در گفتوگو با ایلنا عنوان شد؛
برداشت بیرویه آب، دشتهای گلستان را تهدید میکند
صرفهجویی با فناوری؛ کنتورهای هوشمند ناجی سفرههای آب زیرزمینی استان
در استان گلستان تعداد چاههای غیرمجاز آب بسیار زیاد است و همین موضوع زنگ خطر افت شدید آبهای زیرزمینی را به صدا درآورده است. برداشت بیرویه از این چاهها، دشتهای گلستان را در معرض فرونشست قرار داده و نگرانیهای جدی زیستمحیطی و اقتصادی ایجاد کرده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا از گلستان، این استان طی سالهای اخیر با چالش جدی افت سطح آبهای زیرزمینی روبهرو شده است. توسعه بیرویه کشاورزی، افزایش نیاز آبی و نبود نظارت کافی در برخی دورهها موجب شده تعداد قابل توجهی چاه بدون مجوز در دشتهای گلستان فعال باشند؛ چاههایی که فشار سنگینی بر سفرههای آب زیرزمینی وارد میکنند.
ادامه فعالیت چاههای غیرمجاز میتواند باعث افت بسیار شدید سطح آبهای زیرزمینی شود و سطح آب در بسیاری از دشتهای استان را سالانه چندین متر کاهش دهد. در واقع، دشتهای استان همین حالا نیز سالانه چندین متر افت را تجربه میکنند و حالوروز مناسبی ندارند.
در حال حاضر برخی مناطق گلستان، بهویژه مناطق شمالی، نشانههایی از پدیده فرونشست زمین را تجربه کردهاند؛ پدیدهای که میتواند زیرساختها، راهها و اراضی کشاورزی را تهدید کند. با وقوع فرونشست، احتمال ورود آبهای شور یا آلوده به سفرههای شیرین افزایش مییابد. از آنجا که گلستان یک استان کشاورزی است، این موضوع میتواند کیفیت آب شرب و کشاورزی را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، نقش کنتورهای هوشمند در مدیریت مصرف آب بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. شرکت آب منطقهای گلستان طی ماههای اخیر با هدف کنترل برداشت و مدیریت مصرف، اقدام به نصب کنتورهای هوشمند روی چاههای مجاز کرده است. این کنتورها میزان برداشت آب را بهصورت لحظهای ثبت میکنند و امکان نظارت دقیق بر مصرف را فراهم میسازند.
با تعیین سهمیه مشخص برای هر چاه، برداشتها در چارچوب ظرفیت سفرههای زیرزمینی تنظیم میشود. محدود شدن برداشتها و آگاهی بهرهبرداران از میزان مصرف، الگوی مصرف را به سمت صرفهجویی و استفاده بهینه هدایت میکند. چاههای غیرمجاز همچنان یکی از مهمترین عوامل تهدیدکننده منابع آب زیرزمینی در استان گلستان هستند.
کارشناسان و مسئولان معتقدند برای عبور از بحران آب، مجموعهای از اقدامات باید در اولویت قرار گیرد؛ از جمله انسداد چاههای غیرمجاز و جلوگیری از حفر چاههای جدید، تکمیل نصب کنتورهای هوشمند روی تمام چاههای مجاز، ترویج الگوی کشت کمآببر در بخش کشاورزی، آموزش و مشارکت بهرهبرداران در مدیریت مصرف و سایر برنامههای مکمل که میتواند آینده منابع آب استان را تضمین کند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان در گفت وگو با ایلنا از اجرای مجموعهای از اقدامات مؤثر برای مدیریت منابع آب استان خبر داد و اعلام کرد که نصب کنتورهای هوشمند و انسداد چاههای غیرمجاز نقش مهمی در حفاظت از آبخوانهای گلستان داشته است.
ایرج حیدریان با اشاره به اهمیت مدیریت هوشمند مصرف آب گفت: از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، ۱۳۰۵ دستگاه کنتور هوشمند حجمی بر روی چاههای مجاز استان نصب شده که نتیجه آن صرفهجویی ۴.۴۵ میلیون مترمکعب آب بوده است. این اقدام بخشی از برنامه جامع شرکت برای بهینهسازی مصرف، افزایش شفافیت و کنترل دقیق برداشت از منابع آب زیرزمینی است.
وی افزود: کنتورهای هوشمند علاوه بر جلوگیری از برداشتهای مازاد، امکان پایش لحظهای مصرف را فراهم کرده و نقش مهمی در مدیریت منابع آب استان ایفا میکنند. این روند با هدف تأمین پایدار آب و ترویج فرهنگ مصرف بهینه در سطح استان ادامه خواهد داشت.
بارشهای اخیر کمبارشی پاییز را جبران نکرده است
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با اشاره به وضعیت سدهای استان گفت: اگرچه از ابتدای دیماه شاهد افزایش بارشها بودهایم، اما این بارشها نتوانسته کمبارشی شدید پاییز را جبران کند و تأثیر قابلتوجهی بر حجم آب رودخانهها و سدها نداشته است.
وی گفت: بر اساس آمار ارائهشده، حجم آب موجود در سدهای بزرگ مخزنی استان از ۷.۲ میلیون مترمکعب در پایان پاییز به ۹.۴ میلیون مترمکعب رسیده که تنها ۴ درصد از ظرفیت کل سدهای استان را تشکیل میدهد. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۴۱.۵ میلیون مترمکعب بوده است.
انسداد ۶۸۸ چاه غیرمجاز و جلوگیری از برداشت ۱۰ میلیون مترمکعب آب
حیدریان در بخش دیگری از سخنان خود از برخورد جدی با برداشتهای غیرمجاز خبر داد و گفت: از ابتدای دولت چهاردهم تاکنون، ۶۸۸ حلقه چاه غیرمجاز در استان شناسایی و مسلوبالمنفعه شده است. با این اقدام از برداشت غیرمجاز حدود ۱۰ میلیون مترمکعب آب زیرزمینی جلوگیری شده است.
وی تأکید کرد: صیانت از منابع آب به عنوان انفال، یکی از اولویتهای اصلی شرکت آب منطقهای گلستان است. طرح احیا و تعادلبخشی منابع آب زیرزمینی با هدف توقف افت آبخوانها و سپس رساندن آنها به تعادل در حال اجراست.
لزوم همکاری مردم و تغییر الگوی کشت
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با اشاره به ضرورت مشارکت عمومی گفت: حفاظت از منابع آب بدون همکاری مردم، کشاورزان و دستگاههای اجرایی امکانپذیر نیست. همکاران ما با تمام توان در مسیر صیانت از آبخوانها فعالیت میکنند، اما موفقیت نهایی نیازمند همراهی همه بخشهاست.
وی در پایان بر تغییر الگوی کشت نیز تأکید کرد و افزود: صیانت از منابع آب و ارتقای بهرهوری باید همزمان پیش برود. ضروری است کشتهای کمآببر جایگزین کشتهای پرآبطلب شود تا بتوانیم آینده آبی استان را تضمین کنیم.
