مازندران؛ قطب پیشرو پروتئین کشور و بازوی استراتژیک تأمین نیاز پایتخت
در راستای ارزیابی الگوهای موفق تولیدی و ارتقای بهرهوری در سال ۱۴۰۵، تور رسانهای جامعی از زنجیره تولیدات پیشرو در شرق استان مازندران برگزار شد. این بازدید که از واحدهای صنعتی طیور و دامپروری تا گیتهای صادراتی بندر امیرآباد را در بر میگرفت، نشان داد که چگونه تلفیق «مدیریت صنعتی» و «اصلاح نژاد»، مازندران را به نخستین تولیدکننده طیور کشور و تأمینکننده ۶۵ درصد از نیاز گوشت مرغ تهران تبدیل کرده است؛ رویکردی که مسیر تبدیل چالشهای نقدینگی به فرصتهای تولیدی و صادراتی را هموار ساخته است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، استان مازندران با بهرهمندی از پتانسیلهای عظیم زراعی، از جمله ۲۳۰ هزار هکتار شالیزار، ۷۰ هزار هکتار کشت گندم و بیش از ۱۵ هزار هکتار کشت جو، همواره یکی از قطبهای اصلی تأمین پروتئین و محصولات زراعی کشور بوده است. در راستای بهرهبرداری بهینه از این ظرفیتها، بازدید از واحدهای پیشرو طیور و دامپروری در شرق استان، فرصتی برای بررسی دقیق زنجیره تولید و ارزیابی متدهای نوین مدیریتی در سال ۱۴۰۵ فراهم آورد.
تلفیق مدیریت صنعتی و استانداردهای نوین در صنعت طیور
نخستین ایستگاه این تور رسانهای به همراه سرپرست جهاد کشاورزی مازندران، سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان و کارشناسان این حوزه ، بازدید از واحد طیور «نبیالله احمدنژاد» در شهرستان بهشهر بود؛ مجموعهای پیشرو با ظرفیت ۲۰ هزار قطعه و گردش ۴.۵ تا ۵ دوره در سال که اکنون به الگویی در بهرهوری تبدیل شده است. احمدنژاد با اشاره به پیشینه این مجموعه که از سال ۱۳۹۰ فعال است، تأکید کرد که رعایت دقیق استانداردهای تولید، کلید موفقیت این واحد بوده است.
در این مجموعه، دستیابی به «ضریب تبدیل» (FCR) ایدهآل ۱.۶ تا ۱.۷ محور گفتگوهای تخصصی قرار گرفت. وی با تأکید بر ضرورت اصلاح مستمر نژاد و بهروزرسانی زیرساختها تصریح کرد: بهینهسازی تأسیسات و جایگزینی سالنهای قدیمی با استانداردهای جهانی، ضرورتی برای رشد تولید است. در همین راستا، سالن جدید این مجموعه با سیستم تهویه پیشرفته و ابعادی مطابق با نیازهای نوین طراحی شده و بهزودی افتتاح خواهد شد.
جایگاه استراتژیک مازندران؛ تأمینکننده اصلی پروتئین پایتخت
حسین نگهدار، سرپرست معاونت بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی مازندران، با اشاره به شاخصهای فنی مطلوب این واحدها، کاهش تلفات تا سطح ۴ درصد را نشانه مدیریت هوشمندانه دانست.
وی در تشریح جایگاه ملی استان افزود: «مازندران با دارا بودن ۱ هزار و ۹۴۴ واحد مرغ گوشتی و ۲۲۰ واحد مرغ مادر، رتبه اول کشوری را در اختیار دارد و سهم ۱۳ درصدی در تولید گوشت مرغ و ۳۷ درصدی در تولید جوجه یکروزه کشور دارد.» وی خاطراند که در حال حاضر روزانه هزار تن گوشت آماده طبخ در مازندران تولید میشود که ۶۵ درصد آن به دلیل مازاد بر مصرف داخلی، جهت تأمین نیاز پایتخت ارسال میگردد. همچنین تأکید کرد که علیرغم محدودیتهای نقدینگی در سال ۱۴۰۵، هماهنگیهای بهموقع مانع از نوسان در کیفیت و کمیت تولید شده است.
تأمین نهاده؛ گام اول در زنجیره تولید صنعتی
در ادامه این بازدید، هیئت اعزامی از مجموعه «خوراک دام آریا» در بهشهر بازدید کردند. این شرکت که به عنوان نخستین تولیدکننده «پلت طیور» در استان شناخته میشود، با تکیه بر تجربه چندین ساله و سوابق درخشان در تولید نهاده، ظرفیت تولید روزانه ۱۵۰ تن و سالانه ۳۵ هزار تن دان طیوری را در اختیار دارد تا از این طریق، حمایت حداکثری از تولیدکنندگان طیور استان به عمل آورد.
زنبورداری؛ پیوند اکولوژی و اقتصاد
در بخش دیگری از این تور، بازدیدکنندگان از زنبورستانهای منطقه بازدید کردند. در این بخش بر نقش حیاتی زنبوران در گردهافشانی مزارع و باغات تأکید شد. استان مازندران با در اختیار داشتن ۳ درصد از کلونیهای کشور، جایگاهی استراتژیک در این صنعت دارد. تولید عسلهای خاص و درمانی، بهویژه «عسل اکالیپتوس» با خواص ضد ویروسی بالا، به عنوان یکی از فرصتهای اقتصادی ارزشمند استان معرفی شد که در سال جاری شاهد رشد چشمگیر میزان برداشت در هر کلونی بوده است.
بهدیس پروتئین نصر؛ انقلاب در تغذیه و مدل «صنعتیشدن مدیریتی»
در بخش دامپروری، مجموعه «بهدیس پروتئین نصر» به مدیریت رضا صداقتی، به عنوان یک «نمونه ملی» مورد بررسی قرار گرفت. در این ایستگاه، مفهوم «صنعتیشدن» بازتعریف شد؛ به این معنا که صنعتی شدن تنها در ساختوساز سوله نیست، بلکه یک «فرآیند مدیریتی» در تغذیه و بهداشت است. این مجموعه که فعالیت خود را از سال ۱۳۸۳ با تنها ۲.۷ هکتار زمین آغاز کرده، اکنون ثابت کرده است که با مدیریت صحیح، میتوان در سالانه ۲ تا ۳ کشت علوفه موفق داشت.
نکته قابل توجه در این مدل اقتصادی، مقایسه سودآوری علوفه با برنج است؛ بهگونهای که تولید علوفه در این منطقه، ۱.۵ برابر بیشتر از کشت برنج سودآوری دارد. همچنین در حوزه اصلاح نژاد، این مجموعه با تست سازگاری بیش از ۱۵ نژاد، تمرکز خود را بر نژادهای «زِل» و «افشاری» قرار داده است. نژاد «زِل» به دلیل کیفیت بالای گوشت، هزینه نگهداری پایین و سازگاری کامل با رطوبت و گرمای مازندران، به عنوان یک سرمایه ملی معرفی شد.
فرمول جادویی کاهش هزینهها: از ضایعات کشاورزی تا سیلو
در این بازدید، یکی از کلیدیترین مباحث، «تغییر الگوی تغذیه» بود. در حالی که بسیاری از دامداران سنتی به «تازهخوری» شبدر اکتفا میکنند، این مجموعه مدل «سیلاژ» را ترویج میکند. این واحد با بهرهگیری از ضایعات کشاورزی استان (نظیر ضایعات توتون، سیبزمینیهای پوسیده، پرتقالهای یخزده و...) و تبدیل آنها به سیلو، توانسته است هزینههای خوراک را به شدت کاهش دهد.
بر اساس محاسبات ارائهشده در این بازدید، در حالی که قیمت تمامشده یک کنسانتره خوب حدود ۷۵ هزار تومان است، با استفاده از جیره ترکیبی (۵۰٪ سیلو و ۵۰٪ کنسانتره)، قیمت تمامشده خوراک به حدود ۴۰ هزار تومان کاهش مییابد. این کاهش هزینه در مقیاس مصرف روزانه (مثلاً ۸ کیلوگرم برای هر دام) و با توجه به قیمت فروش دام زنده (حدود ۷۰۰ تا ۷۲۰ هزار تومان)، سودی ایجاد میکند که با دامداریهای سنتی قابل قیاس نیست.
چشمانداز استراتژیک: ترویج مدلهای منطقهمحور و انتقال تجربه
اسدالله تیموری یانسری ، سرپرست سازمان جهاد کشاورزی مازندران، بر لزوم «انتقال تجربه» تأکید کرد. وی معتقد است کارکنان بخش اداری و اجرایی باید با بازدید از این واحدهای الگویی، چالشهای واقعی تولیدکننده را لمس کنند تا بتوانند مدلهای ترویجی درستی را برای آینده طراحی کنند؛ بهویژه در استانی که حدود ۹۰ درصد دامداریهای آن هنوز قالب صنعتی و مدیریتی خود را پیدا نکردهاند.
وی با تبیین مفهوم «کشاورزی گردشی»، تأکید کرد که برای هر منطقه (دشت، محور میانبند و بالادست) باید الگویی خاص تعریف شود. همچنین ترویج کشت ترکیبی علوفههای زمستانه با عملکرد بالای ۳۵ تن در هکتار و آموزش روشهای صحیح تهیه سیلو، به عنوان اولویتهای حمایتی سازمان برای دستیابی به استقلال در تأمین نهادههای ارزانقیمت معرفی شد.
رضا صداقتی، مدیر مجموعه نیز با اشاره به پرورش نژادهای غیربومی گوسفند همچون افشار و برولا (از زنجان) در این مجموعه، گفت: اینجا کاملاً صنعتی اداره میشود. به بحث چندقلوزایی توجه کردیم و با بسیاری از گلههای دنیا رقابت میکند و حساسیت بالایی ندارد.
وی با بیان اینکه ۱۰۰۰ مولد در این مجموعه وجود دارد، افزود: از سال ۱۳۸۳ سیستم تغذیه مدرن، انبار غذا با فناوری کامل داریم، مجموعه هیچ مانعی دل بحث اصلاح نژاد ندارد، خروج دام تنها در صورت کشتار ممکن خواهد بود.
پایان ۲۰ سال رکود؛ آغاز تولید پروتئین
در ادامه این تور رسانهای، خبرنگاران از شرکت «فجرافرینان طبرستان» در بهشهر بازدید کردند؛ واحدی که پس از ۲۰ سال رکود و تعطیلی، با حمایتهای راهبردی سازمان جهاد کشاورزی مازندران، بار دیگر به چرخه تولید بازگشته است. این مجموعه که اکنون با پرورش ۱۰۰ رأس گوساله پرواری، گامهای نخست را برای بازگشت به جایگاه تولیدی خود برداشته، نمادی از امکانپذیر بودن احیای واحدهای صنعتی-کشاورزی با تکیه بر حمایتهای متقابل دولت و تولیدکننده است.
از تولیدات روستایی تا گیتهای جهانی؛ پایان تور رسانهای در بندرامیرآباد
این تور جامع، پس از بازدید از مزارع پرورش گاومیش، و «بندرامیرآباد» به نقطه پایان رسید. حضور در این بندر، نمادی از تکمیل زنجیره ارزش کشاورزی مازندران بود؛ جایی که محصولات اصلاحنژاد شده، طیور ارگانیک و فرآوردههای دامی حاصل از مدیریت علمی، از محیطهای روستایی عبور کرده و از طریق این گلوگاه استراتژیک به بازارهای بینالمللی راه مییابند. بندرامیرآباد در این ساختار، نه تنها یک بندر، بلکه «گیت خروجی» تمام نوآوریهای مدیریتی و تولیدی استان در مسیر صادرات است.
این بازدید جامع با تأکید بر لزوم حمایتهای متقابل دولت و تولیدکنندگان برای رفع مشکلات نقدینگی به پایان رسید تا ظرفیتهای عظیم کشاورزی مازندران، از اصلاح نژاد در روستاها تا صادرات در بنادر، به بیشترین بهرهوری ممکن تبدیل شود.
