مرودشت سالانه ۳۰ سانتی‌متر نشست می‌کند/ جنوب شیراز و دشت کوار درگیر فرونشست

به گزارش  ایلنا، مریم دهقانی در یک سخنرانی علمی که با حضور صاحب‌نظران دانشگاه و صنعت آب، محققان، پژوهشگران و دانشجویان در آب منطقه‌ای فارس برگزار شد، به بررسی ابعاد مختلف فرونشست زمین در ایران و راهکارهای کنترل و پیشگیری از گسترش این پدیده پرداخت.

دهقانی با اشاره به تحقیقات انجام‌شده در زمینه فرونشست اظهار کرد: طی چهار دهه گذشته، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، که بیش از ۹۰ درصد آن با هدف تأمین نیازهای کشاورزی انجام شده، یکی از عوامل اصلی تحت فشار قرار گرفتن زمین و شکل‌گیری فرونشست است.

وی افزود: بر اساس تحقیقات علمی، ۷۰ پهنه در کشور با مخاطرات فرونشست شناسایی شده است و استان فارس پس از خراسان رضوی، کرمان و گلستان، چهارمین استان کشور از نظر مواجهه با فرونشست جدی محسوب می‌شود.

این استاد دانشگاه با اشاره به داده‌های تحقیقاتی سال ۲۰۲۳ بیان کرد: در استان فارس، وخیم‌ترین وضعیت در دشت مرودشت مشاهده می‌شود؛ دشتی با وسعت حدود ۷۳۰۰ کیلومتر مربع که حداکثر نرخ فرونشست آن به ۳۰ سانتی‌متر در سال می‌رسد.

بیضا؛ بحرانی‌ترین نقطه دشت مرودشت

دهقانی، محدوده بیضا را بحرانی‌ترین نقطه دشت مرودشت عنوان کرد و درباره وضعیت شهر مرودشت، شهرک‌های مسکونی و صنعتی و همچنین آثار تاریخی واقع در این دشت توضیح داد.

وی با بیان اینکه کمترین میزان فرونشست در نقاط کوهستانی و دامنه کوه‌ها مشاهده می‌شود، گفت: نشانه‌هایی از فرونشست در محدوده صنایع پتروشیمی و شهرک صنعتی مرودشت، اطراف تخت‌جمشید و نقش‌رستم و همچنین خطوط ریلی مشاهده شده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: تقریباً تمامی شهر مرودشت، به جز محدوده کوچکی در مرکز شهر، به دلیل گستردگی اراضی کشاورزی در معرض فرونشست قرار دارد.

وی تأکید کرد: نتایج این تحقیقات در اختیار مراجع مرتبط قرار گرفته و هشدارها و توصیه‌های لازم نیز ارائه شده است.

جنوب شیراز و دشت کوار درگیر فرونشست

دهقانی در ادامه به وضعیت فرونشست در کلانشهر شیراز اشاره کرد و گفت: محدوده‌های جنوب و جنوب شرق شیراز، شهرک صنعتی و دشت کوار نیز با پدیده فرونشست مواجه هستند.

این استاد دانشگاه، تغییر نگرش سیاسی ـ اجتماعی و اصلاح سیاست‌گذاری‌ها را از مهم‌ترین راهکارهای مقابله علمی و مؤثر با فرونشست دانست و گفت: حفظ منابع آب زیرزمینی با نگاهی جامع، حرکت به سمت کشاورزی علمی، بهینه‌سازی مصرف آب و تغییر الگوی کشت باید در اولویت قرار گیرد.

وی همچنین ممانعت از تجارت آب مجازی از طریق صادرات محصولات کشاورزی، جایگزین کردن کشاورزی با مشاغل پایدار، فرهنگ‌سازی و آموزش بدون بزرگنمایی، مدیریت جامع و یکپارچه منابع آب و استفاده از تجربیات سایر کشورها را از دیگر راهکارهای مقابله با فرونشست عنوان کرد.

دهقانی با تأکید بر ضرورت توجه جدی به بحران آب زیرزمینی گفت: درد اصلی فرونشست نیست؛ بلکه از بین رفتن منابع ارزشمند آب زیرزمینی و مرگ آبخوان‌هاست.

وی افزود: برای نجات آب، که به معنای نجات زمین و نجات زندگی است، باید همه بخش‌ها دست به دست هم دهند و برای جلوگیری از ادامه این روند اقدام کنند.