ناکارآمدی بیمهی اهالی فرهنگ در برابر مشکلات؛
بیمهی هنرمندان و روزنامهنگاران دردی دوا نمیکند
برخلاف بسیاری از کشورهای دنیا، قشر روزنامهنگار، هنرمند و فرهنگی در ایران، معیشت تضمین شدهای ندارد! و بیمهای که از طریق صندوق حمایت از اهالی فرهنگ در نظر گرفته شده، دغدغههای اجتماعی آنها را تامین نمیکند.
ایلنا: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در راستای طرح حمایت از نویسندگان، روزنامهنگاران و هنرمندان از مدتها پیش اقدام به تاسیس صندوقی تحت عنوان «صندوق حمایت از هنرمندان و...» کرده که عضوگیری و پرداخت وامهای قرضالحسنه ازجمله فعالیتهای این صندوق بوده است.
به گزارش ایلنا؛ یکی دیگر وظایفی که از سوی ارشاد و معاونتهای مختلف آن به این صندوق واگذار شده، بیمه کردن اهالی فرهنگ و هنر است. به گونهای که هنرمندان، نویسندگان و روزنامهنگاران میتوانند با ارائهی سوابق کاری خود، درخواست عضویت و بیمه کنند. این صندوق نیز متقاضیان را با تاییدیهی معاونت و زیرمجموعهی مربوطهی ارشاد، به سازمان تامین اجتماعی معرفی میکند تا با آنها قرارداد 18 درصدی بیمه، منعقد شود. بیمهشونده در ازای این قرارداد، متعهد میشود که سهمالبیمهی خود را که به صورت ماهانه محاسبه میشود، پرداخت کند اما اگر در پرداختهایش، یک روز تاخیر ایجاد شود، قراردادش فسخ شده و میبایست دوباره برای عقد قرارداد اقدام کند.
مطابق با این قرارداد، بیمهشونده میبایست ماهانه چیزی حدود بیش از 50 هزارتومان به حساب سازمان تامین اجتماعی واریز کند و الباقی این مبلغ، توسط صندوق حمایت از نویسندگان، روزنامهنگاران و هنرمندان پرداخت میشود. نوع قرارداد منعقده نیز، قرارداد موسوم به مشاغل آزاد است. بیمهای که به فعالان در هر حرفهای اجازه میدهد تا خود را بیمه کنند. به شکلی که بیمه شونده میتواند یکی از سه قرارداد 14، 16 یا 18 درصدی را انتخاب کند و در هر کدام از این قراردادها، دولت موظف است 2 درصد از حق بیمه را بپردازد و الباقی به عهدهی بیمه شونده است.
بیمهای که برای بیمهشوندگان صندوق حمایت از نویسندگان، روزنامهنگاران و هنرمندان درنظر گرفته شده، بیمهی نوع سوم یعنی 18 درصدی است، با این تفاوت که 10 درصد از این مبلغ را ارشاد (دولت) میپردازد و 8 درصد باقیمانده را هنرمند، نویسنده یا روزنامهنگار. مطابق با این الگو و با محاسبات سازمان تامین اجتماعی، بیمهشوندگان این صندوق، ماهانه حدود 50 هزارتومان واریز میکنند که در سال به رقم 700 هزارتومان میرسد.
به عبارت دیگر داعیهی حمایت از اهالی فرهنگ از سوی ارشاد، در همین حد است. آنچنانکه هنرمندان، روزنامهنگاران و نویسندگان در هر شرایطی، چه مشغول فعالیت حرفهای باشند و چه بیکار، باید این مبلغ را به سازمان تامین اجتماعی بپردازند. حال آنکه بیمهی مشاغل آزاد، بیمهی بیکاری را شامل نمیشود و مثلا یک بازیگر سینمای اگر با هیچ تهیهکنندهای قرارداد بازیگری نداشته و درآمدی نداشته باشد یا نویسندهای که کتابهایش در صف ممیزی وزارت ارشاد بازمانده است یا روزنامهنگار و خبرنگاری که امکان کار دایم در مطبوعات را ندارد، نه تنها مبلغی را به عنوان حمایت از بیمه دریافت نمیکنند، بلکه ناچار هستند حق بیمهی خود را نیز سروقت به سازمان تامین اجتماعی واریز کنند.
مسالهی دیگر این است که مطابق با تقسیمبندیهای مصوب در سازمان تامین اجتماعی، بیمهی مشاغل آزاد از نوع بیمههای اختیاری است و بیمهشوندگان در بخش بیمهی درمانی، مشمول پرداخت 30 درصد از هزینههای درمانی هستند. به عبارت دیگر در صفحهی اول دفترچهی بیمهی این بیمهشوندگان، اصطلاح «فرانشیز» درج شده و این یعنی شخص در پرداخت هزینهی دارو، ویزیت، خدمات پزشکی و... میبایست 30 درصد از مبلغ را بپردازد. در حالی که بیمهشوندگان اجباری (کارفرما-کارگر) در مراجعه به مراکز درمانی سازمان تامین اجتماعی، به شکل رایگان از خدمات دارویی و پزشکی استفاده میکنند.
با این حساب این بیمه، بیمهی کارآمدی برای اهالی رهنگ و هنر به شمار نمیآید و نمیتواند نیازهای اجتماعی و درمانی بیمهشوندگان را تامین کند. اینگونه است که بسیاری از هنرمندان، نویسندگان و اهالی مطبوعات ترجیح میدهند به جای اینکه زیر بار منت ارشاد بروند، خود اقدام به اخذ قرارداد با تامین اجتماعی کنند و از آن 18 درصد مربوطه، 10 درصدی را نیز که ارشاد متقبل میشود را خود به عهده بگیرند. البته در بیمههای مشاغل آزاد، پرداخت 2 درصد از حق بیمه از سوی دولت، شرط است. بنابراین مبلغی که به عنوان حمایت از صندوق مورد نظر لحاظ میشود، 10 درصد نیست، بلکه 8 درصد است.
مشکل اینجاست که بخش قابل توجهی از اهالی فرهنگ و هنر نیز، حتی امکان و بضاعت پرداخت آن هشت درصد را نیز ندارند و لاجرم نمیتوانند از حمایتهای ارشاد که مدیران فرهنگی در سالهای اخیر به کررات از آن به عنوان بیلان کاری مثبت و اقدامات حمایتی یاد کرده و به آن فخرفروختهاند، برخوردار شوند. سوال اینجاست که آیا هنرمند یا روزنامهنگاری که نمیتواند این 8 درصد را بپردازد، مستحق حمایت نیست؟ و آیا هنرمند یا روزنامهنگاری که به ضرب و زور توانسته این مبلغ را بپردازد، چگونه میتواند از پس پرداخت 30 درصدی هزینههای درمانی برآید؟
در این راستا، گفتگویی داشتیم با مهدی شجاعی، رییس صندوق بیمهی نویسندگان، روزنامهنگاران و هنرمندان و مباحث مورد نظر را با ایشان مطرح کردیم. وی ضمن بیان این مطلب که 10 درصد از حق بیمه را ما میدهیم و باقی را بیمه شونده، گفت: این مصوبهایست که به ما ابلاغ شده و ما موظفیم که تنها همین 10 درصد را بپردازیم.
وی در پاسخ به این سوال که «آیا امکان عقد قرارداد دیگری بین اهالی فرهنگ و تامین اجتماعی نبوده؟»، افزود: افرادی که درخواست بیمه دارند، محل درآمد مشخصی ندارند و حقوق بگیر نیستند. اگر قرار بود مثلا با آنها بیمهی کارفرما-کارگری بسته شود و کارفرما در این قرارداد وزارت ارشاد باشد، میبایست بیمه شوندگان حقوق بگیر ارشاد باشند که نیستند!
شجاعی درمورد پرداخت 30 درصدی هزینههای درمانی از سوی بیمهشوندگان این صندوق، ضمن ابراز بیاطلاعی، اظهار داشت: من از این مساله خبر نداشتم، اما اگر این قانون برای بیمههای مشاغل آزاد لحاظ شده باشد، طبیعتا هنرمندان، نویسندگان و روزنامهنگارانی که توسط صندوق بیمه شدهاند نیز مشمول همین قانون هستند.
گزارش: هادی حسینی نژاد
