تلفیق «سرود» و «مداحی» از اتفاقات خوب این روزهاست/ در انتخاب مداحان و آثار وسواس بسیار به خرج می‌دهیم

 

یکی از مهمترین مزیت‌های سرود نسبت به دیگر اقسام موسیقی، ماهیت جمعی و گروهی بودن آن است. این گروهی بودن تاثیرگذاری جمعی بیشتری دارد. کلا هدف اصلی تولیدات حوزه سرود تاثیرگذاری بیشتر اجتماعی است. در کشور ما، آنجایی که قرار بوده، اتفاقی و جریانی در حوزه اجتماعی، رخ دهد؛ سرود بوده که ایفای نقش کرده است. در گذشته نیز چنین بوده و طی پنج، شش سال اخیر نیز سرود رشد و نمو بیشتری پیدا کرده. خاصیتی در سرود وجود دارد که شاید در دیگر اقسام موسیقی به آن توجه نمی‌شود! زمانی که اهالی سرود می‌خواهند اثری را آماده کنند باید به شعر، ملودی و ریتم خواندن توجه داشته باشند؛ چون سرود باید خیلی زود در دل و ذهن مخاطب بنشیند و به همین واسطه است که او با اثر و اجرا همراه خواهد شد. گروه‌های سرود خیلی به این موضوع فکر می‌کنند. گروه‌های سرود باید توجه داشته باشند که مخاطبان در همان اجراهای اول، دوم و سوم باید با آن‌ها همراه شوند. این همراهی برای گروه‌ها یک مزیت است. اگر گروه‌های سرود همراهی مردم را داشته باشند، یعنی موفق عمل کرده‌اند. 

 

 

سرود باید برای ارتباط با مخاطب، زبان ساده‌تری داشته باشد. سرودها عموما در شعر و صنایع ادبی خیلی پیچیدگی ندارند و خیلی روان هستند. اشعار سرودها اغلب با زبان محاوره امروزی سروده می‌شوند و بر سر زبان‌ها می‌افتند. ملودی‌های آن‌ها ساده است و دارای پیچیدگی نیست. 

 

بله. البته منظورم این نیست که همه تولیدات سرود صرفا باید چنین ویژگی‌هایی داشته باشند، اما غالبا آثاری که تاثیرگذار بوده‌اند و ماندگار شده‌اند، چنین ویژگی‌هایی داشته‌اند. به نظر می‌آید در شرایط فعلی، سرود می‌تواند بیشتر از اقسام دیگر موسیقی موثر واقع شود. طی چند ماه گذشته دوستان موزیسینی که به سرود روی خوش نشان نمی‌دانند حال نسبت به این سبک و سیاق خوشبین‌تر هستند. 

این اتفاق به خودی خود می‌تواند مبحث بحثی باشد. قرابتی که بین سرود و مداحی به وجود آمد، نتیجه همین فصل مشترک بود. 

 

 

می‌بینیم که مداحان نیز به دنبال کلمات ساده‌تر و ابیات ساده‌تر می‌روند. به قول معروف آن‌ها به سراغ ترکیبات اصطلاحا به ذهن بیفت و ملودی‌های ساده می‌روند. 

 

 

این دو در هم تنیده شده‌اند. به نظرم این اتفاق خوب است. اما علتش نکته‌ای است که خدمت شما عرض کردم. به لحاظ محتوا آن چیزی که در مداحی خوانده می‌شود و به جذب مخاطب می‌انجامد، اگر درخور باشد، دقیقا می‌توان از آن در سرود نیز بهره برد. زمانی که مداح می‌خواهد اثری را بخواند به این موضوع فکر می‌کند که مخاطب نباید به دلیل استفاده از کلمه‌ها و واژه‌ها و ترکیبات عجیب و غریب، گیر کند و همراهی‌اش متوقف شود. او به این نکته فکر می‌کند که اثرش باید روان و ساده و همه فهم باشد. 

 

 

همینطور است. یک زمانی قبل‌ترها در یک مصاحبه عرض کرده بودم که هیئتها، گروه‌های سرودِ بزرگ مذهبی هستند. ممکن است برخی در فضای هیئت بگویند این کار بد است و چرا سرود و مداحی را باهم قاطی کرده‌اید. خیر اینطور نیست و از اول ذاتا سرود و مداحی همراه هم بوده‌اند. اما الان این در هم‌تنیدگی، شکیل‌تر شده. الان گروه‌های سرود شکل بهتری یافته‌اند و شکیل‌تر شده‌اند و فرم بهتری پیدا کرده‌اند. 

 

 

با سوالتان نکته مهمی را به یادم آوردید. بعد از این جریان؛ یعنی تلفیق سرود و مداحی، آقایان مداح خیلی علاقه پیدا کردند که صدای جمعیت را در آثارشان بیاورند. این خود یک اتفاق مثبت است. 

 

 

دقیقا. با یادآوری اینکه ما به جز سرود به تولید مداحی نیز پرداخته‌ایم. یک عزیز مداح اثری برای ما آورد که یازده خروجی آمبیانس داشت. چنین مواردی اهمیت پیدا کرده و این خیلی خوب است. یکی از ویژگی‌های «سرود» همین موضوع است؛ اینکه مخاطب با اثر همراه شود. تا پنج، شش سال پیش در حوزه مداحی نمی‌دیدید که مداح نخواند! حال آثاری را می‌شنویم که طی آن‌ها مداح سکوت می‌کند و در عوض صدای مردم را به شکل آمبیانس می‌شنویم. این اتفاق را باید یک مزیت تلقی کرد. 

 

 

جنگ دوازده روزه برای ما شوک‌آمیز بود و تمهیدی برای آن نداشتیم. اما بلافاصله و در عرض هفتاد و دو ساعت اولین تولیدمان را انجام دادیم. ما هفتاد و دو ساعت پس از جنگ با وجود مشکلاتی که وجود داشت، به سرعت در جهت فضای ایجاد شده؛ تغییر نگاه دادیم. در آن مقطع نگاه‌مان این بود که حسی حماسی را به مردم منتقل کنیم، از این جهت که آن‌ها روحیه‌شان را از دست ندهند. در آن دوره بدون آمادگی قبلی چنین کاری کردیم. در میان مردم شوکی ایجاد شد که ما برای خروج از آن، در حد بضاعت و توان با چند تن از مداحان عزیز رایزنی کردیم. برخی از این دوستان در همان جنگ دوازده روزه پای کار آمدند و در همان مقطع دو تا سه اثر تولید کردیم. خودتان می‌دانید که جنگ دوازده روزه زمانش خیلی کم بود؛ در حالی که فرآیند تولید یک اثر زمان بر است. جنگ دوازده روزه که تمام شد با فاصله زمانی کم، وارد ماه محرم شدیم. سه چهار سال است که ما در ماه محرم رویه‌ای را آزموده‌ایم که توضیح درباره آن در این مجال نمی‌گنجد و از آن می‌گذرم. به هرحال ما به خیلی از آقایان صحبت کردیم و بنا این شد که آثار با مضامین جنگ دوازده روزه با محرم و حال و هوای این ماه، تلفیق کنیم. اتفاقا در همان مقطع بود که با آقای رسولی دو اثر تولید کردیم که یکی از آن‌ها در همان زمان پخش شد. اثر دیگری که با ایشان تولید کردیم به ماه محرم نرسید؛ بنابراین تصمیم گرفتیم دست نگه داریم و آن را سال بعد پخش کنیم؛ یعنی محرم امسال. این اثر «برخیزید» نام دارد که آن را روز اول جنگ و پس از شهادت رهبرمان، پخش کردیم. این اثر تولیدی محرم ما بود. پس از جنگ دوازده روزه دیگر ذهنیت ما تغییر کرد. ما به این نتیجه رسیدیم که به احتمال خیلی زیاد مجددا جنگ رخ خواهد داد؛ بنابراین با دوستان شاعر و گروه‌های سرودمان و عزیزانمان در حوزه مداحی شروع به صحبت کردیم، تا به این واسطه آمادگی ذهنی لازم ایجاد شود. پس از آغاز جنگ رمضان، قطعا از شهادت آقا شوکه شدیم؛ اما اتفاقات دیگر را پیش بینی کرده بودیم و حتی تمهیداتی هم اندیشیده بودیم؛ اما اینکه عملکردمان باید در چه سطحی باشد موضوعی بود که چیزی از آن نمی‌دانستیم و اذیت کننده بود. اما به هرحال بلافاصله از آن فضا بیرون آمدیم. 

 

 

فکر می‌کنم طی سی، چهل روز جنگ، ۹ قطعه سرود آماده کردیم و حدود ۳۰ اثر مداحی را نیز تولید و منتشر نمودیم. مهدی رسولی، محمدحسین پویانفر، رضا هلالی و… دوستان مداحی هستند که با آن‌ها همکاری داشته‌ایم.

 

 

روی این موضوع تاکید می‌کنم که در انتخاب مداحان و آثار وسواس بسیار به خرج می‌دهیم؛ زیرا کیفیت کار برایمان بسیار مهم است. اینکه با افراد معتبر و مطرح همکاری می‌کنید، اتفاق خوبی است.

 

 

ما با این دوستان قطعا همکاری خواهیم کرد؛ اما کیفیت برایمان بسیار مهم است. به طور مثال یکی از افراد خوشنام (که اگر اسم ببرم ایشان را می‌شناسید)، کاری را برای ما آورد و ما پس از ارزیابی گفتیم اثر خوبی نیست. گفتیم اگر از ما می‌پرسی می‌گوییم اصلا این کار را نخوان؛ نه به این دلیل که نخواهیم کاری انجام دهیم! گفتیم شما اسمت مهمتر از آن است که چنین اثری را تولید کنی! شما کار کرده‌اید تا دیده شوید و حال حیف است این رویه را خراب کنی؛ لذا یک اثر یا دو اثر را منتشر کن. به هر روی می‌خواهم بگویم محتوا برای ما خیلی خیلی مهم است. 

 

 

 

 

شاید باور نکنید، اما من روی اشعار اصلاحیه می‌زنم؛ در حوزه مداحی کسی چنین کاری نمی‌کند. به هرحال از آنجایی که مقداری بر حوزه شعر تسلط دارم، دوستان به من محبت دارند. 

 

 

شخصا حاضرم پای آثاری که تولید کرده‌ایم قاطعانه بایستم. اما خب این آثار به دلیل فضای سنگین رسانه‌ای، آنطور که باید شنیده نشده‌اند. ادعا می‌کنم که آثار مذکور، تولیدات بسیار خوبی هستند. مثلا پیشنهاد می‌کنم «ملت شب زنده‌دار» با صدای حاج مهدی رسولی را بشنوید. این اثر هم از نظر ملودی و هم به لحاظ آن فضای تاریخی که می‌سازد و هم شعر، کامل است. البته این اثر شنیده شده اما قابلیت آن را دارد که بیشتر دیده و شنیده شود. 

 

 

من در اینباره اصطلاحی به کار می‌برم و می‌گویم آثاری موفق‌تر هستند که نقطه زنی کرده باشند. به این معنا که فرد خواننده یا گروه موردِ نظر، باید در بیان جایگاهی که ایستاده صراحت داشته باشد؛ صراحت در جایگاه و در کلام. به هرحال چه موزیسین‌ها، چه گروه‌های سرود و چه مداحان، هرکدام به اندازه بضاعتی که دارند، فعالیت می‌کنند. از سویی این رسانه‌ها هستند که باید به این رویه کمک کنند. ما می‌گوییم دور چین رسانه‌های ما ضعیف است. 

 

 

ما دو کار «بیعت» و «انتقام» را هم با آقای حنیف طاهری را کار کرده‌ایم که اتفاقا آثار خوبی شده‌اند. آقای طاهری هم نسبت به شعر خیلی حساس هستند. چون می‌دانستم دست به قلم هستند به ایشان گفتم یادداشت بنویس، که این اتفاق افتاد و اولین بار بود چنین کاری می‌کردیم. تا به امروز مداحی را نداشته‌ایم که برای اثر خود، یادداشت بنویسد. اما این اتفاق باید رخ داد. 

 

 

بله باید درباره کم و کیف آثار صحبت شود. دو حالت دارد. یا من آمده‌ام و یک اثر را بدون هیچ ذهنیت و مقدمه‌ای خوانده‌ام یا اینکه درباره اثر فکر کرده‌ام و اندیشه‌ای پشت ماجرا بوده و اثر از دل اندیشه‌ها بیرون آمده، پس قاعدتا باید درباره‌اش صحبت کنیم. ایجاد چنین رویه‌ای شدنی است؛ اما خب ما ضعف‌هایی داریم که برای حل آن‌ها، رسانه‌ها باید به ما کمک کنند. شاید ما آنقدر درگیر تولید هستیم که از مسائل رسانه‌ای غافلیم؛ لذا کمک دوستان خبرنگاری چون شماست که نتایج مثبتی دربرخواهد داشت. تعامل ما باید با رسانه‌ها بیشتر شود. طی چنین رویه‌ای است که آثار خوب شنیده می‌شوند و مورد توجه قرار می‌گیرند. 

 

 

بله و خب این زحمت شما دوستان رسانه‌ای است و به این واسطه است که می‌توان اتفاقاتی درخور، رقم زد. 

 

بله درست است. با شما هم نظر هستم. جهت‌دهی‌ها اشتباه بوده؛ و گرنه مداحی و سرود این توان را دارند تا جریاناتی جدی خلق کنند. منتهی ما باید کمک کنیم که این رویه درست اتفاق بیفتد. 

 

 

عموم آثاری که ساخته‌ایم، در کف میدان خوانده شده‌ند. می‌توانم بگویم صدرصد تولیدات مرکز هنری رسانه‌ای نهضت که درباره‌اش صحبت کردیم، در خیابان‌ها اجرا شده‌اند و تصاویرشان نیز پخش شده است. 

 

 

در اینباره موضوع مهمی وجود دارد. مدیریت پروسه برنامه‌های میدانی و خیابانی لااقل در شهر تهران با شهرداری است. از آنجایی که شهرداری به این مقوله می‌پردازد، ما دیگر به موضوع ورود نکردیم. البته این را هم بگویم که در بیست روز اول تجمعات، ما با شهرداری هماهنگی‌هایی را انجام می‌دادیم. گاه مدیران مربوطه در شهرداری که سمت مرکزی‌تری دارند با ما تماس می‌گرفتند و از ما می‌خواستند که به آن‌ها گروه‌های سرود معرفی کنیم. من در همان مقطع گروه‌هایی را به آن‌ها معرفی کردم. دوستان شهرداری زمانی که در چرخه اجراها قرار گرفتند، دیگر با ما تماسی نداشتند. اصلا هم نیازی نبود تماس بگیرند؛ چراکه گروه‌ها در چرخه قرار گرفته بودند. شخصا شاهد این اتفاق مدون بوده‌ام. اصلا اهمیتی ندارد که شهرداری با ما در تماس باشد و مهم این بود که آن اتفاق خوب رخ دهد و هدف ما نیز همین بوده است. من رصد کردم و به شکل مدون دیدم یکی از پاهای ثابت میدان‌ها و خیابان‌ها، گروه‌های سرود هستند. همین کافی است. 

 

 

اتفاقا از همین دو سه هفته قبل وارد فضای ماه محرم شده‌ایم و در این زمینه تولیدات جدیدمان را آغاز کرده‌ایم. باید به این مقطع مهم و تولیداتی که مد نظرمان است، فکر کنیم. با مداحان نیز رایزنی‌هایی انجام داده‌ایم. خودتان می‌دانید که محرم امسال مهم و البته متفاوت است. گپ و گفت ما با دوستان برای تولید آثار بهتر ادامه دارد. برای روزهای آینده هم اگر اتفاقات خاصی رخ دهد تولیداتی خواهیم داشت. 

 

 

در هر برهه‌ای نیازهایی وجود دارد و ما بر همین اساس به تولید آثار پرداخته‌ایم. مثلا زمانی که انگیزه مردم مقداری کم شده بود به سمت تولید آثاری رفتیم که حضور مردم در کف خیابان را نشان دهد و آن را شدت ببخشد. اینگونه تولیدات قابل دسته‌بندی هستند و بعدا می‌توان درباره‌اش صحبت کرد. هر زمان دوستان کف میدان به هماهنگی‌هایی با گروه‌های سرود یا مداحان نیاز داشته‌اند ما پای کار هستیم و در حد توان کمک کرده‌ایم و این همکاری‌ها از سوی مرکز فرهنگی رسانه‌ای نهضت ادامه خواهد داشت.