تاریخ زنان سیستان و بلوچستان در منابع مکتوب کم‌رنگ است/ ضرورت ثبت روایت‌های شفاهی

نصرت خاتون علوی در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، با اشاره به برگزاری همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان» در ۲۱ مهرماه در تهران اظهار کرد: با وجود نقش مؤثر زنان در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، جایگاه آنان در بسیاری از منابع و روایت‌های مکتوب تاریخی این منطقه کم‌رنگ است؛ موضوعی که ضرورت پژوهش‌های علمی و مستند درباره تاریخ زنان را دوچندان می‌کند.

وی افزود: پرداختن به تاریخ زنان صرفاً به معنای افزودن نام چند زن به روایت‌های تاریخی نیست، بلکه تلاشی برای شناخت دقیق‌تر جامعه و تحولات فرهنگی و اجتماعی منطقه است. در این مسیر، علاوه بر بازخوانی اسناد موجود، باید از تاریخ شفاهی، خاطرات خانوادگی، تصاویر و تجربه‌های زیسته زنان نیز بهره گرفت.

دبیر اجرایی استانی این همایش با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی سیستان و بلوچستان گفت: تجربه زنان پیشکسوت، کارآفرینان، هنرمندان صنایع‌دستی و فعالان اجتماعی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره اقتصاد خانواده، شیوه‌های زندگی، انتقال مهارت‌های بومی و تحولات اجتماعی منطقه در اختیار پژوهشگران قرار دهد.

علوی ادامه داد: هنرهایی مانند سوزن‌دوزی، سفالگری و حصیربافی، افزون بر ارزش اقتصادی و هنری، بخشی از حافظه تاریخی و میراث فرهنگی استان را شکل می‌دهند؛ بنابراین، ثبت تجربه‌های زنان در این حوزه‌ها باید فراتر از معرفی فعالیت‌های اقتصادی و با رویکردی تاریخی و اجتماعی دنبال شود.

وی درباره اقدامات انجام‌شده برای برگزاری همایش اظهار کرد: ارتباط با دبیرخانه مرکزی همایش در تهران، گردآوری و ارسال مستندات تصویری و تاریخی، اطلاع‌رسانی در میان پژوهشگران و بانوان فرهیخته و ایجاد بستر ارتباطی برای تبادل اطلاعات و روایت‌های محلی، از جمله اقدامات انجام‌شده در سطح استان بوده است.

علوی افزود: همچنین برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و اجرایی، رایزنی‌هایی با دانشگاه سیستان و بلوچستان، اداره‌کل امور بانوان و خانواده استانداری، شورای اسلامی شهر و شهرداری زاهدان، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان انجام شده است.

وی با تأکید بر ضرورت مشارکت زنان از مناطق مختلف استان تصریح کرد: با توجه به گستردگی جغرافیایی و تنوع فرهنگی سیستان و بلوچستان، نباید پژوهش درباره تاریخ زنان به مرکز استان یا چهره‌های شناخته‌شده محدود شود؛ بلکه تجربه‌ها و روایت‌های زنان در مناطق مختلف، از سیستان تا بلوچستان و نواحی ساحلی، باید در فرایند مستندسازی مورد توجه قرار گیرد.

عضو هیئت علمی گروه تاریخ و مردم‌شناسی دانشگاه ولایت با تأکید بر ضرورت تداوم فعالیت‌های علمی پس از همایش گفت: پیشنهاد ما این است که با همکاری دانشگاه‌ها، انجمن زنان پژوهشگر تاریخ ایران و نهادهای فرهنگی، برنامه‌ای مستمر برای ثبت خاطرات زنان پیشکسوت، گردآوری اسناد خانوادگی و مستندسازی تجربه‌های زنان کارآفرین و فعالان فرهنگی تدوین شود.

علوی تشکیل آرشیو مستندات تاریخ زنان سیستان و بلوچستان را از جمله اقدامات ضروری در این زمینه دانست و افزود: چنین آرشیوی می‌تواند در آینده به منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و دانشجویان تبدیل شود. همچنین برگزاری نشست‌های تخصصی در شهرستان‌های استان می‌تواند زمینه مشارکت گسترده‌تر بانوان و شناسایی موضوعات کمتر بررسی‌شده را فراهم کند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که همایش «زن در تاریخ محلی سیستان و بلوچستان» به رویدادی مقطعی محدود نماند و زمینه‌ساز همکاری‌های علمی مستمر، توسعه پژوهش‌های تاریخ شفاهی و بازشناسی سهم زنان در تاریخ و فرهنگ این منطقه شود.