در گفتوگو با ایلنا عنوان شد:
تخریب محیطزیست از مهمترین تبعات خاموش درگیریهای نظامی / ماهیت فرسایشی آسیبهای جنگ بر محیطزیست
گسترش بیابانزایی و کاهش توان طبیعی زمین برای بازسازی
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان مرکزی بر آثار مخرب وقوع جنگها بر محیطزیست و همچنین تأثیرات چندلایه این اتفاقات بر سلامت زمین تأکید کرده و در این خصوص گفت: موضوع پیامدهای زیستمحیطی جنگها به یکی از نگرانیهای جدی در سطح بینالمللی تبدیل شده است. شرایط به گونهای است که کارشناسان حوزه محیطزیست، در کنار خسارات انسانی و اقتصادی، آثار تخریب محیطزیست را از مهمترین تبعات خاموش درگیریهای نظامی میدانند.
امیر انصاری در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، افزود: درگیریهای نظامی یکی از مهمترین عوامل انسانی آسیبزا برای محیطزیست محسوب میشوند که آثار آن محدود به زمان جنگ نیست و میتواند در بلندمدت ساختار طبیعی اکوسیستمها را دچار اختلال جدی کند. آلودگی گسترده خاک و منابع آب، نابودی پوشش گیاهی و اختلال در چرخههای طبیعی زمین از جمله پیامدهایی است که نه تنها در زمان جنگ، بلکه تا سالها پس از پایان آن نیز ادامه پیدا میکند.
وی بر ابعاد جهانی این مسئله تأکید کرده و در این رابطه ادامه داد: درگیریهای نظامی در مناطق مختلف جهان، صرفنظر از بازیگران آن، همواره آثار زیستمحیطی قابل توجهی به همراه داشته است. در برخی موارد، آثار مخرب جنگها به دلیل استفاده گسترده از تسلیحات سنگین و تخریب زیرساختهای حیاتی، شدت بیشتری پیدا میکند. جنگها یکی از عوامل پنهان اما مؤثر در تشدید بحرانهای محیطزیستی و تغییرات اقلیمی محسوب میشوند.
نقش نهادهای بینالمللی در کاهش آثار جنگها بر محیطزیست با چالش مواجه است
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان مرکزی اظهار داشت: نقش نهادهای بینالمللی در کاهش آثار مخرب جنگها بر محیطزیست اگرچه تعریف شده، اما در عمل با چالشهای جدی مواجه است. سازمانهای بینالمللی نظیر برنامه محیطزیست سازمان ملل و سایر نهادهای مرتبط، وظیفه دارند از طریق تدوین استانداردها، ارائه گزارشهای تخصصی و نظارت بر تعهدات کشورها، از تخریب محیطزیست در شرایط بحران از جمله وقوع جنگها جلوگیری کنند.
انصاری به عدم اثربخشی نهادهای بینالمللی در حوزه حفاظت از محیطزیست اشاره داشته و تصریح کرد: محدودیت در ضمانت اجرایی قوانین بینالمللی، وابستگی تصمیمگیریها به اراده سیاسی دولتها و نبود سازوکارهای الزامآور قوی، از جمله عواملی است که باعث شده اثربخشی این نهادها در عمل با چالش مواجه شود. این وضعیت به ویژه در زمان وقوع جنگها، امکان واکنش سریع و مؤثر برای جلوگیری از آسیبهای زیستمحیطی را کاهش میدهد.
وی به نقش قدرتهای نظامی استعماری و پایبند نبودن آنها به تعهدات محیطزیستی اشاره کرده و بیان داشت: در این میان، نقش برخی قدرتهای نظامی استعماری و عدم پایبندی آنها به ملاحظات زیستمحیطی در مناطق درگیری، همواره محل بحث و انتقاد کارشناسان بوده است. موضوعی که در کنار ضعف سازوکارهای بینالمللی برای مهار این آسیبها، ضرورت بازنگری جدی در نظام حفاظت جهانی از محیطزیست را بیش از پیش برجسته میکند.
ماهیت فرسایشی آسیبهای جنگ بر محیطزیست
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان مرکزی به ماهیت فرسایشی آسیبهای جنگ بر محیطزیست اشاره داشته و تأکید کرد: پیامدهای زیستمحیطی جنگها معمولاً کوتاهمدت نیست و در بسیاری از موارد تا دههها پس از پایان درگیریها ادامه دارد و باقی میماند. آلودگیهای پایدار خاک و آب، تخریب ساختار طبیعی اکوسیستمها و اختلال در چرخههای زیستی، از جمله پیامدهایی است که بازسازی آنها نیازمند زمان طولانی و برنامهریزیهای پیچیده است.
انصاری ابراز داشت: بازسازی طبیعت اغلب زمان طولانی را میطلبد. به همین دلیل، حفاظت از محیطزیست و پیشگیری از تخریب آن در زمان درگیریها به یکی از دغدغههای جامعه جهانی تبدیل شده است. با توجه به گستردگی و ماندگاری آثار جنگها بر محیطزیست، تقویت حقوق بینالملل این حوزه، افزایش نظارتهای مستقل و ایجاد سازوکارهای الزامآورتر، از ضرورتهایی است که نقش مهمی در کاهش آسیبهای زیستمحیطی در شرایط جنگی ایفا میکند.
وی به تشریح آثار گسترده جنگها بر اکوسیستم زمین پرداخته و اضافه کرد: تخریب منابع طبیعی، آلودگی پایدار خاک و آب و نابودی پوشش گیاهی از پیامدهای جدی درگیریهای نظامی است که میتواند تا دههها پس از پایان جنگها نیز ادامه داشته باشد. موضوعی که باید از سوی نهادهای بینالمللی فعال در حوزه محیطزیست با جدیت مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد تا بتوان تا حد امکان از پیامدهای مخرب جنگها بر محیطزیست جلوگیری کرد.
گسترش بیابانزایی و کاهش توان طبیعی زمین برای بازسازی
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان مرکزی گفت: بمباران مناطق طبیعی، آتشسوزیهای گسترده و عملیات نظامی در مناطق جنگلی، موجب نابودی جنگلها، تخریب گسترده پوشش گیاهی و زیستبومهای طبیعی میشود. این موضوع علاوه بر از بین بردن زیستگاهای گونههای جانوری، موجب تغییرات اقلیمی، کاهش تنوع زیستی و افزایش فرسایش خاک خواهد شد. موضوعی که در نهایت به گسترش بیابانزایی و کاهش توان طبیعی زمین برای بازسازی منجر میشود.
انصاری افزود: جنگها از عوامل مهم آلودگی منابع آبی به شمار میروند. در جریان جنگها، نشت سوخت و ورود مواد نفتی و شیمیایی به رودخانهها، تالابها، منابع و سفرههای آب زیرزمینی، افزایش مییابد و موجب کاهش کیفیت آب و از بین رفتن قابلیت مصرف آن میشود. همچنین موجب نابودی زیستگاههای آبی و از بین رفتن آبزیان میشود و تعادل اکولوژیکی را بر هم میزند. تخریب شبکههای آبرسانی، سبب کاهش کیفیت آب در مناطق آسیبدیده میشود.
وی به تأثیرات جنگها بر خاگ اشاره کرده و ادامه داد: استفاده از سلاحهای سنگین، انفجارها و تخریب زیرساختها در مناطق جنگی موجب ورود فلزات سنگین، مواد شیمیایی و بقایای مهمات به خاک میشود. موادی که به دلیل ماندگاری بالا، در لایههای خاک تثبیت شده و به تدریج کیفیت آن را کاهش میدهند. این روند نه تنها حاصلخیزی اراضی کشاورزی را کاهش داده و تهدید میکند، بلکه بر سلامت زنجیره غذایی انسانی و حیوانی نیز اثرگذار است.
