ایلنا گزارش میدهد؛
النینو در کمین خوزستان؛ زنگ خطر سیلاب و آبگرفتگی به صدا درآمد
در حالی که هشدارها درباره احتمال تأثیر پدیده النینو بر بارشهای پاییزی و زمستانی کشور افزایش یافته، خوزستان در شمار استانهایی قرار دارد که احتمال بارشهای فراتر از نرمال و در پی آن وقوع سیلاب و آبگرفتگی در برخی مناطق آن مطرح شده است؛ شرایطی که ضرورت آمادهباش واقعی دستگاههای اجرایی و مدیریت بحران استان را بیش از گذشته نمایان میکند.
به گزارش ایلنا از خوزستان، پاییز برای خوزستان تنها فصل تغییر دما و آغاز بارشها نیست؛ فصلی است که در صورت همزمانی بارشهای سنگین با ضعف زیرساختهای دفع آبهای سطحی، وضعیت رودخانهها، مسیلها و سدها میتواند به یکی از مهمترین آزمونهای مدیریت بحران استان تبدیل شود.
در روزهای اخیر، هشدارهایی درباره احتمال تأثیر پدیده النینو بر الگوی بارش کشور منتشر شده است. بر اساس اظهارات رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، نگرانی درباره اثرگذاری این پدیده وجود دارد و پیشبینی شده بارشها، بهویژه در نیمه دوم پاییز، در برخی مناطق کشور فراتر از نرمال باشد؛ خوزستان نیز از جمله استانهایی است که احتمال وقوع سیلاب در آن مورد توجه قرار گرفته است.
هرچند پیشبینیهای فصلی به معنای وقوع قطعی سیلاب نیست، اما تجربه خوزستان نشان میدهد فاصله میان یک بارش شدید و تبدیل شدن آن به بحران، گاهی بسیار کوتاه است. رودخانههای بزرگ استان، مسیلها، مناطق روستایی، حاشیه شهرها، جادههای مواصلاتی و نقاط دارای سابقه آبگرفتگی، همگی میتوانند در صورت بارشهای سنگین در معرض خطر قرار گیرند.
هلالاحمر وارد مرحله آمادگی شد
در همین راستا، مدیرعامل جمعیت هلالاحمر خوزستان از تقویت آمادگی عملیاتی این جمعیت برای مواجهه با پیامدهای احتمالی النینو و بارشهای فصلی خبر داده است.
حسن عبودی مزرعی اعلام کرده بر اساس بررسی الگوها، نقشهها و تحلیلهای کارشناسی، احتمال وقوع بارشهای فراتر از حد نرمال در بخشهایی از استان وجود دارد و برای مقابله با این شرایط، ارتقای سطح آمادگی و همافزایی میان دستگاههای مسئول ضروری است.
به گفته وی، هلالاحمر خوزستان ظرفیتهای امدادی و عملیاتی خود را برای حوادث احتمالی، بهویژه سیلاب و آبگرفتگی، از پیش آماده و سازماندهی کرده و بررسی نقاط آسیبپذیر، آمادهسازی تجهیزات و اقلام امدادی، ارزیابی پایگاهها و انبارها و رفع نواقص احتمالی در دستور کار قرار گرفته است.
اما مسئله فقط آمادگی هلالاحمر نیست؛ هشدار النینو باید به یک برنامه عملیاتی مشترک برای تمام دستگاههای استان تبدیل شود.
خوزستان نباید منتظر نخستین سیلاب بماند
اکنون زمان آن است که ستاد مدیریت بحران استان، پیش از آغاز بارشهای جدی، آخرین وضعیت نقاط پرخطر را بررسی کند؛ مسیلها و کانالهای دفع آب لایروبی شوند، مسیرهای دسترسی امدادی مورد بازبینی قرار گیرند و تجهیزات دستگاههای اجرایی در مناطق پرخطر مستقر شوند.
شهرداریها نیز باید نقاط مستعد آبگرفتگی شهری را شناسایی و وضعیت شبکه دفع آبهای سطحی، پمپها و تجهیزات مورد نیاز را بررسی کنند. ادارهکل راهداری و حملونقل جادهای نیز لازم است محورهای مستعد آبگرفتگی، ریزش و انسداد را مشخص و ماشینآلات و نیروهای عملیاتی را در نقاط راهبردی مستقر کند.
در کنار آن، آبفا، برق، جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، شرکت آب منطقهای، اورژانس، پلیس و فرمانداریها نیز باید سناریوهای احتمالی خود را پیش از وقوع حادثه مرور کنند؛ چرا که در یک بحران واقعی، ضعف هماهنگی میان دستگاهها میتواند خسارت یک حادثه طبیعی را چند برابر کند.
از سوی دیگر، مدیریت منابع آب اهمیت ویژهای دارد. بارشهای سنگین پس از یک دوره خشکسالی میتواند علاوه بر ایجاد روانآب و سیلاب، مدیریت مخازن و رودخانهها را نیز با پیچیدگی بیشتری مواجه کند. بنابراین تصمیمگیری درباره رهاسازی یا ذخیره آب، باید بر اساس دادههای بهروز هواشناسی و سناریوهای احتمالی بارش انجام شود.
مانور، نه برای عکس یادگاری؛ برای پیدا کردن نقاط ضعف
یکی از نکات مهم مطرحشده از سوی مدیرعامل هلالاحمر خوزستان، ضرورت برگزاری مانورهای دورمیزی، محدود و عملیاتی با محوریت سیلاب و آبگرفتگی است؛ مانورهایی که باید توان واقعی دستگاهها را محک بزنند، نه اینکه صرفاً به یک برنامه تشریفاتی محدود شوند.
این موضوع برای خوزستان اهمیت دوچندان دارد. دستگاههای مسئول باید مشخص کنند اگر بارش شدیدی در چند شهرستان بهطور همزمان رخ داد، چه دستگاهی مسئول تخلیه آب است، چه کسی مسیرهای مسدودشده را باز میکند، تجهیزات امدادی از کجا اعزام میشوند و در صورت قطع برق یا آب، چه برنامه جایگزینی وجود دارد.
همچنین باید وضعیت مدارس، مراکز درمانی، روستاهای در معرض خطر، مناطق حاشیهای شهرها و مسیرهای ارتباطی روستایی پیش از وقوع بحران مشخص شود.
کشاورزی هم در معرض خطر است
خطر احتمالی فقط متوجه شهرها و زیرساختها نیست. بخش کشاورزی خوزستان نیز در صورت همزمانی بارشهای سنگین با برداشت محصولات تابستانه و آغاز کشت پاییزه میتواند آسیبپذیر باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان نیز اخیراً بر ضرورت پیشبینی سناریوهای بحرانی در مواجهه با پدیدههایی مانند النینو تأکید و اعلام کرده است دستورالعملهای لازم برای راهنمایی کشاورزان در این شرایط تدوین و ابلاغ خواهد شد.
هشدار امروز، پیشگیری فرداست
خوزستان تجربههای تلخی از سیلاب دارد؛ از آبگرفتگی گسترده مناطق شهری و روستایی گرفته تا خسارت به جادهها، مزارع، زیرساختها و واحدهای مسکونی. بنابراین هشدارهای جدید را نباید صرفاً یک پیشبینی هواشناسی تلقی کرد.
النینو الزاماً به معنای وقوع سیلاب در خوزستان نیست، اما احتمال بارشهای فراتر از نرمال، یک پیام روشن برای مدیران استان دارد: فرصت پیشگیری قبل از بارش است، نه بعد از جاری شدن آب.
اکنون که هلالاحمر از آمادگی عملیاتی خود خبر داده، انتظار میرود سایر دستگاههای عضو ستاد مدیریت بحران نیز آخرین وضعیت آمادگی خود را اعلام و نقاط ضعف احتمالی را پیش از آغاز بارشهای پاییزی برطرف کنند. در چنین شرایطی، هر ساعت آمادگی پیش از حادثه میتواند از روزها و حتی ماهها خسارت و هزینه پس از حادثه جلوگیری کند.
