استاد دانشگاه آلبرتا در گفتوگو با ایلنا:
دامنه جنگ روسیه و اوکراین گسترش پیدا میکند/ سناریوی اتحاد کنونی مسکو و پکن با محدودیتهایی مواجه میشود
استاد دانشگاه آلبرتا گفت: روسیه سال ۲۰۱۴ به اوکراین حمله کرد و شبهجزیره کریمه را ضمیمه خود کرد. اکنون، پس از وقفهای طولانی بهنظر میرسد که روسیه مجدداً با حمایت کامل، جمهوریهای خودخوانده دونتسک و لوهانسک، به آتش جنگ دامن میزند. احتمال بسیار زیادی وجود دارد که دامنه جنگ بیش از این گسترش پیدا کند.
«دیوید مارپل»، استاد دانشگاه آلبرتا و کارشناس مسائل روسیه و شرق اروپا در گفتوگو با خبرنگار ایلنا با اشاره به آغاز حمله روسیه به اوکراین، گفت: مسکو از مدتها قبل با پیش بردن سناریوی «فریب» در صدد این حمله بود. چرا که تمرینهای نظامی در بلاروس بر اساس برنامه قرار بود در تاریخ ۲۰ فوریه به پایان برسد ولی اعلام شد که نیروهای روسیه به مدت نامعلومی در آن کشور باقی خواهند ماند و تمرکز نیروهای ارتش روسیه در شرق و شمال شرق اوکراین ادامه یافت.
وی ادامه داد: پیش از آغاز رسمی حمله در روز پنجشنبه، اکثر منابع بر این نکته اتفاق نظر داشتند که تعداد نیروهای روسیه در مرز اوکراین در روزهای اخیر دو برابر شده است. حوادث، انفجارات، حملات توپخانهای و... در منطقه دنباس که تحت نظارتِ ناظرانِ سازمان امنیت و همکاری اروپا قرار دارد چند برابر شده بود و عملا هیچ تردیدی وجود نداشت که با توطئهچینی روسیه، جنگی قدیمی در حال احیا شدن بود.
مارپل افزود: مسلماً برخی از این حملات از سوی اوکراین صورت میگیرند، اما چنین امکانی وجود ندارد که این کشور به این «جمهوریهای خودخوانده» حمله کند، چراکه اتخاذ چنین تصمیمی، شرایط را پیچیدهتر خواهد کرد.
این استاد دانشگاه در پاسخ به این پرسش که تصویب طرح به رسمیت شناختن جمهوریهای خودمختار «دونتسک» و «لوهانسک» توسط روسیه، چه تأثیری بر آغاز شدن جنگ میان روسیه و اوکراین داشت، گفت: این اقدام، نقض مستقیم توافقنامه مینسک بود؛ توافقنامهای که انتظار میرفت آخرین توافقنامه صلح میان روسیه و اوکرین در رابطه با جنگ دنباس باشد. تصویب این لایحه همچنین نشاندهنده عدم تمایل اوکراین برای اصلاح قانون اساسیاش بهمنظور اعطای خودمختاری به این مناطق بود. به دنبال تصویب این لایحه، برای حدود یک سوم از ساکنان آن مناطق، گذرنامه روسیه صادر شده است. توافقنامه مینسک مسلماً شکست خورده است، ولی فرانسه و آلمان قصد داشتند تا با میانجیگری میان روسیه و اوکراین آن را مجدداً احیا کنند یا با الهام گرفتن از آن به توافق جدیدی برسند که در دستیابی به این هدف ناکام ماندند.
وی ادامه داد: روسیه سال ۲۰۱۴ به اوکراین حمله کرد و شبهجزیره کریمه را ضمیمه خود کرد. اکنون، پس از وقفهای طولانی بهنظر میرسد که روسیه مجدداً با حمایت کامل، جمهوریهای خودخوانده دونتسک و لوهانسک، به آتش جنگ دامن میزند. احتمال بسیار زیادی وجود دارد که دامنه جنگ بیش از این گسترش پیدا کند.
این کارشناس روسیه و شرق اروپا در ارزیابی نقش بلاروس در میانه بحران روسیه و اوکراین، گفت: بلاروس استقلال سیاست خارجیاش را از دست داده است و لوکاشنکو خود را متعهد به تحقق رساندن اهداف روسیه میداند. او رهبر به رسمیت شناخته نشدهای است که آشکارا در انتخابات سال ۲۰۲۰ شکست خورد و فقط با توسل به خشونت و سرکوب شدید، در قدرت باقیمانده است. روسیه، چه به لحاظ سیاسی و چه به لحاظ اقتصادی، تنها متحد حقیقی وی است. اما بهمنظور دریافت کمکهای روسیه، لوکاشنکو استقلال کشورش را فدا کرده است. بدین ترتیب، با حمایت رسمی بلاروس، ارتش روسیه از این جمهوری بهعنوان مکانی برای حمله به اوکراین استفاده میکند. بلاروس و اوکراین، در زمانی که بلاروس از استقلال برخوردار بود، روابط حسنهای با یکدیگر داشتند؛ ولی امروز، روابطشان خصمانه است. لوکاشنکو اما، بدون اجاره روسیه، نمیتواند دست به اقدامی بزند.
مارپل در پایان و در خصوص اینکه گزارشهایی مبنی بر اینکه چین از تنشهای میان روسیه و اوکراین سوءاستفاده میکند و حوزه نفوذ خود را گسترش میدهد، خاطرنشان کرد: چین و روسیه در جریان این تنشها، به یکدیگر نزدیکتر شدهاند. هر دو طرف به دنبال اتحادی بالقوه در برابر آمریکای رو به افول و دموکراسی در حال تضعیف هستند. همانطور که روسیه برای اوکراین نقشه کشیده است، چین نیز به دنبال اعمال قدرت بیشتر بر هنگکنگ و پایان دادن به استقلال طولانیمدت تایوان و دولت ملی چین است. روسیه و چین همچنین شاهد عقبنشینی نیروهای نظامی ایالات متحده از سوریه و افغانستان بودهاند. در شرایط کنونی هر دو کشور دلایل خوبی برای مشارکت با یکدیگر دارند؛ این شرایط دقیقاً در نقطه مقابل شرایطی است که دو کشور در سال ۱۹۷۲ با آن مواجه بودهاند. در آن زمان، چین و اتحاد جماهیر شوروی سابق روابط خصمانهای با یکدیگر داشتند و چین به ارزش اتحاد با ایالات متحده در چنین شرایطی کاملاً آگاه بود.
نکتهای که در رابطه با اتحاد کنونی چین و روسیه باید به آن توجه داشت، این است که ایالات متحده شریک اصلی تجاری چین است و فکر میکنم که اتحاد کنونی مسکو و پکن با محدودیتهایی مواجه خواهد شد.