کشف استثنایی در آتشکدۀ ساسانی ویگل

به گزارش ایلنا از اصفهان، سید روح الله سیدالعسگری، معاون اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان درباره تازه‌ترین یافته‌های کاوش در محوطه تاریخی ویگل اظهار کرد: فصل سوم کاوش در محوطه باستانی فرسکان یا ویگل انجام شد؛ محوطه‌ای که بر اساس داده‌های موجود، از دوره ساسانی شکل‌گرفته و تداوم استقرار در آن تا پایان قرن ششم هجری ادامه داشته است. 

وی افزود: از سال ۱۳۸۶ تاکنون بررسی‌های متعددی در این محوطه انجام شده که شامل بررسی‌های میدانی، گمانه‌زنی لایه‌نگاری، مطالعه نظام‌مند کل محوطه و نقشه‌برداری کامل از محدوده اثر بوده است. 

سیدالعسگری ادامه داد: در فصل نخست کاوش در سال ۱۳۸۹، بخشی از یک آتشکده در این محوطه شناسایی شد و در فصل دوم که در سال ۱۴۰۰ انجام گرفت، دالان‌های پیرامونی یا مسیرهای طواف این آتشکده آشکار شد. 

معاون اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان تصریح کرد: در فصل سوم کاوش، در بخش شمالی بنا، منتهی‌الیه بدنه بیرونی آتشکده مشخص شد و در بخش جنوبی نیز فضاهای تازه‌ای به دست آمد که یکی از آنها از نظر معماری و کارکرد، فضایی کاملاً استثنایی به شمار می‌رود.

وی گفت: در این فضا ۱۰ جفت‌پایه میز روی یک سکوی گچی درون سالنی به طول حدود ۱۴ متر و عرض نزدیک به ۳ متر کشف شده است؛ پدیده‌ای که تاکنون در هیچ یک از آتشکده‌های دوره ساسانی گزارش نشده و برای نخستین‌بار با چنین ساختاری در یک بنای مذهبی این دوره مواجه هستیم.

سیدالعسگری افزود: شواهد موجود نشان می‌دهد این فضا عمومی نبوده است، زیرا دارای جایگاه کولون و درگاه قابل انسداد بوده و به‌احتمال زیاد در اختیار موبدان قرار داشته است تا هدایای مردم و نذورات در این محل بر روی میزها قرار گیرد.

سیدالعسگری افزود: شواهد موجود نشان می‌دهد این فضا عمومی نبوده است، زیرا دارای جایگاه کولون و درگاه قابل انسداد بوده و به‌احتمال زیاد در اختیار موبدان قرار داشته است تا هدایای مردم و نذورات در این محل بر روی میزها قرار گیرد.

سیدالعسگری با اشاره به ویژگی‌های خاص این یافته تصریح کرد: فرم این پایه میزها بسیار خاص و چشمگیر است و به نظر می‌رسد در واپسین دوره استفاده از آتشکده، پیش از رهاشدن کامل بنا، از بخش فوقانی آنها برای مسدودکردن برخی دهانه‌های ورودی استفاده شده است. 

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان ادامه داد: شواهد کاوش نشان می‌دهد این میزها از ناحیه میانی شکسته شده و قطعات آنها برای بستن راه‌های دسترسی به آتشکده به‌کاررفته است؛ اقدامی که ظاهراً باهدف قطع دسترسی به فضای مقدس و محافظت از آن صورت‌گرفته است.

وی تأکید کرد: کیفیت این فضا و ویژگی‌های معماری آن، ما را با اثری بسیار استثنایی در حوزه معماری مذهبی دوره ساسانی روبه‌رو کرده و جایگاه آتشکده ویگل را به‌عنوان بنایی بسیار ویژه در مرکز ایران تثبیت می‌کند. 

سید العسگری گفت: باتوجه‌به داده‌های به‌دست‌آمده می‌توان با قاطعیت گفت که این آتشکده از نظر شواهد معماری و یافته‌های باستان‌شناسی، یکی از استثنایی‌ترین آتشکده‌های ایران است؛ زیرا در دیگر بناهای مشابه، یا چنین داده‌هایی وجود نداشته یا با این کیفیت و وضوح عرضه نشده است.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان افزود: در هر فصل کاوش در این محوطه با داده‌هایی تازه و شگفت‌انگیز مواجه می‌شویم و برآورد ما این است که تاکنون تنها حدود یک‌سوم از بافت این آتشکده شناسایی شده و بخش قابل‌توجهی از آن همچنان در زیر خاک قرار دارد. 

وی با اشاره به‌ضرورت حفاظت از یافته‌های تازه اظهار کرد: برای ادامه کاوش‌ها، تخصیص اعتبار کافی در کنار توسعه پوشش حفاظتی ضروری است. اکنون سقفی حفاظتی بر روی بخشی از محوطه ایجاد شده اما با گسترش کاوش‌ها باید این پوشش نیز توسعه یابد تا امکان ادامه فصل‌های بعدی فراهم شود.

سید العسگری از پایان عملیات گمانه‌زنی تعیین عرصه و حریم این محوطه خبر داد و گفت: هم‌زمان با کاوش، به‌منظور حفاظت از جایگاه این اثر در برابر طرح‌های توسعه‌ای، گمانه‌زنی تعیین عرصه و حریم در محدوده‌ای حدود ۱۲۰ هکتار اجرا شد که این عملیات روز گذشته به پایان رسید. 

وی افزود: گمانه‌های متعددی در پیرامون محوطه حفر شده و نتایج آن به‌زودی بر روی نقشه‌های مربوطه پیاده خواهد شد تا بازنگری عرصه و حریم محوطه تاریخی ویگل در دستور کار قرار گیرد.