کشت و توسعه گیاهان دارویی در گلستان؛ فرصت طلایی برای کشاورزی پایدار

 گزارش خبرنگار ایلنا از گرگان، استان گلستان با دارا بودن اقلیم معتدل خزری در شمال و مناطق نیمه‌خشک در جنوب، قابلیت کاشت طیف گسترده‌ای از گیاهان دارویی همچون گل گاوزبان، آویشن، بادرنجبویه، اسطوخودوس، رزماری، شیرین‌بیان و زعفران را دارد. کارشناسان کشاورزی معتقدند که بیش از ۴۰ هزار هکتار از اراضی استان مستعد کشت این گیاهان است و تاکنون تنها بخش کمی از این ظرفیت بالفعل شده است. 

ارزش اقتصادی گیاهان دارویی چندین برابر محصولات زراعی معمولی مانند گندم و جو است. کشت، فرآوری و بسته‌بندی گیاهان دارویی می‌تواند زنجیره‌ای سودآور از مزرعه تا بازار را در استان شکل دهد و علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان روستایی، به توسعه صادرات غیرنفتی ایران نیز کمک کند. 

با وجود ظرفیت بالا، توسعه این بخش هنوز با موانعی روبه‌رو است. نبود زیرساخت‌های فرآوری، کمبود دانش فنی در کشت اصولی، ضعف در بازاریابی و نوسانات قیمت از جمله مشکلاتی است که کشاورزان با آن مواجه‌اند. کارشناسان تأکید می‌کنند که برای پایداری این صنعت، باید مراکز آموزش و ترویج کشاورزی، شرکت‌های دانش‌بنیان و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی فعال‌تر وارد این حوزه شوند. 

کشت گیاهان دارویی به جای محصولات پرآب‌بر، رویکردی علمی و آینده‌نگرانه است. با آموزش‌های کارگاهی و مهارت‌افزایی کشاورزان می‌توان علاوه بر افزایش بهره‌وری، ارزش افزوده بالایی در سطح استان ایجاد کرد. 

با توجه به اهمیت اقتصادی، محیط‌زیستی و دارویی این محصولات، توسعه کشت گیاهان دارویی در استان گلستان می‌تواند به‌عنوان یکی از محورهای اصلی اقتصاد مقاومتی، اشتغال روستایی و کشاورزی دانش‌بنیان مورد توجه جدی قرار گیرد. 

یک کشاورز گلستانی درگفت وگو با ایلنا گفت: با وجود ظرفیت‌های فراوان استان گلستان در زمینه کشت و تولید گیاهان دارویی، کشاورزان این منطقه با چالش‌های متعددی روبرو هستند که روند توسعه این بخش سودآور را کند کرده است. 

وی ادامه داد: یکی از اصلی‌ترین مشکلات پیش روی تولیدکنندگان گیاهان دارویی در گلستان، کمبود نقدینگی و عدم دسترسی آسان به تسهیلات بانکی است. بسیاری از کشاورزان برای تامین هزینه‌های کاشت، داشت و برداشت، به ویژه برای خرید ادوات مکانیزه و نهاده‌های باکیفیت، با مشکل مواجه هستند. علاوه بر این، فقدان صنایع تبدیلی و فرآوری متمرکز باعث می‌شود بخش قابل توجهی از محصولات به صورت خام و با قیمت پایین به فروش برسند که این امر سودآوری تولیدکنندگان را به شدت کاهش می‌دهد. 

وی افزود: برای رفع این موانع، نیاز به برنامه‌ریزی جامع‌تری است که شامل ایجاد زنجیره‌های ارزش پایدار حمایت هدفمند از تشکیل تعاونی‌ها و اتحادیه‌های تولیدکنندگان گیاهان دارویی، و جذب سرمایه‌گذاری در بخش صنایع تبدیلی و تکمیلی می‌شود. 

ابراهیم هزارجریبی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان هم در ادامه درگفت وگو با ایلنا اظهارکرد: سطح زیرکشت گیاهان دارویی در استان به۳ هزار و ۵۰۰ هکتار رسیده و میزان تولید سالانه این محصولات حدود ۳ هزار و ۷۰۰ تن برآورد می‌شود. 

وی با اشاره به ظرفیت‌های ارزشمند محصولات دارویی در توسعه اقتصادی و اشتغال‌زایی استان اظهار داشت: گیاهانی نظیر سیاهدانه، زعفران، نعناع‌فلفلی، آویشن و دیگر گونه‌های دارویی، فرصت‌های مهمی برای ایجاد ارزش افزوده و توسعه فعالیت‌های کشاورزی نوین در گلستان فراهم کرده‌اند. 

هزارجریبی افزود: برنامه‌های حمایتی در حوزه توسعه کشت، تامین نهاده‌ها، ترویج و فرآوری گیاهان دارویی، در سال جاری با قوت ادامه خواهد داشت. 

به گفته وی، بخش عمده کشت این گیاهان در مناطق کوهستانی و میاندشت و در شهرستان‌های آزادشهر، کلاله، رامیان، گالیکش، مینودشت، مراوه‌تپه و علی‌آباد کتول انجام شده است. 

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان همچنین از برگزاری کلاس‌های آموزشی تخصصی برای کشاورزان خبر داد و گفت: این دوره‌ها با هدف ارتقای دانش فنی کشاورزان در زمینه کاشت، داشت و برداشت مکانیزه گیاهان دارویی—از جمله زیره، سیاهدانه و سایر محصولات—با بهره‌گیری از امکانات و تجهیزات موجود برگزار می‌شود. 

هزارجریبی  از بهره‌برداران خواست تا برای تأمین ادوات و تجهیزات ضروری خود از تسهیلات خط اعتباری مکانیزاسین و سایر کمک‌های فنی و اعتباری استفاده کنند تا روند توسعه کشت گیاهان دارویی در استان با سرعت بیشتری ادامه یابد. 

وی افزود: سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان در نظر دارد با همکاری مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی، نسبت به معرفی و ترویج ارقام جدید و پربازده گیاهان دارویی که سازگاری بیشتری با شرایط آب و هوایی منطقه دارند، اقدام نماید. این رویکرد نوآورانه، در کنار برگزاری دوره‌های آموزشی و ارائه تسهیلات، نقشی کلیدی در ارتقای بهره‌وری و سودآوری کشاورزان این حوزه ایفا خواهد کرد.