«ضربه کمسابقه» به ترامپ؛ آیا کنگره سرانجام میتواند جنگ با ایران را متوقف کند؟
مجلس نمایندگان آمریکا با تصویب طرحی برای محدودسازی اختیارات جنگی رئیسجمهور درباره ایران، بار دیگر شکاف سیاسی در واشنگتن را آشکار کرد؛ اقدامی که هرچند الزام اجرایی فوری ندارد، اما بهعنوان جدیترین چالش داخلی علیه ادامه جنگ این پرسش را مطرح میکند که آیا کنگره میتواند در نهایت آن را متوقف کند یا خیر.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، در اقدامی که «شکست کمسابقه» برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا توصیف شده است، مجلس نمایندگان برای نخستینبار قطعنامهای را تصویب کرد که خواستار توقف جنگ علیه ایران، محدودسازی اختیارات ترامپ در ادامه آن و همچنین خروج نیروهای آمریکایی از این درگیری است.
این تصمیم که پس از سه تلاش ناموفق قبلی به تصویب رسیده، نشاندهنده افزایش جدال سیاسی و شکاف عمیق در داخل آمریکا درباره جنگ علیه ایران است. هرچند احتمال تبدیل شدن این قطعنامه به قانون پایین ارزیابی میشود، اما از نظر ناظران، این اقدام نوعی توبیخ سیاسی آشکار برای رئیسجمهور آمریکا به دلیل مشارکت در جنگ با ایران ـ که بیش از سه ماه از آغاز آن میگذرد ـ محسوب میشود.
برای تصویب این طرح که از سوی نمایندگان دموکرات ارائه شده بود، این بار ۴ نماینده جمهوریخواه نیز به آن پیوستند و نتیجه رأیگیری را به ۲۱۵ رأی موافق در برابر ۲۰۸ رأی مخالف تغییر دادند.
در مقابل، برخی نمایندگان جمهوریخواه معتقدند این مصوبه میتواند «موضع ترامپ» را در مذاکرات با ایران تضعیف کند.
ترامپ در آخرین اظهارات خود اعلام کرده بود که آمریکا به توافق با ایران نزدیک شده و گفتوگوها بهخوبی پیش میرود و احتمال دارد «اتفاقی» در آخر هفته جاری رخ دهد.
معنای این قطعنامه چیست؟
الزام به موافقت کنگره: این قطعنامه ترامپ را ملزم میکند نیروهای آمریکایی را از عملیات نظامی علیه ایران خارج کند، مگر آنکه کنگره بهطور رسمی اعلام جنگ کرده یا استفاده از نیروی نظامی علیه تهران را تصویب کند.
اجرای قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳: این قانون مقرر میکند رئیسجمهور برای ادامه جنگ پس از ۹۰ روز باید مجوز کنگره را داشته باشد؛ مدتزمانی که به گفته گزارش، جنگ کنونی که از ۲۸ فوریه آغاز شده از آن عبور کرده است.
با این حال، کاخ سفید پیشتر اعلام کرده بود که آتشبس موقتی از ۸ آوریل برقرار شده است.
ترامپ نیز برای آغاز این جنگ از کنگره مجوز نگرفته و آن را یک عملیات کوتاهمدت یا «درگیری محدود» توصیف کرده بود.
چرا این مصوبه نمادین تلقی میشود؟
این رأیگیری جدیدترین ضربه سیاسی به ترامپ در کنگره محسوب میشود، اما در صورت وتوی رئیسجمهور، با مانع جدی روبهرو خواهد شد.
برای عبور از وتو، نیاز به رأی دوسوم در هر دو مجلس نمایندگان و سنا است؛ موضوعی که تحقق آن را دشوار و در نتیجه این مصوبه را تا حد زیادی «نمادین» میکند.
واکنش حامیان ترامپ
بیاثر بودن تصمیم: یک مقام کاخ سفید این مصوبه را «غیرقانونی» توصیف کرده و تأکید کرده حتی در صورت تصویب در سنا نیز تأثیری نخواهد داشت.
این مقام در گفتوگو با شبکه «ایبیسی نیوز» گفته است ترامپ همچنان از اختیارات قانونی خود برای حفظ امنیت ملی استفاده خواهد کرد.
تضعیف موقعیت ترامپ در مذاکرات: مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، نیز با این طرح مخالفت کرده و آن را تضعیفکننده موقعیت ترامپ و تیم مذاکرهکننده او با ایران دانسته است.
او تلاش کرده بود مانع رأیگیری شود و حتی پیشتر فعالیت مجلس را برای جلوگیری از تصویب چنین طرحی متوقف کرده بود.
در همین حال، برایان مست، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان این طرح را «رأیگیری بیمعنا» توصیف کرده و گفته است: «هیچ دموکرات یا جمهوریخواهی نمیتواند مشخص کند دقیقاً کدام نیروها باید از ایران خارج شوند؛ این فقط یک رأیگیری سیاسی بیفایده است.»
اختلاف در میان جمهوریخواهان
با این حال، رأیگیری نشان میدهد بخشی از جمهوریخواهان نسبت به نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ نگران هستند و آمادگی دارند در برابر او موضع بگیرند؛ موضوعی که نشانهای از شکاف در حزبی است که ترامپ کنترل آن را در کنگره در اختیار دارد.
پیشتر نیز سه تلاش مشابه برای محدودسازی اختیارات جنگی ترامپ شکست خورده بود، اما در رأی اخیر، اختلاف آرا بسیار نزدیکتر شده بود.
بر اساس گزارش رویترز، این تصمیم نمونهای نادر از همکاری دو حزب برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور در جنگی است که بدون چشمانداز پایان، وارد ماه چهارم شده است.
موضع دموکراتها و مجلس سنا
دموکراتها بهطور کامل از این طرح حمایت کردهاند و از سنای آمریکا خواستهاند روند تصویب آن را تسریع کند.
برخی نمایندگان دموکرات تأکید کردهاند هدف این طرح پایان دادن به «جنگ غیرمجاز و پرهزینه ترامپ» است و از سنا خواستهاند فوراً اقدام کند.
فشارهای سیاسی و اقتصادی
رهبران دموکرات همچنین اعلام کردهاند این جنگ تاکنون بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته و اقتصاد آمریکا را تضعیف کرده است.
از سوی دیگر، افزایش قیمت انرژی و اختلال در بازارهای جهانی نیز فشار اقتصادی بر دولت آمریکا را افزایش داده و به یکی از موضوعات مهم در آستانه انتخابات تبدیل شده است.
افکار عمومی آمریکا
بر اساس نظرسنجیها، بخش قابل توجهی از آمریکاییها مخالف ادامه جنگ هستند. یک نظرسنجی در آوریل نشان داد ۶۰ درصد از مردم آمریکا با سیاست ترامپ در قبال جنگ مخالفاند؛ رقمی که نسبت به ماه قبل افزایش یافته است.
همچنین اکثریت پاسخدهندگان معتقدند این جنگ «بیشتر زیانبار بوده تا مفید».
تصویب این قطعنامه اگرچه بهتنهایی منجر به توقف جنگ نخواهد شد، اما فشار سیاسی بر ترامپ را افزایش داده و دامنه گزینههای او در ادامه جنگ با ایران را محدودتر میکند. با این حال، در سایه اختیار وتوی رئیسجمهور، مسیر اجرای آن دشوار باقی میماند و بیشتر بهعنوان یک پیام سیاسی از سوی کنگره تلقی میشود که بر ضرورت اولویت دادن به راهحل دیپلماتیک تأکید دارد.
