آیا مسکن ارزانتر میشود یا فقط گرانتر نمیشود؟
تولید انبوه، تنها راه ساماندهی بخش مسکن نیست؛
پس از گذشت چندماهه ازروی کار آمدن دولت سیزدهم، برخی از طرحهای مسکنی که رئیسجمهور منتخب بارها به آن اشاره کرد، به اجراییشدن نزدیک شده و همین امر امیدی میان مردم و فعالان این بخش ایجاد کرده است. امیدی که سرچشمه آن خبرهایی است که با عنوان طرح جهش تولید و نهضت ملی مسکن منتشر میشود. اما سوال اینجاست که آیا تولید یک میلیون مسکن قیمت املاک را کاهش میدهد یا گرانتر شدن خانه را متوقف میکند؟
تولید مسکن سالها از تقاضا جامانده؛
در ابتدا باید بگویم کاهش قیمت مسکن و به رونق رسیدن آن به اصلاحاتی نیاز دارد که تولید انبوه، تنها یکی از آنهاست. این در حالی است که رکود چندساله بازار مسکن، میزان عرضه را تا حد بسیاری کاهش داده که برای رسیدن به تقاضای واقعی، باید بهاندازه سالهای رکود، بهازای هرسال یک میلیون واحد مسکن ساخته شود. در طرح جهش تولید مسکن که ساخت 4 میلیون واحد مسکونی طی 4 سال را در پیش دارد، بهاندازه نیاز جامعه در همان سال خانه تولید میشود. پس عرضهای بیشتر از تقاضا روی نمیدهد که بتواند در کوتاهمدت قیمت مسکن را کاهش دهد.
از طرفی مشکل مسکن کشور ما فقط عدم تعادل در عرضه و تقاضا نیست و مشکلات بسیار دیگری گریبان این بخش را گرفته که باید برای رفع آنها، ریشه و ساختار این بخش را ساماندهی کرد. بخشهای مهمی همچون مالیات که ایجاد و رشد آن در بازار مسکن، به تغییر دیدگاه و استراتژی نوین تمام متولیان این بخش و حتی مردم نیاز دارد.
مالیات، ابزاری برای ایجاد نظم اقتصادی؛
کشور ما بهواسطه ساختار ضعیف نظام مالیاتی، این ابزار بسیار کاربردی را ناکارآمد کرده و مردم را از پرداخت مالیات بهموقع
ترسانده است. درحالیکه ساماندهی بخشهای کلان اقتصادی همچون مسکن، با ایجاد یک ساختار مناسب مالیاتی امکانپذیر است. مالیاتی که از عایدی سرمایه و حتی مالکان اخذ شده و به همین بخش یعنی بازار مسکن بازگردد میتواند کمکهای شایانی به مردم کند.
گفتنی است درکنار مالیات، ابزار و روشهای دیگری نیز میتواند بازار مسکن را به ساماندهی برساند. ابزارهایی که تأمین مالی خرید مسکن و ساخت پروژه های ساختمانی را نشانه میگیرد و این بخش را با تحرکی دائم همراه میکند. ابزارهایی که در بورس مسکن و شرکت های سرمایه گذاری میتواند ایجاد شود و مردم را شریک ساخت وساز و یاری رسان متقاضیان خرید مسکن است.
شفافیت، شاه کیلید توسعه بازار مسکن؛
لازم به ذکر است تمام این ابزارها و روش ها، منوط به ایجاد یک بازار شفاف در تمام بخش ها کاربرد خواهد داشت و بدون شفافیت، نتیجه عکس خواهد داشت. شفافیتی که علاوه بر کمک به ایجاد این ابزارها، سوداگری را در بخش فروش املاک از بین میبرد. این امر در شرایط فعلی که نرخ یک واحد آپارتمان تهران و حتی مراکز شهرهای بزرگ بیش از دو میلیارد تومان است، بسیار محسوس تر است.
اما مزیت های داشتن یک بازار مسکن شفاف در این موارد خلاصه نمیشود. بلکه این شفافیت است که ابزارهای نوین تأمین مالی بخش مسکن که فواید آن در کوتاه و بلند مدت ثابت شده است را ایجاد میکند. در کنار این شفافیت باید به مسئله مهمتری هم برای کاهش یا قبات قیمت مسکن پرداخت که آن ثبات در نرخ تورم است. با تورم ثابت میتوان این بخش را با حداکثر توان به کشورهای توسعه یافته رساند.
به طورمثل لیزینگ مسکن که با قوانین سخت گیرانه و نرخ تورم نامشخص، کارایی خود را از دست داده است. اما این به معنای استفاده نکردن از این روش بسیار کارساز نیست. بلکه باید با تسهیل در قوانین، ورود بانکها به پروسه لیزینگ مسکن را آسانتر کرد.
بورس مسکن، روشی کاربردی برای تأمین مالی مسکن که با استقبال مواجه نشد!
چراکه بانک ها به عنوان مقاصد نقدینگی بسیاری از مردم، میتوانند در بحث اعتبارسنجی، ضمانت نامه و محاسبات لیزینگ، کاراتر از یک شرکت خصوصی بدون پشتوانه عمل کنند و این امر پروسه لیزینگ را بسیار کوتاه و آسان میکند. همچنین این بانک ها هستند که بقای آنها تا دودهه آینده تضمین شده تر است و نسبت به شرکتها، حضور بلندمدتی در اقتصاد کشور خواهند داشت. از سوی دیگر بانک میتواند با انتشار اوراق رهن ثانویه، از بازپرداخت اقساط لیزینگ استفاده کرده و این بخش را توسعه دهند.
علاوه بر ابزارهای مالیاتی و استفاده از لیزینگ، یک بستر بسیار پویا به نام بورس در کشور ما وجود دارد که میتواند کمک شایانی به بازار مسکن کند. بورس مسکن با یک سازو کار کاملا متفاوت، میتواند این بخش را به رونق برساند. به طوری که پس از توسعه ابزارهای موجود در صندوق های زمین و ساختمان و بهینه سازی کردن آنها، متقاضیان با خرید اوراق مشارکت در ساخت، در تأمین مالی ساخت یک پروژه شریک شوند و علاوه بر اینکه از منافع مالی حاصل از پیشرفت پروژه بهره می برند، با خرید اوراق دیگران، مالک یک واحد از آن ساختمان شوند.

روش هایی که خرید خانه را آسان میکند؛
حتی روش هایی در بورس کالا برای این مهم در نظر گرفته شده، میتواند پروسه خانهدار شدن را آسان تر کرده و فرآیند تولید و مصرف را توسعه دهد. به این صورت که با خرید متری مسکن یا قراردادهای آتی در بورس کالا، متقاضیان را در لحظه عقد قرارداد، مالک یک واحد آپارتمان تهران یا شهرهای دیگر کرده و آنها را از افزایش قیمت مسکن در امان نگه داشت. همچنین سازندگان نیز میتوانند با عرضه واحدهای تکمیل شده یا نیمه کاره خود در بورس کالا، نقدینگی مورد نیاز خود را تأمین کرده و این چرخه را به حرکت در بی آورند.
گفتنی است این مهم در سال گذشته با راه اندازی بورس مسکن، در دستور کار متولیان این بخش قرار گرفت. اما شوربختانه با استقبال زیادی از سوی مردم و سازندگان مواجه نشد و در نهایت چند پروژه تک واحدی برای عرضه در بورس کالا، وارد تابلوی معاملاتی شد. در حالی که افزایش فعالیت در این بخش، مزایای بیشماری برای مردم و فعالان بازار مسکن دارد.
باید توجه داشت که لیزینگ و بورس مسکن، به اطلاعات کافی از قیمت و تعداد معاملات نیاز دارد تا بتوان بر مبنای آن محاسبات نرخ امروز و آینده دریافت و پرداخت ها را انجام داد.
سرعت و کیفیت در انجام معاملات ملکی؛
شایان ذکر است کیلید علاوه بر این اطلاعات، با استفاده از ابزارهای متنوع افزایش سرعت و کیفیت معاملات ملکی راهم به بخش عرضه املاک افزوده است. یکی از بروزترین ابزارهای کیلید، پیداکردن خانه رویایی از طریق هوش مصنوعی است. این ابزار هوشمند با در نظر گرفتن تمام نیازها و سلایق متقاضی، فایل هایی که با تمام مولفه های وارد شده از سوی کاربر همسو است را معرفی می کند. به این صورت متقاضی خرید یا اجاره آپارتمان در پونک، تمام شاخصه های مورد نیاز خود را وارد کرده و فایلهای متناسب با آنها را مشاهده میکند. این شاخصه ها شامل بازه قیمتی، محله، تعداد اتاق ها، سال ساخت و .... تا نوع نمای ساختمان را شامل می شود.
گفتنی است مواردی که به این مولفه ها نزدیک هستند نیز، به کاربر معرفی می شوند. به عنوان مثال متقاضی خرید آپارتمان در ارم، پس از مشخص کردن سلایق و نیازهای خود، علاوه بر فایلهایی که با تمام مولفه های ورودی شخص مطابقت دارد، تمام واحدهایی که با متراژ کمتر یا بیشتر، با هزینه کاربر همخوانی دارد را نیز مشاهده میکند.