گردآوری آراء ایرانشناسان درباره زردشت در یک کتاب
زردشت در تاریخ؛ مجموعهای از آراء ایرانشناسان و پژوهشگران را درخصوص زردشت تاریخی و زردشت اسطورهای یکجا فراهم نموده است.
مقام و جایگاه زردشت در فرهنگ ایرانی پیوسته مورد توجه ایرانیان و ایرانشناسان بوده است و پژوهشهای بسیاری در این زمینه انجام شده است. در همین زمنیه کتابی با عنوان «زردشت در تاریخ» اثر «گراردو نیولی» ایرانشنانس مشهور توسط «مهدیه چراغیان» ترجمه و روانه بازار شده است.
چراغیان مترجم این کتاب در گفتوگو با خبرنگار ایلنا؛ پیرامون کتاب زردشت در تاریخ گفت: کتاب حاضر که از مجموعه «هزارههای دنیای باستان» بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده، یکی از جامعترین و تازهترین این تحقیقات به قلم پروفسور گراردو نیولی ایرانشناس نامدار ایتالیایی است.
وی افزود: نیولی طی چهار مقالهای که در بخش فرهنگ و زبانهای خاورمیانه دانشگاه کالیفرنیا UCLA به صورت سخنرانی ارائه کرده، از نظریههای گوناگون بهره جسته و ضمن نقد برخی نظریههای متقدم، زمان زردشت را مورد بررسی قرار داده است. پروفسور نیولی این سخنرانیها را به موسس دانشنامه ایرانیکا اهدا کرده است.
چراغیان تصریح کرد: این ایرانشناس مشهور مینویسد: اگر بخواهیم نقش یک شخص یا رویداد را در تاریخ دنبال کنیم، باید بدانیم که آن شخص در چه زمانی میزیسته، یا آن اتفاق در چه زمانی رخ داده است. درحال حاضر، زمان حیات زردشت یکی از مشکلات عمده در مطالعات تاریخ ایران است، به حدی که میتوان گفت مطالعه این مهم همواره یکی از فعالیتهای موردعلاقه محققان بوده است.
مترجم کتاب زردشت در تاریخ؛ در ادامه به بخشهای مختلف کتاب اشاره کرد و گفت: گفتار یا سخنرانی نخست او در این کتاب، به دلایلی اختصاص دارد که عقیده وی را نسبت به فرضیه زیستن زردشت بین اواخر هزاره دوم و آغاز هزاره اول یا قرن دهم پیش از میلاد تغییر داد. علاوه بر این به بررسی نظریات کلنز و بویس – محققان زردشتشناس - و رد دیدگاه آنها میپردازد. سخنرانی دوم به تفسیر منابع کلاسیک میپردازد که زمان زندگی زردشت را به قدمتی بسیار دور نسبت میدهند و نشان میدهد که چگونه این منابع با درک نادرستی که میان یونانیان در نیمه قرن پنجم پیش از میلاد نسبت به اطلاعات موجود درباره مکتب ایرانی رواج داشت، تنظیم شدهاند.
وی افزود: فصل سوم، سنت یونانی دیگری را درباره زمان زردشت بیان میکند که به همزمانی فیثاغورثو زردشت اشاره دارد. در این بخش به تفسیرهای یهودی درباره حزقیال - زردشت که از سوی کلمن اسکندرانی مورد تایید قرار گرفته، پرداخته شده است. چهارمین گفتار، زمان زردشت را با توجه به منابع زردشتی دیگری درنظر یگیرد که تاریخ حیات او را ۲۵۸ سال قبل از اسکندر دانستهاند.
چراغیان به دشواریهای ترجمه کتاب زردشت در تاریخ اشاره کرد و گفت: سبک نوشتاری این نویسنده ثقیل است، متن مملو از عبارتهای آلمانی، فرانسه، لاتین و ایتالیایی است که این خود چالشهای بسیاری را پیش روی این کار قرار داد. دیدگاههای مختلفی در این کتاب مطرح شده، و قیاسها و تطبیقهای بسیاری به چشم میخورد که این خود فاکتورهایی هستند که اهمیت ویراستاری علمی این اثر را برجستهتر میسازد. ساختار این کتاب با کتابهای معمول متفاوت است و مجموعهای از سخنرانیهاست. از آنجا که پیش گفتار مطلبی موجز درباره نویسنده اثر ارائه میدهد، با صلاح دید مشاور این پروژه بر آن شدیم تا مطالب بیشتری درباره ایشان بیان کنیم و شرحی از زندگی وی و آثارش داشته باشیم. بنابراین، بخشی به نام دیباچه به کتاب افزوده شد. پیش از متن اصلی دیباچه، سخن مترجم، پیش گفتار و غیره را داریم. متعاقب آن، تغییری در واژه گزینی برای عنوان مقدمه حاصل شد. از آنجا که بخش مقدمه در نسخه اصلی بر سرفصلهای این سخنرانیها اشاره دارد و خلاصهای از اهم کتاب را در اختیار کاربر قرار میدهد، این تصمیم اتخاذ شد تا در ترجمه واژه چکیده جایگزین گردد چراکه فحوای کلام را رساتر از مقدمه بازتاب میداد.
چراغیان که کارشناسی ارشد رشته فرهنگ و زبانهای باستانی از دانشگاه تهران دارد؛ درباره مخاطبان کتاب زردشت در تاریخ گفت: مخاطب این مجموعه در وهله اول محققان و پژوهشگران حوزه دنیای باستان هستند. در مرتبه بعد دانشجویان این رشته و رشتههای مرتبط با تاریخ، فرهنگ و زبانهای باستانی، فرهنگ و تمدنها، جغرافیای تاریخی و امثالهم و سرانجام عموم مردم که علاقمند به فرهنگ و تمدن هزارههای ایران باستان میباشند.
مترجم زردشت در تاریخ درباره تفاوت این کتاب با کتابهایی که تا کنون درباره زردشت منتشر شده؛ بیان کرد: کتابهایی که تاکنون در مورد زردشت منتشر شده، نظرات یک فرد را به منصه ظهور رسانیده است یا به یکی از جنبههای زندگی وی پرداخته است، در صورتی که زردشت در تاریخ مجموعهای از آراء ایرانشناسان و پژوهشگران را در خصوص زردشت تاریخی و زردشت اسطورهای یک جا فراهم نموده است.
مهدیه چراغیان درباره کتاب جدیدی که در دست ترجمه دارد نیز گفت: باز هم این فرصت را داشتم که در مجموعه هزارههای دنیای باستان بنگاه نشر و ترجمه پارسه همکاری داشته باشم. کتاب دیگری به نام «ایران باستان»؛ ویراسته د. ت. پاتس است که یک ترجمه گروهی است و امیدوارم هرچه زودتر در اختیار علاقمندان قرار بگیرد.