صنعت لوازم خانگی ایران در دو راهی جهش یا رکود؛ واکاوی نقش انجمن و چالشهای بازار شب عید
قاچاق؛ ضربهای پنهان به تولیدات شناسنامهدار
صنعت لوازم خانگی ایران که از اواخر دهه ۹۰ با خروج برندهای بینالمللی، فصلی نوین از خودکفایی را آغاز کرده بود، اکنون در آستانه سال نو با پارادوکس عجیبی روبهروست.
به گزارش ایلنا، صنعت لوازم خانگی ایران یکی از نمونههای روشن عبور از بحران در سالهای اخیر به شمار میرود. نقطه عطف این صنعت را باید در سالهای پایانی دهه ۱۳۹۰ جستوجو کرد؛ دورهای که با تشدید تحریمها و محدودیتهای ارزی، بسیاری از برندهای خارجی بازار ایران را ترک کردند. شوک اولیه ناشی از کمبود کالا، نگرانیهایی را در میان مصرفکنندگان و فعالان بازار ایجاد کرد، اما این تهدید در ادامه به فرصتی برای تقویت تولید داخل تبدیل شد.
در این دوره، واحدهای تولیدی داخلی که پیشتر عمدتاً با تکیه بر مونتاژ و همکاری با برندهای خارجی فعالیت میکردند، به سمت داخلیسازی قطعات، توسعه خطوط تولید و سرمایهگذاری در قالبسازی حرکت کردند. نتیجه این مسیر، بازپسگیری سهم بازار توسط تولیدکنندگان داخلی و تبدیل صنعت لوازم خانگی به یکی از صنایع پیشران کشور بود؛ صنعتی که امروز علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، نقش مهمی در اشتغالزایی و فعالسازی صنایع وابسته ایفاء میکند.
انجمن صنایع لوازم خانگی؛ پل ارتباطی بخشخصوصی و سیاستگذار
با گسترش ابعاد این صنعت، ضرورت ایجاد یک تشکل صنفی منسجم بیش از پیش احساس شد. انجمن صنایع لوازم خانگی ایران در سالهای اخیر تلاش کرده است به عنوان صدای واحد تولیدکنندگان، نقش مؤثری در انتقال مطالبات بخشخصوصی به نهادهای تصمیمگیر ایفاء کند. این انجمن با حضور در شوراها و جلسات تخصصی، پیگیری مسائل ارزی، مالیاتی و تولیدی را در دستور کار خود قرار داده و همواره بر تحقق شعارهای سال و حمایت از تولید داخل تأکید داشته است.
در شرایطی که طی سالهای اخیر، نامگذاری سالها از سوی مقام معظم رهبری عمدتاً بر محور «حمایت از تولید»، «رشد تولید» و «مهار تورم» بوده، صنعت لوازم خانگی به عنوان نمونهای عینی از این رویکرد مطرح شده است. توسعه تولید داخل در این حوزه، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، نقش مؤثری در جلوگیری از خروج ارز و افزایش تابآوری اقتصاد در برابر تحریمها داشته است.
چالشهای تولید؛ از ارز تا انرژی
با وجود دستاوردهای قابلتوجه، فعالان صنعت لوازم خانگی همچنان با مشکلات جدی مواجهاند. نوسان نرخ ارز، برنامهریزی تولید را با دشواری روبهرو کرده و تأمین مواداولیه و قطعات وارداتی را پرهزینه و غیرقابل پیشبینی ساخته است. در کنار آن، سیاستهای ناپایدار در حوزه قیمتگذاری، مالیات و تأمینمالی، فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است.
محدودیتهای انرژی نیز به یکی از چالشهای جدی این صنعت تبدیل شده است. قطع برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان، بخشی از ظرفیت تولید را از مدار خارج کرده و هزینههای سربار تولید را افزایش داده است؛ هزینههایی که در نهایت بر قیمت تمامشده کالا اثر میگذارد.
قاچاق گسترده لوازمخانگی
یکی از مهمترین موانع پیش روی تولیدکنندگان داخلی، قاچاق گسترده لوازم خانگی است، کالاهای قاچاق بدون پرداخت حقوق گمرکی، مالیات و هزینههای قانونی وارد بازار میشوند و فضای رقابتی را به شدت ناعادلانه میکنند. این در حالی است که محصولات داخلی با رعایت تمامی الزامات قانونی تولید و عرضه میشوند.
بررسیها نشان میدهد قیمت بسیاری از لوازم خانگی داخلی، از جمله یخچال، ماشینلباسشویی و ظرفشویی، به طور میانگین ۳۰ تا ۵۰ درصد پایینتر از نمونههای خارجی مشابه است. در کنار مزیت قیمتی، کیفیت این محصولات نیز در سالهای اخیر به شکل محسوسی ارتقاء یافته و خدمات پس از فروش منظم، اعتماد بخش قابلتوجهی از مصرفکنندگان را جلب کرده است، با این حال، استمرار قاچاق و نبود حمایتهای مؤثر، مانع از تثبیت کامل جایگاه تولید داخل در بازار شده است.
بازار شب عید؛ امیدی محتاطانه در سایه کاهش قدرت خرید
با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، بازار لوازم خانگی به طور سنتی یکی از بازارهای مورد توجه خانوارهاست. اما امسال کاهش قدرت خرید و افزایش هزینههای جاری زندگی، تقاضا برای کالاهای بادوام را محدود کرده است.
فعالان این صنعت معتقدند؛ بدون ایجاد ثبات در سیاستهای اقتصادی و حمایت عملی از مصرفکننده، نمیتوان انتظار رونق قابلتوجهی در بازار شب عید داشت.
به باور تولیدکنندگان، ارائه تسهیلات بانکی هدفمند، تقویت فروش اقساطی و پرهیز از تصمیمهای ناگهانی در حوزه تولید و قیمتگذاری، میتواند به خروج تدریجی بازار از رکود کمک کند. صنعت لوازم خانگی ایران مسیر دشواری را پشت سرگذاشته و اکنون بیش از هر زمان دیگری نیازمند عبور از حمایتهای شعاری و حرکت به سمت اجرای واقعی سیاستهای پشتیبان تولید است.
