مدیر انتشارات نوید شیراز:
صدور مجوز كتاب محدود به تهران، قم و خراسان رضوی است
نویدگویی: در شهرستانها از پروسهی دریافت مجوز کتاب تا چاپ و توزیع و... مشکلات بیشتر از تهران است. ادارات ارشاد هیچکدام از استانهای کشور به جز قم و خراسان رضوی، امکان صدور مجوز نشر کتاب را وجود ندارند و آثار باید مستقیمآ از تهران مجوز دریافت کنند.
ایلنا: علی نویدگویی؛ مدیر انتشارات نوید شیراز معتقد است باوجود مشکلات اقتصادی حوزهی نشر، خود ناشران نباید به آن دامن بزنند و این مشکلات را برای مخاطبان و خریداران کتابها تشدید کنند. او همچنین مشکلات ناشران شهرستانی را چندین برابر تهرانیها میداند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، نویدگویی دربارهی وضعیت حوزهی نشر در سال ۹۱ گفت: به هر حال وضعیت فرهنگ و صنف نشر هم مثل سایر حوزهها، تحت تأثیر مشکلات اقتصادی قرار گرفت و با مشکلاتی روبرو شد، البته این مسئله طبیعی هم بود، چون بیش از ۹۰ درصد تولید کتاب در ایران وابسته به واردات است و تجهیزات فنی، فیلم و زینک و بخش مهمی از کاغذ و... وارداتی هستند.
او افزود: با تمام این مشکلات، ما باز هم تلاش و پایداری کردیم و و سعیمان این بود که از سالهای قبل عقب نیفتیم و در سال 91، تا امروز ۱۱۰ عنوان کتاب منتشر کردیم که با توجه به به مشکلات، رقم خوبی به شمار میرود. البته درست است که ما در مقابل سختیها ایستادگی کردیم، اما این توقع را هم داریم که شاهد نگاهی متفاوت به مسائل فرهنگی باشیم و به نظر من فرهنگ باید در اولویت خاصی قرار بگیرد.
مدیر انتشارات نوید در ادامه گفت: یک بار کسی از من پرسید به نظرت مسئلهی دارو اولویت دارد یا محصولات فرهنگی؟ به نظر من اگر نگاه درستی به حوزهی فرهنگ داشته باشیم، از بسیاری از گرفتاریها پیشگیری میکنیم؛ حوزهی فرهنگ بیشتر پیشگیری است تا درمان.
نویدگویی با اشاره به مشکلات اقتصادی و تأثیراتی که بر حوزهی نشر خواهد داشت، گفت: یک سوی این جریان لطمههای فرهنگی است و سوی دیگر مشکلات اقتصادی برای نویسندهها و کلیهی مشاغل مرتبط با کتاب، برای آنها مشکلساز میشود. نویسندهای که ۳۰ سال قلم زده، باید به سراغ چه شغلی برود و او را در چه شغلی میپذیرند؟
او ادامه داد: از طرف دیگر در چرخهی تولید کتاب از لحظهی تولید اندیشه توسط نویسنده تا زمانی که به دست خواننده برسد، افراد زیادی مشغول به کار هستند، از ویراستار و حروفچین و مصحح گرفته تا صحاف و کارگر چاپخانه و... طیف وسیعی هستند که زندگی اقتصادی آنها با کتاب مرتبط میشود. ما چند چاپخانه، لیتوگرافی، صحافی و... در سطح کشور داریم؟ تعطیلی اینها علاوه بر بیکاری تمام نیروهای مشغول به کار در آنها، چه تصویری از ما در دنیا ارائه میدهد؟
این ناشر به وجود سوء مدیریتها در تشدید مشکلات اقتصادی اشاره کرد و گفت: بعضآ تصمیماتی گرفته میشود که دلیل آن را متوجه نمیشویم، مثلآ در نمایشگاه یاد یار مهربان، ناشری که شرکت کرده متحمل هزینهها و مشکلاتی میشود و در عین حال به او تحمیل میکنند که برای کتابهایش ۴۰ درصد هم تخفیف بدهد. فرض کنید برای کتاب ۱۰ هزار تومانی، ۴ هزار تومان تخفیف بدهید، ۲۵ درصد هم بهرهی بانکی وامهایی است که معمولآ برای انتشار کتاب میگیریم و درصدی هم حقالتألیف است.
نویدگویی ادامه داد: حال در نظر بگیرید در صورتی که یک کتاب به صورت کامل فروش رود، زمان مناسب برای فروشش در ایران، چیزی نزدیک به ۲ سال است. با این وضعیت، دلیل تخفیف دادن مشخص نیست.
او که از دههی 50 مشغول فعالیت در حوزهی نشر است، از روز افتتاحیهی اولین نمایشگاه استانی کتاب در شهر شیراز به عنوان خاطرهای تلخ یاد کرد و گفت: در روز افتتاحیه، معاون فرهنگی وزیر ارشاد و استاندار لحظهای با یکدیگر صحبت کردند و بعد اعلام کردند ناشران موظف به ارائهی ۲۰ درصد تخفیف در این نمایشگاه هستند. در همین نمایشگاه، ناشری را دیدم که قیمت کتابش را بالا برد و بعد ۲۰ درصد تخفیف را اعمال کرد، تصمیمات غلط باعث بروز چنین اتفاقاتی میشود.
مدیر انتشارات نوید تأکید کرد: تصمیم گیرندگان حوزهی فرهنگ، از وزیر تا معاونین، نباید در اتاق دربسته بنشینند و تصمیم بگیرند. البته این مدیران افراد بسیار صالح و صادقی هستند، اما تجربهی زیادی در این رابطه ندارند و باید از کارشناسان کمک بگیرند. زمانی شورای مشورتی در وزارت ارشاد وجود داشت که تصمیمات حوزهی نشر و نمایشگاهها با مشورت ناشران گرفته میشد.
نویدگویی افزود: امروز افرادی که بسیار هم متعهد و صادق هستند، از حرفهی دیگری وارد حوزهی تصمیمگیری و مدیریت فرهنگی شدهاند و مشخص است به تنهایی نمیتوانند تصمیمگیری کنند.
این ناشر در پاسخ به این سؤال که بزرگترین مشکل اقتصادی پیش روی نشر در سال ۹۱ چه بوده است، توضیح داد: به هر حال افزایش قیمت کاغذ شوک زیادی به ناشران وارد کرد و در مورد بعضی از کاغذها، رشد تا ۳ و نیم برابری را هم دیدیم. این رشد به این معنا نیست که قیمت کتاب را هم ۴ برابر کنیم. تلاش ما در این جهت بود که قیمتها را متعادل نگه داریم.
نویدگویی ادامه داد: خود ما هم نباید بلافاصله به این جریان دامن بزنیم. مخاطبان کتاب اکثرآ افرادی هستند که بضاعت مالی چندانی ندارند.
او از مشکلات حل نشدهی شبکهی توزیع کتاب به عنوان موضوع دیگری یاد کرد که نشر در ایران همچنان با آن دست به گریبان است و افزود: موضوع مشخص در این بخش وجود هرج و مرج در آن است. بسیاری از پخشیها از اعتماد ناشران سوءاستفاده میکنند و یا پول نمیپردازند و یا چکهایی میدهند که وصول نمیشود.
مدیر انتشارات نوید به موضوع خریدهای وزارت ارشاد از ناشران اشاره کرد و گفت: از مدتی پیش توسط وزارت ارشاد از ناشران خریدهایی انجام شده که هنوز پول آنها پرداخت نشده است. البته همین خریدها از اواخر تابستان ۹۱ متوقف شده، اما فرض کنید ۲۰ میلیون تومان از هر جایی طلبکار بودم، در آن زمان که باید پول را تحویل میگرفتم، میتوانستم با آن ۱۰۰ بند کاغذ بخرم، اما امروز اگر همان پول را بدهند، میتوانم ۳۰ بند بخرم.
این ناشر مشکلات ناشران شهرستانی را چندین برابر ناشران تهرانی دانست و گفت: در شهرستانها از پروسهی دریافت مجوز کتاب تا چاپ و توزیع و... مشکلات بیشتر از تهران است. ادارات ارشاد هیچکدام از استانهای کشور به جز قم و خراسان رضوی، امکان صدور مجوز نشر کتاب را ندارند و آثار باید مستقیمآ از تهران مجوز دریافت کند. از بحث حمل و نقل کتابها که بگذریم، عدم دسترسی به مسئولان برای پیگیری وضعیت کتاب، یکی از مشکلات ما در این زمینه است.
نویدگویی ادامه داد: بر طبق آمار، امسال چیزی نزدیک به ۶۰ هزار جلد کتاب در ایران منتشر شده است. چند بررس و ممیز در وزارت ارشاد وجود دارد که توانایی رسیدگی به این حجم از آثار را در زمان مشخص داشته باشند. یک ناشر شهرستانی برای پیگیری کتاب، راهی جز تماس تلفنی ندارد و نمیتواند نتیجهی مطلوبی بگیرد، اما ناشر تهرانی به صورت حضوری مراجعه میکند که مطمئنآ تاثیرگذارتر است. از طرف دیگر ما در شهرستانها فقط یک مدیر کل ارشاد را میشناسیم، اما در تهران مدیران زیادی بالای سر مدیر کل استان هستند که میتوان به آنها مراجعه کرد. از طرف دیگر در تهران ارگانهایی مانند شهرداری وجود دارند که خریدهایی را از ناشران انجام میدهند، اما چنین چیزی در شهرستانها وجود ندارد.
او مجددآ از مشکلات شبکهی توزیع یاد کرد و گفت: مشکلات توزیع در شهرستانها بیشتر است. ما هنوز نتوانستیم یک شبکهی توزیع مکانیزه و به روز در کشور ایجاد کنیم و این برای جامعهی اسلامی ما زشت است که همچنان از جعبههای سیگار برای بستهبندی کتاب استفاده میشود و باربریها در کنار تمام کالاهای دیگر، کتاب را هم جابجا میکنند. در زمان حذف یارانهی ناشران (که کار بسیار به جایی هم بود) پیشنهاد من این بود که این پول در بخش توزیع و ایجاد یک شبکهی مدرن استفاده کنند.
این ناشر در ادامه گفت: چندی قبل به یکی از روستاهای اطراف شیراز رفته بودم و در آنجا اشتیاق مردم را نسبت به کتاب دیدم، اما امکان دسترسی به کتاب وجود نداشت. ما هنوز بخشهای علاقهمند به کتاب داریم، اما نمیتوانیم به آنها برسیم و همانها را هم از دست میدهیم.
نویدگویی دربارهی دورهی بیست و ششم نمایشگاه کتاب تهران هم گفت: با این وضعیت نمایشگاه کمفروغتری نسبت به قبل خواهیم داشت، چون هم ناشران با مشکل روبرو بودند و هم مردم و خریداران کتاب. فرض کنید سال پیش با ۱۰۰ هزار تومان چند جلد کتاب میشد خرید و امسال چند جلد و از طرف دیگر خود ناشران هم تولید چندانی نخواهند داشت. بیشک مشکلات اقتصادی روی فروش تأثیر میگذارد.
او ادامه داد: از طرف دیگر بعد از ۲۵ سال برگزاری این نمایشگاه، هنوز هم مشکلات و ایرادات همان دورههای اول را داریم؛ مشکلاتی که از بدو ورود مخاطبان به نمایشگاه شروع میشود و در مسائلی مثل چیدمان ناشران و نحوهی برخورد خود ناشران با مخاطبان و... دیده میشود. شکل بسیار غلطی از این رفتارها را هم در کاری مثل جمع کردن ناگهانی کتابی که مجوز انتشار داشته میبینیم. به نظر من این رفتارها ریشه در همان عدم مشورت دارد. از طرف دیگر به نظر میرسد فقط ظاهر برگزاری چنین نمایشگاهی مهم است و به کیفیت آن توجهی نمیشود و ظاهرآ هدف فقط ارائه آمار و ارقام است.