ساخت گنبد و ساخت گلدسته مسجد در گروه معماری سنتی آرچی لرن
ساخت گنبد مسجد و ساخت گلدسته یا مناره(minaret) در کالبد معماری مسجد امری بدیهی است. طراحی و اجرای آن، هم باید از نقطه نظر سازه ای بررسی شود، هم به لحاظ زیبایی معماری حرفی برای گفتن داشته باشد.
The construction of the dome and minaret in Archilearn Iranian architecture group.
ما در مجموعه معماری اسلامی آرچی لرن با دهها سال سابقه طراحی و اجرای معماری اسلامی، راهکارهای منحصر به فرد خودمان را داریم. که علاوه بر سرعت در اجرا، هزینه های ساخت را چه در سازه، وچه در بخش نازک کاری به طور چشمگیری کاهش می دهد.
چطوری سرعت ساخت گنبد و ساخت گلدسته را بالا ببریم؟
یکی از روش هایی مورد استفاده ما در این بخش به این شرح است که چنانچه ، امکان ساخت گنبد مسجد (dome )و گلدسته در کارگاه فراهم باشد، سازه را در کارگاه در قطعات کوچک تر که به سادگی قابل حمل باشد مونتاژ کرده و سپس به محل پروژه منتقل و در جای خودش اسمبل و سرپا می شود. این موضوع خود به تنهائی، هدر رفت زمانی ساخت سازه در محل و ارتفاع بالا را به شدت کاهش می دهد. و دیگر آنکه هم زمان با قطعات پروفیل که برای ساخت گنبد یا ساخت گلدسته در حال مونتاژ است، اندازه برداری برای ساخت کاشی انجام می شود. و تقریبا هم زمان با پایان سازه، کاشی گنبد و گلدسته هم آماده نصب می شود.
چطوری هزینه ساخت گنبد و ساخت گلدسته را کاهش دهیم؟
گاهی در نقشه هایی که توسط کارفرمایان ارسال می شود، فرم ساخت گلدسته را به گونه ای در نظر گرفته شده که با تغییرات اصولی می توان مقاومت نهایی سازه را بالا برد و از پروفیل های منطقی تر استفاده کرد، که با توجه به هزینه بالای آهن آلات این رویکرد بهینه سازی ضروری است. پیشتر هم اشاره شد که اگر امکان ساخت سازه در محل کارگاه باشد نه تنها زمان بسیار کمتری صرف می شود، بلکه هزینه ها نیز کاهش می یابد.
در بخش انتخاب مصالح قسمت نازک کاری نیز به همین صورت است، مثلا با انتخاب طرح های زیبای کاشی هفت رنگ به جای معرق و یا استفاده از مصالح سبک تر، و یا روش نصب که چسبی باشد یا ملاتی می توان وزن و هزینه ساخت و اجرا را کاهش داد.
ساخت گنبد نیاز به تجربه زیادی دارد بهینه سازی سازه ای که در مورد گلدسته بیان شد، راجب گنبد هم صدق می کند و اینکه در ادامه اشاره می کنیم که انتخاب پوشش نهائی گنبد تا چه حدی بر هزینه ها اثر می گذارد و می توان با صرف بودجه کمتر به زیبائی بیشتر رسید.

فرم در ساخت گنبد و ساخت گلدسته مسجد
طراحی گنبد قطعا به تناسب با کل مسجد در نظر گرفته می شود. اما به طور کلی باید در ساخت گنبد، ارتفاع از پائین ساقه تا بالای تیزه بیشتر از قطر دهنه گنبد باشد.رعایت این تناسبات باعث می شود از لحاظ بصری گنبد زیباتری داشته باشیم وقتی ارتفاع از دهنه کمتر باشد گنبد عظمت و زیبایی خود را از دست می دهد.
از طرفی بدنه آن در فصل زمستان برف گیر می شود که به سازه در دراز مدت صدمه وارد می کند. پیشنهاد ما گنبد نار است که زینت بخش اکثر مساجد تاریخی ایران است. معمولا به صورت دو پوسته اجرا می شود، باربری به عهده پوسته داخلی و البته محلی برای تزئینات زیر گنبد از داخل، و پوسته خارجی برای زیباسازی است.
طراحی گلدسته هم، به نسبت بنای اصلی انجام می شود. ولی از آنجائیکه که گلدسته لزوما نباید در اتصال با کالبد اصلی بنا باشد. در اجرای گلدسته قدرت مانور بیشتری هست. هر چه ارتفاع آن بیشتر شود قطورتر باید ساخته شود. به قسمت های پائینی گلدسته نیروی بیشتری وارد می شود و چنانچه زمین و پی مناسب نداشته باشد باعث پانچ شدن خاک و نشست می شود. مصالح در این قسمت باید مقاومت بالاتر و سطح تماس بیشتری با خاک داشته باشند.
از مهمترین نیروهای جانبی که در طراحی گلدسته باید مهار شود زلزله است که با اسکلت و فرم صحیح مقدور می شود، پس فرم و تناسب در ساخت گلدسته را جدی بگیرید. در گذشته های دور اکثر گلدسته ها مربع و مستطیل ساخته میشده است علتش هم این بوده که با مصالح بنائی در دسترس، و نداشتن تیرآهن های امروزی بتوانند نیروهای جانبی را با این فرم مهار کنند. ولی پیشنهاد ما گلدسته اصیل ایرانی به شکل هشت و استوانه است، که با وجود سازه های امروزی با ارتفاع زیاد هم می توان ساخت و به راحتی باد و زلزله را مهار کرد.
تزئینات در ساخت گلدسته و ساخت گنبد
ساقه گلدسته میتواند به صورت طرح معقلی، کاشی معرق یا هفت رنگ کار شود. در سالهای گذشته با پیشرفت تکنولوژی و همت اساتید در مجموعه آرچی لرن، این مهم به سادگی حل شده است. کاشی معرق و معقلی دارای طرح های فوق العاده جذابی است ولی در ساخت گلدسته بسیار هزینه بر و نیاز به صرف زمان زیادی دارد.
ما تمامی این طرح ها را به صورت هفت رنگ با ترکیب خشت و لعاب تولید کرده ایم که هزینه ها و زمان ساخت را حتی تا یک دهم کاهش می دهد! و این یکی از کارآمدترین دست آوردهای معماری اسلامی مجموعه مان بوده است. قسمت موذنه چشم و چراغ گلدسته است. بیشترین تزئینات در قسمت موذنه است، که با بهره گیری از مقرنس و رسمی بندی سیمایی چشم نواز ایجاد می کند. پیش ساخت کردن قسمت موذنه در کارگاه هم دقیق تر است هم ارزانتر.
از مصالحی که سالها در گنبد استفاده می شده، نره گنبد است. که بسیار مقاوم و زیباست، هزینه بیشتری نسبت به کاشی دارد. از طرفی وزن بیشتری هم به سازه گنبد وارد می کند، که چنانچه سازه مناسب باشد سالهای سال پابرجا خواهد بود. با توجه به خواست کارفرما برای ساخت گنبد می توانیم از نره و یا کاشی استفاده کنیم. کاشی ارزانتر و بسیار سبک تر است و اگر درست اجرا و نصب شود مقاومت بسیار خوبی در برابر عوامل جوی دارد.

روش سفارش ساخت گنبد و گلدسته مسجد در آرچی لرن
کافیست در مرورگرتان، آرچی لرن را سرچ کنید. از طریق شماره های موجود در سایت می توانید تماس بگیرید و از مشاوره رایگان کارشناسان ما استفاده کنید، خوشحال می شویم کمکتان کنیم. با ارسال تصاویر از محل پروژه و نقشه های موجود در صورت نیاز تخمین کلی زمان و هزینه انجام ساخت و اجرا اعلام می شود. سپس پروسه طراحی آغاز و در ادامه در صورت نیاز ساخت سازه و کاشی گلدسته شروع می شود و در نهایت نصب، اجرا و تحویل. امیدواریم اطلاعات کلی این مطلب در مورد ساخت گنبد و ساخت گلدسته مسجد برایتان مفید بوده باشد.
" با ما در باغی از هنر و معماری نفس بکشید"