگ الکترونیک ارتش آمریکا در اغلب عملیاتهای بزرگ تبدیل شده است.
گرولر به سامانه پیشرفته جنگ الکترونیک «ایاِن/اِیاِلکیو-۲۱۸» مجهز است؛ سامانهای که توان شناسایی، تحلیل و ایجاد اخلال یا فریب در منابع انتشار امواج راداری دشمن را بهصورت همزمان دارد. در کنار آن، رادار آرایه فازی فعال «اِیاِن/اِیپیجی-۷۹» و شبکههای تبادل داده مانند «لینک-۱۶»، این هواپیما را به یک مرکز فرماندهی پرنده تبدیل کرده که میتواند در لحظه، هماهنگی میان یگانهای هوایی و دریایی را مدیریت کند.
اگرچه مأموریت اصلی ایای-۱۸جی اجرای جنگ الکترونیک است، اما این هواپیما کاملا فاقد توان تهاجمی نیست. گرولر میتواند برای دفاع از خود به موشکهای هوا به هوای «اِیآیاِم-۱۲۰» و «اِیآیاِم-۹» مجهز شود و همچنین موشک ضدتشعشع «اِیجیاِم-۸۸» را برای هدف قرار دادن مستقیم رادارهای دشمن حمل کند؛ قابلیتی که آن را به یکی از ابزارهای اصلی مأموریتهای سرکوب و انهدام پدافند هوایی دشمن تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، تحولات میدانی بعدی چندان غیرمنتظره نبود. گزارشها حاکی از آن است که ارتش آمریکا توانسته طی عملیاتی دقیق، نیکولاس مادورو رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش را در قلب کاراکاس بازداشت کند؛ آن هم بدون آنکه واکنش مؤثری از سوی سامانههای پدافند هوایی یا هشدار زودهنگام این کشور ثبت شود. همزمان، بالگردهای ترابری سنگین «اِماِچ-۴۷» آمریکایی آزادانه بر فراز آسمان پایتخت ونزوئلا به پرواز درآمدند؛ رخدادی که از فروپاشی عملی شبکه کنترل و دفاع هوایی این کشور حکایت دارد.
از منظر نظامی، درک این تحولات بدون توجه به نقش تعیینکننده جنگ الکترونیک ممکن نیست. زمانی که رادارها از کار میافتند، ارتباطات قطع میشود و مراکز فرماندهی و کنترل فلج میشوند، حتی پیشرفتهترین سامانههای پدافند هوایی نیز به سامانههایی بیاثر و ناتوان از کشف و درگیری تبدیل خواهند شد. دقیقا در همین نقطه است که اهمیت واقعی ایای-۱۸جی گرولر آشکار میشود؛ نه بهعنوان یک ابزار پشتیبانی، بلکه بهعنوان سلاحی راهبردی که پیش از آغاز درگیری، نتیجه نبرد را تعیین میکند.
آنچه در آسمان ونزوئلا رخ داد، حاصل یک خلأ یا غفلت اتفاقی نبود؛ بلکه پیامد مستقیم سیطره آمریکا بر فضای الکترونیکی و هوایی این کشور بود؛ سیطرهای که زمینه را برای اجرای عملیات نیروهای ویژه فراهم کرد و به هواپیماهای آمریکایی اجازه داد بدون مواجهه با مقاومت مؤثر، بر فراز پایتخت ونزوئلا به پرواز درآیند؛ تصویری روشن از جنگهای نوین که در آن، سرنوشت نبرد پیش از شلیک نخست مشخص میشود.
