حاشیه نشینی چالش بزرگ شهرهای آذربایجان غربی/بیش از ۳۵درصد ساکنان ارومیه در حاشیه شهر زندگی می کنند

به گزارش خبرنگار  ایلنا، افرادی که از روستاها و یا شهرهای کوچک‌تر مهاجرت می‌کنند و یا به دلیل وضعیت نامناسب اقتصادی به ویژه مساله گرانی مسکن نمی‌توانند در مراکز شهرها سکونت داشته باشند، در شهرهای اقماری یا شهرک‌هایی که فاصله اندکی با شهرها دارند، سکنی می‌گزینند.

 پیدایش معضلی به نام حاشیه‌نشینی که در گذشته فقط در کلان شهرها دیده می‌شد، امروزه به شهرهای کوچک نیز سرایت کرده و آسیب‌های اجتماعی نظیر فقر، بیکاری و اختلاف طبقاتی را به دنبال داشته است.

بر اساس آمارهای رسمی به طور کلی در استان آذربایجان ‌غربی، بیش از ۷۲ محله و منطقه حاشیه‌ نشین با ۲۵۰۰ هکتار مساحت و ۳۰۰ هزار نفر جمعیت وجود دارد، از ۱۷ شهرستان استان، ۱۳ شهرستان دارای مناطق حاشیه نشین هستند.

هر چند بررسی های اجمالی نشان می دهد وجود مناطق حاشیه نشین و سکونتگاه های غیرمجاز بیش از این آمار و ارقام باشد اما آنچه قابل تامل است رشد روز افزون مهاجرت روستائیان به شهرها و گسترش معضل حاشیه نشینی است.

در حالی که هر سال به جمعیت حاشیه نشینان استان اضافه می شود، بسیاری از مردم در نواحی حاشیه ای از امکانات اولیه زندگی محروم هستند و با توجه به محدود بودن امکانات شهری و افزایش جمعیت مناطق حاشیه ای مشکلات اجتماعی  بیشتر می شود.

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، مهاجرت از روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ به دلیل وجود مشکلات اقتصادی، از اصلی ترین دلایل افزایش جمعیت حاشیه نشین شهرهای استان محسوب می شود که باعث توسعه بیش از اندازه حاشیه این شهرها، بدون در نظر گرفتن مولفه های مورد نیاز زندگی شهری شده است.

برخی از کارشناسان مسائل اجتماعی معتقدند: تاکنون به بحث حاشیه نشینی نگاهی جدی و اصولی نشده است، در واقع حرکت ها در این راستا همراه با دلسوزی برای افرادی بوده است که در این مسیر گرفتار شده اند و هرگز به این موضوع به صورت عمیق و علمی نگاه نشده است که زندگی به هر نحو و به هر شکل ممکن در حاشیه شهر می تواند چه آثار زیان بخش و عواقب منفی اجتماعی در پی داشته باشد.

زندگی در فقر، زیر دکل های فشار قوی برق، کوچه ها و معابر خاکی، نبود امکانات بهداشتی، آموزشی، نبود امنیت  افزایش آسیب های اجتماعی از جمله اعتیاد و طلاق به همراه بزه های متعدد بخشی از تصویر نامطلوب مناطقی است که حاشیه نشینی را با خود یدک می کشند.

اهالی مناطق حاشیه نشین از حداقل امتیازات شهروندی هم برخوردار نیستند

یکی از ساکنان مناطق حاشیه ای شهر ارومیه در خصوص مسایل و مشکلات پیش روی مناطق حاشیه نشینی به خبرنگار ایلنا، گفت: بیش از ۱۰ سال است که از روستا به مرکز استان مهاجرت کردیم تا شاید وضعیت معیشتی مناسبی داشته باشیم، اما نه تنها چنین نشد بلکه حقوق روستایی بودن خود را از دست دادیم.

این شهروند، با بیان اینکه مردم مناطق حاشیه نشین از حداقل امتیازات شهروندی هم برخوردار نیستند افزود: هم اکنون وضعیت معیشتی مناسبی هم نداریم، به طوری که آب، برق یا گاز قانونی نداریم.

حاتمی ساکن یکی از مناطق حاشیه نشین در گفت و گو با ایلنا،  با بیان اینکه ارائه حداقل خدمات رفاهی و شهری نیاز اصلی مردم مناطق حاشیه نشین است گفت: بسیاری از اهالی این مناطق به امید یافتن کار و بهبود وضعیت معیشتی خود مجبور به مهاجرت شده و در این مناطق ساکن شده‌اند اما نه تنها تغییر در بهبود وضعیت زندگی نشده بلکه هر روز با مشکلات زیادی  از جمله کمبود امکانات آموزشی، بهداشتی، رفاهی و … مواجه هستیم.

یکی از زنان ساکن در منطقه حاشیه نشین ارومیه در خصوص مشکلات حاشیه نشینی به خبرنگار ایلنا گفت: سالهاست به امید زندگی و رفاه بیشتر از یکی از شهرهای محروم به ارومیه آمده ایم اما با اینکه در این مدت صاحب دو فرزند شده‌ام ولی درد و مشکلات و فقر ما تمامی ندارد.

فریده، با بیان اینکه این منطقه از کمترین امکانات بهداشتی و آموزشی برخوردار است ادامه داد: اگر فرزندانم شب دچار بیماری شوند باید به سختی درمانگاهی پیدا کنیم.

وی کوچه های خاکی، استحکام کم ساختمان، نبود امنیت را از دیگر مشکلات اهالی این مناطق عنوان کرد و گفت: از مسئولان می خواهیم با سرکشی از نزدیک با مشکلات این اهالی آشنا شوند تا شاید راهکاری برای حل این مشکلات پیدا کنند.

حاشیه نشینی معلول عدم توجه به معیشت و مسکن شعروندان کم برخوردار است

دانش اسماعیلی عضو هیات اجرایی خانه کارگر آذربایجان غربی، در خصوص موضوع حاشیه نشینی و مشکلات ناشی از آن به خبرنگار ایلنا گفت: موضوع حاشیه نشینی در آذربایجان غربی معلول عدم توجه به معیشت و مسکن شهروندان به خصوص کارگران و افراد کم برخوردار جامعه است.

اسمعیلی با انتقاد از وضعیت نامناسب برخی مناطق حاشیه نشین در ارومیه ادامه داد: با رشد روز افزون مهاجرت ها و حاشیه نشینی در استان نیازها در بخش های مختلف اجتماعی، فرهنگی و … نیز افزایش می یابد که عدم پاسخ دهی مناسب به نیازها با توجه به محدودیت امکاناتی آسیب های اجتماعی را در پی دارد.

وی با اشاره به گسترش حاشیه نشینی در شهرهای بزرگ استان به خصوص ارومیه گفت: متاسفانه این امر موجب شده است بروز آسیب های اجتماعی و جرایم متعدد در این مناطق رابطه مستقیمی با پدیده حاشیه نشینی داشته باشد.

عضو هیات اجرایی خانه کارگر استان، با تاکید براهتمام جدی مسئولان در مقابله با این معضل افزود: برای مقابله و پیشگیری از رشد و گسترش این پدیده باید با شناخت دقیق علت ها و تعریف صحیح فرآیندها، برنامه مدونی را تدوین کرده و سیاست های مشخص شده را با همکاری تمامی دستگاه های و سازمان های ذیربط پیش برد.

اسمعیلی، بهداشت، آموزش و پرورش، خدمات شهری و عمومی  برخورداری از حداقل های زندگی را از نیازهای امروز و اساسی مناطق حاشیه نشین دانست و افزود: جمعیت افزون بر ۳۰۰ هزار نفری حاشیه نشینان نیازمند حجم بالای خدمات هستند که با توجه به محدودیت امکانات و اعتبارات این موضوع تاکنون به درستی محقق نشده است.

مشکل حاشیه نشینی باید به صورت ریشه‌ای حل شود

وی، قانون‌ گریزی، زمین‌ خواری و تفکیک غیرمجاز اراضی توسط سودجویان و دلالان و مهاجرت های بی ‌رویه بویژه مهاجرت از روستاها به شهرها با هدف یافتن کار و زندگی بهتر، ریشه اصلی ظهور و گسترش حاشیه‌ نشینی در ارومیه عنوان کرد و اظهارداشت: حل این مشکل و معضل نیز باید به صورت ریشه ای اتفاق بیافتد.

حاشیه نشینی در استان رو به افزایش است

حجت الاسلام سید سلمان ذاکر نماینده  ارومیه در مجلس شورای اسلامی در خصوص مسایل و مشکلات حاشیه نشینی به خبرنگار ایلنا گفت: متاسفانه حاشیه ‌نشینی به شکل چشمگیری در استان در حال افزایش است که در وهله اول مسئولان باید در این خصوص و کنترل این پدیده چاره اندیشی کنند.

ذاکر، با بیان اینکه مهاجرت از روستاها به دلیل کمبود امکانات و مشکلات متعدد از جمله دلایل توسعه حاشیه نشینی در استان شده است عنوان کرد: نبود امکانات مناسب بهداشتی و رفاهی، نبود جاده و معابر مناسب، نبود آب، برق و گاز و حتی مدارس مناسب و مورد نیاز برای برخورداری از آموزش استاندارد و بیکاری بالاترین شکایت مردم مناطق حاشیه نشین از شهرداری و نمایندگان بوده است.

وی ادامه داد: وجود چنین مشکلاتی در این مناطق سبب ایجاد ناهنجاری‌های اجتماعی شده و ادامه این روند تبعات منفی به دنبال دارد از این رو لازم است برای جلوگیری از روند افزایش حاشیه ‌نشینی، پروژه‌های درستی برای جایگزینی در این مناطق اجرا شود.

ذاکر با تاکید بر اینکه بروز جرایم و افزایش آن در مناطق حاشیه نشینی رابطه مستقیمی با فقر مردم این مناطق دارد گفت: متاسفانه اهالی این مناطق به امید بهبود شرایط زندگی از جا و مکان اصلی خود مهاجرت کرده اند در این راستا شاهد فرهنگ مختلف مردم و افزایش بزه و جرایم نیز هستیم که نیازمند توجه ویژه مسئولان است.

در پایان باید متذکر شد؛ به جرات می توان گفت؛ آسیب های اجتماعی اعتیاد،سرقت،خرید و فروش مواد مخدر و طلاق حاصل حاشیه نشینی و کمبود امکانات در مناطق حاشیه نشین است.

گزارش: فرزاد صدقی