در مراسم معرفی فهرست ششم لاکپشت پرنده مطرح شد
نسل من با تصویرگری دشمن بود
محمدعلی بنیاسدی ضمن تاکید بر ضرورت تصویرگری در کتابهای کودک گفت: نسل من با تصویرگری دشمن بود./ مصطفی رحماندوست از کم بودن تعداد کتابهای کودک در کشور، اظهار تاسف کرد./ تعدادی از مترجمان، درمورد ترجمههای خود اظهار نظر کردند.
ایلنا: فهرست ششم لاکپشت پرنده، شامل معرفی کتابهای برگزیدهای است که از سوی پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان و موسسه شهرکتاب تدوین میشود. این فهرست، روز دوشنبه 24 تیر با حضور پدیدآورندگانی چون مصطفی رحماندوست، محمدعلی بنیاسدی، فرزاد فربد و ویدا اسلامیه در فروشگاه مرکزی شهرکتاب معرفی شد.
به گزارش ایلنا: در ابتدای نشست، مسعود ملکیاری به نمایندگی از داوران فهرست لاکپشت پرنده در سخنانی گفت: گروه داوران این فهرست از سنین و سلایق مختلف هستند و تمام تلاششان بر این است تا بهترین پیشنهادها را در اختیار خانوادهها قرار دهند. قطعا کار ما دارای نقاط ضعفی است که امیدواریم با نقد کارشناسان و نظر مردم، بتوانیم آنها را بفهمیم و برطرف کنیم.
وی ادامه داد: خوشبختانه بنیانگزاران این فهرست، افراد نقدپذیری هستند؛ کما اینکه خود من ابتدا منتقد داوریهای لاکپشت پرنده بودم. به هر حال بازتابهایی که از جانب مخاطبان میرسد، به داوران نشان میدهد که انتخابهایشان تا چه اندازه مورد قبول جامعه بوده است.
ملکیاری توضیحاتی هم درباره معیارهای قرارگیری کتابها در فهرست لاکپشت پرنده داد و گفت: معیارهای این فهرست، جهانشمول است و با توجه به نیازهای اساسی کودکان و نوجوانان تدوین شده است. از توجه کتابها به مهارتهای زندگی گرفته تا توجه به زبان اثر و قدرت تصویرسازی آثار، جزو معیارهای لاکپشت پرنده به حساب میآید.
پس از صحبت نماینده داوران، نوبت به گپ و گفت با نویسندگان و مترجمانی رسید که کتابهایشان به فهرست ششم راه یافته و به عنوان پدیدآورندگان کتابهای نوجوان (واجد امتیازهای شش، پنج و چهار لاکپشت) به این نشست دعوت شده بودند.
ویدا اسلامیه مترجم مجموعه «پندراگن» در سخنانی درباره ترجمه این مجموعه و نیز رمانهای هری پاتر گفت: مجموعه پندراگن تفاوتهای زیادی با رمانهای هری پاتر دارد ولی هر دو اینها، آثاری تخیلی و هیجانانگیز هستند که خواندنشان برای خودم همیشه جذاب بوده است. این کتابها طوری نوشته شدهاند که خواننده توان به زمین گذاشتنشان را ندارد.
این مترجم که بخشی از کتاب برگزیدهاش را نیز برای حاضران خواند، افزود: تاثیر این قبیل کتابها بر قوه تخیل بچهها به حدی است که وقتی یکبار با خوانندگان کتابهایم در نمایشگاه دیدار کردم، فهمیدم که چند نفر از آنها شروع به نوشتن کردهاند و در حال نویسندگی – هرچند به صورت آماتور – هستند. همین موضوع نشان میدهد که رمانهای تخیلی تا چه اندازه در تقویت تخیل و مهارت نوشتن در بچهها موثر است.
اسلامیه درباره تفاوتهای مجموعه پندراگن با هری پاتر نیز گفت: در هری پاتر با طرح اصول اخلاقی و پیامهایی مستقیم مواجه میشویم ولی پندراگن کمتر به ارائه پیام فکر کرده و اگر هم پیامی اخلاقی داده، آن را مستتر کرده است.
مصطفی رحماندوست که کتاب «قصههای موش و گربه»اش جزو فهرست ششم لاکپشت پرنده است، در سخنانی گفت: داستان موش و گربه داستان همه ماست. همه دنبال هم هستیم و موش و گربهبازی در تمام دنیا ادامه دارد. بعضی از ما تصمیم میگیریم در زندگی گربه باشیم و بعضی تصمیم میگیریم موش شویم. این تصمیم ما قطعا روی بچههایمان هم تاثیر میگذارد و به اخلاقیات آنها سمت و سو میدهد.
وی پیش از خواندن بخشهایی از کتابش، به توضیح برخی جنبههای سمبلیک داستان «موش و گربه» عبید زاکانی پرداخت و گفت: زمانی که این کتاب نوشته شده، بحثهای تصوف و شریعتمآبی مطرح بوده و عبید هم میخواسته در قالب شخصیتهای موش و گربه، مخاطب را با زاهدنمایی و شریعتمآبی روبرو کند. میتوان گربه را تمثیلی از یک موجود اصولگرا درنظر گرفت و موش را به نماد زرنگی صوفیانه تعبیر کرد که میخواهد فرار کند. البته من احساس کردم که این حرفها به درد بچهها نمیخورد و بهتر است خود موش و گربه را روایت کنم.
رحماندوست پس از خواندن بخشی از این داستان، گفت: متاسفانه تعداد کتابهایی که در ایران چاپ میشود زیاد نیست و شاید در سال، حدود شش هزار عنوان کودک چاپ بشود. چون تعداد کتابها کم است، در نتیجه پاسخگوی همه نیازها نیست و وقتی به شهرستانها میرسیم این تعداد کمتر و انتخابها محدودتر میشود. پیشنهاد من این است که خانوادهها ابتدا سلایق و استعدادهای فرزندشان را کشف کنند و سپس او را مطابق با آن سلیقه جهت بدهند تا کتاب انتخاب کند.
محمدعلی بنیاسدی تصویرگر کتاب «موش و گربه» نیز درباره پذیرش تصویرسازی این کتاب سخن گفت و افزود: من همیشه کار کردن روی متون قدیمی ایران را دوست داشتم و وقتی پیشنهاد تصویرسازی این کتاب به من شد، آن را پذیرفتم. در دوره دانشجویی هم از کسانی بودم که شاید بیشترین مطالعه را روی متون قدیمی ایران داشتم.
بنیاسدی که جوایز متعدد داخلی و خارجی را در کارنامهاش دارد، ادامه داد: معمولا کاری را میتوانیم شروع کنیم که آن را دوست داشته باشیم. درباره تصویرگری هم باید بگویم که واژههای نویسنده در خلق تصاویر بسیار اثرگذار هستند و این واژگان هستند که بار معنایی را به ذهن تصویرگر انتقال میدهند و او را با خود درگیر میکنند.
وی در ادامه گفت: موقعی میرسد که تصاویر کتابها پس از چندبار چاپ، کمرنگ میشوند و ناشر به دلیل مشکلات اقتصادی قادر نیست تصاویر را بازسازی کند. در پارهای موارد میتوانم بگویم که تصویرهای من نیز کمرنگ شدهاند، همانطور که خودم احساس میکنم پیر و کمرنگ شدهام.
این نقاش پیشکسوت کشورمان ادامه داد: تصویرسازی مقولهای ساده نیست و شاید ما هنوز درک درستی از آن نداشته باشیم. من از سال ۵۳ تا امروز در دانشگاهها تدریس میکنم ولی هیچوقت فکر نمیکردم معلم دیگران باشم. حتی برخی کتابهایی را که تصویرسازی کردهام دوست ندارم و خیلی وقتها مایل بودهام آنها را از ناشر پس بگیرم. اما امروز میتوانم بفهمم که بچهها چه میخواهند و معتقدم که تصویرگر باید کودکیاش را وارد تصاویر کند.
وی درباره نوع رابطهاش با کار و مخاطب توضیح داد: بعضیها به من میگفتند که تصاویرت در مجله کیهان بچهها تلخ بوده است. از این بابت وضع خوبی ندارم و واقعا اطلاعی ندارم که مردم از کارهای من خوششان میآید یا نه و آیا تصویرسازیهایم را دوست دارند یا نقاشیهایم را.
بنیاسدی اضافه کرد: در ایران از نظر تصویرسازی، مشکلات زیادی داریم. در بسیاری از اوقات، زمانی که در کنار بچهها قرار میگیریم و متوجه نگرش آنها به تصویر میشویم، تازه میفهمیم که چه میخواهند و چه چیز را درک میکنند. نسل قبل بیشتر میل به سخنوری داشت ولی بچههای نسل امروز با تصویر بزرگ میشوند. گویی ما قسم خورده بودیم که تصویر را نفهمیم، همچنانکه خودم تصویر را نمیفهمم. مشکل بزرگی که ما تصویرگران داریم این است که چون فکر میکنیم به سواد خطی رسیدهایم، پس هم خوشسلیقه هستیم و هم میتوانیم دیگران را در اینباره یاری دهیم و مشکلی از این بابت نداریم. من بعد از کار روی ۵۰ کتاب، تازه فهمیدم که تصویرگری یعنی چه، چون نسل من همیشه با تصویرگری دشمن بود و بیشتر مایل بود خودش را نقاش بداند. من به شخصه هنوز زورم به تصویرگری نمیرسد و ترجیح میدهم نقاشی کنم.
وی پس از پایان صحبتهایش گفت: طبق معمول وقتی حرف میزنم بلافاصله پشیمان میشوم و الان هم از حرفهایم ابراز پشیمانی میکنم.
شراره صدیق مترجم کتاب «سرزمین دهم» نیز درباره نحوه انتخاب این کتاب برای ترجمه گفت: این کتاب را ده سال پیش از شهرکتاب مرکزی خریدم و صفحه اولش را که خواندم مرا میخکوب کرد. همیشه دوست دارم کتابی را ترجمه کنم که اینطور اثرگذار باشد.
این مترجم افزود: شخصیتهای کتاب «سرزمین دهم» زیاد سیاه و سفید نیستند. به نظرم بچهها از این کتاب یاد میگیرند که درگیر کلیشهها نشوند و به ظاهر افراد اکتفا نکنند و تصمیم بگیرند که با اعتماد به نفس به سمت موفقیت حرکت کنند.
او نیز بخشهایی از رمانش را خواند و خلاصه کتاب را برای حاضران بیان کرد.
فرزاد فربد مترجم رمانهای فیلیپ پولمن، دیگر مهمان نشست لاکپشت پرنده بود که درباره این نویسنده گفت: آثار فیلیپ پولمن هم نگرشی به ادبیات کلاسیک دارد و هم در زمره ادبیات فانتزی محسوب میشود. این نویسنده در ژانرهای مختلف موفق بوده است؛ نویسندهای است که هم واقعگرا مینویسد و هم فانتزی.
او پس از خواندن بخشهایی از کتاب «مترسک و خدمتکارش» که بالاترین امتیاز را در فهرست ششم لاکپشت پرنده کسب کرده است، گفت: نویسندهای که آثارش ابعاد مختلفی دارد، قطعا حرفهای زیادی برای گفتن به بچهها دارد. ویژگی دیگر رمانهای فیلیپ پولمن این است که بچهها را به خواندن آثار کلاسیک ادبیات انگلیس و اسطورهها و... ترغیب میکند.
لیلا قنادپور مترجم کتاب «رویای پروانهای» هم دیگر مهمان این نشست بود که پس از خواندن گوشههایی از کتابش گفت: این کتاب اولین کار ترجمهای من بود و با آن وارد حوزه ترجمه شدم. به نظرم بچهها با خواندن این کتاب جرات پذیرش تغییر و خطر کردن در زندگی را پیدا میکنند.
این مراسم با حضور پررنگ نویسندگان، مترجمان و ناشران کتاب کودک و نوجوان همراه بود که از جمله آنها میتوان به مهدی حجوانی، بیوک ملکی، محسن هجری، پروین جلوهنژاد، حدیث لزرغلامی، حسین شیخالاسلامی و مصطفی خرامان اشاره کرد. برنامه بعدی لاکپشت پرنده، ماه آینده با دعوت از تعدادی دیگر از برگزیدگان فهرست ششم در فروشگاه مرکزی شهرکتاب برگزار خواهد شد.