در گفتوگو با ایلنا مطرح شد:
از گرمازدگی در عسلویه تا مرگ داخل لولههای جوشکاری/ نگاهی به فوت کارگر حین کار/ مستمری بازماندگان چگونه تعیین میشود؟
یک کارشناس حقوقی گفت: اگر فوت کارگر ناشی از حادثه کار نباشد، این موضوع از نظر مسئولیت کیفری کارفرما با فوت ناشی از حادثه کار تفاوت دارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، فوت کارگر در حین انجام کار، از جمله موضوعاتی است که میتواند از جنبههای مختلف حقوقی، بیمهای و کیفری مورد بررسی قرار گیرد.
باید به یک نکته ظریف توجه شود: صرف وقوع فوت در محیط کار، لزوماً به معنای وقوع حادثه ناشی از کار نیست و تشخیص علت فوت و ارتباط آن با شرایط کاری، نقش مهمی در تعیین مسئولیت کارفرما و حقوق بازماندگان دارد. همچنین در مواردی مانند سکته قلبی، گرمازدگی یا سایر عوارض جسمی، بررسی رابطه میان شرایط محیط کار و فوت کارگر میتواند از طریق پزشکی قانونی و کارشناسیهای تخصصی انجام شود.
در گفتوگو با علیرضا مقدم، کارشناس حقوق کار و وکیل دادگستری، این موضوع و تفاوت میان فوت طبیعی کارگر و فوت ناشی از حادثه کار را مورد بررسی قرار دادیم.
این کارشناس روابط کار در ابتدا در خصوص وضعیت کارگری که حین انجام کار فوت میکند، حتی در صورتی که فوت وی ارتباطی با حادثه ناشی از کار نداشته باشد، توضیح داد: اگر فوت کارگر ناشی از حادثه کار نباشد، این موضوع از نظر مسئولیت کیفری کارفرما با فوت ناشی از حادثه کار تفاوت دارد. حادثه ناشی از کار شرایط خاص خود را دارد و در صورتی که فوت کارگر بر اثر چنین حادثهای رخ دهد، بر اساس قوانین مربوط، رابطه سببیت، میزان تقصیر کارفرما و شرایط حاکم بر محیط کار مورد بررسی قرار میگیرد.
وی افزود: در صورت احراز حادثه ناشی از کار و مسئولیت کارفرما، علاوه بر اینکه بازماندگان متوفی بر اساس مقررات تأمین اجتماعی و با توجه به شرایط و سوابق بیمهای وی، از مستمری بازماندگان بهرهمند میشوند، موضوع مسئولیت کیفری نیز مطرح خواهد بود و در صورت احراز تقصیر، دیه متناسب با میزان تقصیر، تعیین و از مسئول مربوط مطالبه میشود.
وی ادامه داد: اما اگر علت فوت، بیماری یا عارضه طبیعی مانند سکته قلبی باشد و ارتباطی میان فوت و شرایط کار احراز نشود، اصولاً این مورد حادثه ناشی از کار محسوب نمیشود و مسئولیت کیفری کارفرما از این جهت منتفی خواهد بود. در چنین شرایطی، موضوع مستمری و حقوق بازماندگان تابع مقررات تأمین اجتماعی و شرایط قانونی مربوط به آن است و خانواده متوفی میتوانند از مزایای مستمری بازماندگان، در صورت وجود شرایط قانونی، استفاده کنند.
مقدم در پاسخ به این پرسش که آیا در صورت فوت کارگر حین انجام کار، شرایط مربوط به مستمری در هر دو حالت یکسان است، اظهار داشت: اصل موضوع مستمری بازماندگان، چه فوت کارگر در حین کار بر اثر عوامل طبیعی رخ دهد و چه فوت ناشی از حادثه کار باشد، تابع مقررات تأمین اجتماعی و شرایط قانونی مربوط به سوابق بیمهای و وضعیت متوفی است؛ اما تفاوت اصلی در بحث مسئولیت کیفری کارفرماست. در صورتی که فوت ناشی از حادثه کار باشد و تقصیر کارفرما احراز شود، بر اساس مقررات کیفری، میزان مسئولیت وی و دیه متناسب با میزان تقصیر تعیین خواهد شد.
این کارشناس حقوقی افزود: برای مثال، اگر در یک حادثه مشخص شود که بخشی از مسئولیت و تقصیر متوجه کارفرما بوده است، به همان میزان، مسئولیت پرداخت دیه نیز متوجه وی خواهد بود و میزان دیه بر اساس نظر کارشناسی و تصمیم مرجع قضایی تعیین میشود.
مقدم در ادامه درباره امکان تشخیص ارتباط میان شرایط سخت محیط کار و فوت کارگر، بهویژه در مواردی مانند گرمازدگی، گفت: رابطه سببیت میان شرایط محیط کار و فوت کارگر، موضوعی است که میتواند از طریق بررسیهای تخصصی و نظریات کارشناسی برای دادگاه مشخص شود. برای نمونه، در مناطقی مانند عسلویه که کارگران ممکن است در معرض دمای بسیار بالا قرار داشته باشند، یا در برخی محیطهای کاری مانند عملیات جوشکاری در داخل لولهها که شرایط دمایی دشواری وجود دارد، باید شرایط محیط کار و میزان تأثیر آن بر وضعیت جسمانی کارگر بهطور تخصصی بررسی شود.
وی ادامه داد: اگر شرایط محیط کار به گونهای باشد که انجام فعالیت در دمای بالا برای کارگر خطرناک باشد، کارفرما مکلف است الزامات و تمهیدات ایمنی و شرایط مناسب برای کار را فراهم کند. در صورتی که کارفرما بدون رعایت این الزامات، کارگر را در چنین شرایطی به کار بگیرد و در ادامه، عارضهای مانند گرمازدگی، حمله قلبی یا فوت رخ دهد، امکان بررسی رابطه میان شرایط کار و فوت وجود دارد.
وی تأکید کرد: تشخیص اینکه آیا گرمازدگی یا شرایط سخت محیط کار در فوت کارگر مؤثر بوده است یا خیر، صرفاً بر اساس ادعاهای کارگر، همکاران یا کارفرما انجام نمیشود، بلکه موضوع باید از طریق مراجع تخصصی، پزشکی قانونی و کارشناسان مربوط بررسی شود. کارشناسان میتوانند شرایط محیط کار، وضعیت جسمانی فرد، نحوه وقوع حادثه و سایر عوامل مؤثر را بررسی کرده و درباره وجود یا نبود رابطه سببیت اظهارنظر کنند.
این وکیل دادگستری خاطرنشان کرد: در چنین مواردی، دادگاه و مراجع قضایی میتوانند برای روشن شدن موضوع از نظریات کارشناسی استفاده کنند و کارشناسان حوزه کار و سایر کارشناسان تخصصی، با بررسی شرایط، میزان تأثیر عوامل محیطی و احتمالات ممکن، تقصیر کارفرما را مشخص کنند. بنابراین، حتی در مواردی که در نگاه نخست علت فوت سکته قلبی یا عارضه طبیعی به نظر میرسد، اگر ادعایی درباره تأثیر شرایط محیط کار بر فوت مطرح باشد، موضوع قابلیت بررسی کارشناسی دارد و نمیتوان بدون انجام بررسیهای تخصصی، ارتباط یا عدم ارتباط فوت با شرایط کار را بهطور قطعی اعلام کرد.
مقدم در پایان اظهار داشت: از آنجا که در این موارد بحث مسئولیت کیفری و احتمال وقوع جرم مطرح است، رسیدگی از طریق مراجع قضایی و با استفاده از روشها و تشریفات قانونی مربوط انجام میشود و کارشناسیهای تخصصی یکی از ابزارهای مهم برای کشف حقیقت، تعیین رابطه سببیت و مشخص شدن میزان مسئولیت افراد درگیر در حادثه است.
