پس از یک وقفه طولانی انجام شد؛
انتخابات کانون انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی/ از بازگشت بانک رفاه تا فشار بر تشکل ها
پس از دو سال توقف و فرسایش تشکلهای کارگری، مجمع عمومی کانون انجمنهای صنفی کارگران و استادکاران ساختمانی سراسر کشور با حضور نمایندگان استانها برگزار شد؛ مجمعی که به صحنه طرح صریح مطالبات معوق، انتقاد از محدودسازی تشکلها و هشدار نسبت به پیامدهای حذف کارگران ساختمانی از پوشش بیمه تبدیل شد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، مجمع عمومی کانون انجمنهای صنفی کارگران و استادکاران ساختمانی سراسر کشور، پس از دو سال وقفه، صبح روز پنجشنبه (نهم بهمن) ساعت ۱۰ صبح با حضور ۲۶۰ نفر از اعضای انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی از سراسر کشور برگزار شد. هدف اصلی این مجمع، انتخاب اعضای هیئت مدیره کانون انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی و ایجاد بستری برای گفتوگو میان فعالان این صنف بود.
نخستین سخنران مجمع عمومی، اکبر شوکت عضو هیئتمدیره کانون انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی بود که سخنرانی مفصلی درباره وضعیت تشکلهای کارگری، دستاوردها، چالشها و برنامههای پیشرو ایراد کرد.
خسارات سه سال گذشته
وی در ابتدای سخنان خود به فشارهای وارده بر تشکلها در سه سال اخیر اشاره کرد و گفت: «در سه سال گذشته، علیرغم تمام بدعهدیها و فشارهایی که بر تشکلها وارد شد، فعالان صنفی تلاش کردند فعالیت خود را حفظ کنند.»
شوکت افزود: «با این حال، در همین بازه زمانی، ۱۲ تا ۱۳ تشکل انجمن صنفی کارگران ساختمانی از بین رفت. این در حالی است که اصل وجود تشکل، یک ضرورت انکارناپذیر برای جامعه کارگری است.»
دستاورد فعالیت تشکلها
عضو هیئتمدیره کانون انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی در ادامه به تحلیل دستاوردهای تشکلها پرداخت و اظهار کرد: «اگر بخواهیم موضوع را نه از منظر صنفی، بلکه دقیقاً از همان زاویه سیاسی که برخی مسئولان به آن نگاه میکنند بررسی کنیم، خروجی فعالیت تشکلهای کارگران ساختمانی، بیمه شدن یک میلیون خانوار در سطح کشور بوده است.»
وی تصریح کرد: «حتی اگر هیچ دستاورد دیگری نداشتیم، همین یک مورد کافی است؛ چراکه این یک میلیون خانوار، با احتساب اعضای خانواده، نزدیک به ۴ میلیون نفر از جمعیت کشور را شامل میشود.»
شوکت با اشاره به تفاوت طبقاتی در صنعت ساختمان گفت: «در این صنف، کارفرمایان از ثروتمندترین اقشار جامعه هستند، اما کارگران ساختمانی ضعیفترین قشر کارگری کشور بهشمار میآیند. با این وجود، تشکلها توانستند حق این یک میلیون خانوار را بگیرند.»
پیامدهای تعلیق کانون سراسری
عضو هیئتمدیره کانون در ادامه به پیامدهای منفی محدودسازی تشکلها پرداخت و اظهار داشت: «در مقابل، محدودسازی انجمنها و تعلیق سهساله کانون سراسری، چه نتیجهای داشت؟ نتیجه آن، حذف ۴۰۰ هزار خانوار از پوشش بیمه بود؛ ۴۰۰ هزار خانواری که امروز نسبت به حاکمیت دچار بدبینی شدهاند.»
شوکت با لحنی انتقادی گفت: «اکنون باید پرسید کدام رفتار، رفتار انقلابی و جهادی است؛ رفتاری که مردم را امیدوار میکند یا رفتاری که موجب بدبینی آنها نسبت به نظام میشود؟»
شوکت توضیح داد: «مقصود از شنیدن صدای مردم، گفتوگوی مستقیم با تکتک افراد جامعه نیست، بلکه تعامل با نمایندگان واقعی مردم است؛ یعنی تشکلهای صنفی، کارگری و کارفرمایی.»
وی تأکید کرد: «تشکل کارگری فی النفسه، نماینده بیش از ۶۰ درصد جمعیت کشور است.»
ناجی روحانی و تجربه کردستان
عضو هیئتمدیره کانون انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی در ادامه از فعالان صنفی که تحت فشار قرار گرفتهاند یاد کرد و گفت: «یکی از نمونههای روشن این موضوع، تجربه استان کردستان است. ناجی روحانی، فعال صنفی کارگران ساختمانی این استان، در اثر فشارها از فعالیت صنفی کنار رفت.»
شوکت افزود: «پس از خروج او، هم مسئولان استانی و هم اعضای انجمنها بارها تأکید کردند که با رفتن او، بخش مهمی از توان تشکل از دست رفت.»
وی با اشاره به دستاوردهای روحانی اظهار کرد: «در سه سال نخست فعالیت، وی توانست ساختمانی برای انجمن خریداری کند که امروز ارزش آن بین ۱۰ تا ۱۵ میلیارد تومان برآورد میشود. این نشان میدهد که تشکل کارگری، در صورت برخورداری از استقلال و حمایت، میتواند به یک نهاد پایدار و اثرگذار تبدیل شود.»
مشارکت بالای کارگران در انتخابات صنفی
شوکت در ادامه به نمونههایی از مشارکت گسترده کارگران در انتخابات صنفی اشاره کرد و گفت: «در انتخابات صنفی سنندج، در اوج دوران کرونا، کارگران با رعایت کامل پروتکلها، صفهایی به طول بیش از یک کیلومتر تشکیل دادند.»
وی افزود: «در شیراز نیز، از میان ۲۰۰۰ عضو، ۱۵۰۰ نفر در انتخابات شرکت کردند. این میزان مشارکت، نشاندهنده اعتماد کارگران به تشکلهای خود است.»
نقش تشکلها در مقابله با مافیا
عضو هیئتمدیره کانون در بخش دیگری از سخنرانی خود به اهمیت تشکلهای مردمنهاد در مقابله با فساد اقتصادی پرداخت و اظهار داشت: «در تمام دنیا، پیشرفت، عدالت و ثبات اجتماعی بدون تشکلهای مردمنهاد امکانپذیر نیست. از تشکلهای محیطزیستی گرفته تا مهمترین آنها، یعنی سندیکاها و تشکلهای کارگری و کارفرمایی.»
شوکت گفت: «نبود تشکلهای قوی، زمینهساز شکلگیری مافیا میشود؛ از سلطان نهادههای دامی گرفته تا سلطان فولاد و دیگر سلاطین اقتصادی.»
وی تصریح کرد: «این پدیدهها زمانی شکل میگیرند که مردم در صحنه حضور نداشته باشند و حضور مردم نیز فقط از مسیر تشکلها محقق میشود.»
انتقاد از تمرکز وزارت کار بر شستا
شوکت با انتقاد از سیاستهای وزارت کار گفت: «تمرکز وزارت کار باید از بنگاهداری برداشته شود. شستا با درآمد حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان، فقط یک هفتادم بودجه تأمین اجتماعی است، اما وزرا به خاطر آن استیضاح میشوند.»
وی خطاب به وزیر کار گفت: «آقای میدری، تمرکز باید بر معاونت روابط کار باشد؛ جایی که معیشت و امنیت شغلی کارگران تعیین میشود.»
بن کارگری، تعاونیها و بیمه
شوکت خواستار بازگشت بن کارگری شد و گفت: « در گذشته بن کارگری بهدلیل ارزش واقعی، تا دو و نیم برابر معامله میشد و حذف آن به ضرر کارگران بود.»
وی همچنین از افزایش حق بیمه از ۷ درصد به ۱۳ درصد انتقاد کرد و افزود: «آقای سالاری قول دادهاند ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار نفر دیگر بیمه شوند و تعداد بیمهشدگان بالای ۹۰۰ هزار تا یک میلیون نفر حفظ شود.»
تفاهمنامهها و برنامههای آینده
شوکت از نهایی شدن تفاهمنامه با سازمان نظام مهندسی ساختمان خبر داد و گفت: «قرار است مدارک حذف و صلاحیت حرفهای اجباری جایگزین شود؛ صلاحیتی که توسط انجمنها انجام میشود و امضای استادکار در دفترچه فنی ساختمان ثبت خواهد شد.»
وی همچنین از قرارداد نرمافزاری با ۱۲ هزار مرکز خدماتی خبر داد که قرار است به ۲۰ هزار مرکز افزایش یابد و خدمات از طریق کارتهای بانکی اعضا ارائه شود.
در پایان، شوکت اعلام کرد: «تا دو یا سه ماه آینده، مجمع فوقالعاده برگزار میشود تا تعداد اعضای هیئتمدیره از ۹ نفر به ۱۵ نفر افزایش یابد؛ متناسب با رشد انجمنها به ۵۰۰ انجمن.»
روایت بیواسطه از رنجهای کارگران ساختمانی
با پایان سخنان شوکت، تریبون در اختیار «صدای استانها» قرار گرفت. در این بخش، نمایندگان انجمنهای صنفی از نقاط مختلف کشور یکی پس از دیگری پشت میکروفن قرار گرفتند تا بدون واسطه، روایتگر مشکلات انباشتهشده در حوزه خود باشند. آنچه در این بخش شنیده میشد، نه فقط یک سخنرانی رسمی، بلکه فریادهایی از سر استیصال در برابر دیوانسالاری اداری بود؛ فریادهایی که فصل مشترک همه آنها در سه محور کلیدی خلاصه میشد:
سرگردانی در خلأ قانونی: نخستین گلایه مشترک که از زبان اکثر نمایندگان شنیده میشد، نبود یک «شیوهنامه» شفاف و مشخص بود. فعالان صنفی معتقد بودند که فقدان چارچوب قانونی روشن برای تشکیل و فعالیت انجمنها، عملاً دستوبال آنها را بسته و آنها را در هزارتوی سلیقههای شخصی مدیران گرفتار کرده است.
وزارت کار؛ حامی یا مانع؟ نمایندگان کارگری با لحنی آمیخته به گلایه از «فشار بر تشکلیابی» سخن گفتند و تصریح کردند که در سالهای اخیر، نهادی که باید تسهیلگر ایجاد تشکلهای کارگری باشد، خود گاه به مانعی بزرگ تبدیل شده و با کارشکنیهای متعدد، مسیر فعالیت صنفی را ناهموار کرده است.
بحران سهضلعی بیمه: اما پرحرارتترین بخش مربوط به درد کهنه «بیمه» بود. نمایندگان استانها وضعیت فعلی بیمه کارگران ساختمانی را بحرانی توصیف کردند که از سه ناحیه به کارگر فشار میآورد:
جاماندگان از لیست: تعداد بیمهشدگان فعلی هیچ تناسبی با جمعیت واقعی کارگران ساختمانی ندارد و خیل عظیمی از کارگران همچنان پشت درهای بسته تأمین اجتماعی ماندهاند.
درهای بسته شعب: عدم همکاری و تعامل سازمان تأمین اجتماعی با تشکلهای صنفی در استانها، عملاً قدرت نظارت و پیگیری را از نمایندگان کارگران سلب کرده است.
سهم ناعادلانه حق بیمه: سهم پرداختی کارگران برای حق بیمه، با توجه به درآمد ناچیز و فصلی بودن کارشان، بسیار بالا و کمرشکن توصیف شد.
در ادامه این مجمع، سمیه گلپور رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران کشور با اشاره به فضای مجمع، آن را ترکیبی از «متانت، وزانت و شور انتخاباتی» توصیف کرد و گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستیم، نقطه عطفی برای صنف کارگران ساختمانی است؛ صنفی که در سه سال گذشته بیشترین مرارتها، رنجها و ناکامیها را بهویژه در حوزه حداقلهای حمایت اجتماعی، یعنی بیمه، تجربه کرده است.»
گلپور با قدردانی از تلاشهای فعالان این صنف، از جمله اکبر شوکت و دیگر پیشکسوتان، تأکید کرد که پیگیری مطالبات کارگران ساختمانی حتی در شرایطی که مجوزها صادر نمیشد، متوقف نشده است.
وی افزود: «بارها نامهها و مطالبات شما به کانون عالی رسیده و چهرههای شما را در مسیر پیگیری حقوق صنفی در وزارت کار و سازمان تأمین اجتماعی دیدهام.»
رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران کشور با تأکید بر جایگاه قانونی مطالبهگری تصریح کرد: «مطالبهگری حق مسلم تشکلهای صنفی است. هیچ مقام، نهاد یا مرجع نظارتی نمیتواند مانع دفاع قانونی شما از حقوقتان شود، مادامی که این مسیر در چارچوب قانون طی شود.»
بازگشت بانک رفاه به سازمان تأمین اجتماعی
گلپور در بخش دیگری از سخنان خود، خبر مهمی را به حاضران اعلام کرد و گفت: «کانون عالی در موضوع بازگشت «بانک رفاه کارگران» به سازمان تأمین اجتماعی، پیگیریهای گسترده و مستندی انجام داده است.»
وی افزود: «کانون عالی تنها تشکلی است که برای این مطالبه به دیوان عدالت اداری، دیوان عالی کشور و سایر نهادها مراجعه کرده و اسناد و مکاتبات این پیگیریها موجود است.»
به گفته رئیس کانون عالی، در روزهای اخیر سران سه قوه تصمیم گرفتند اقدامی که در دولتهای گذشته و بهصورت غیرقانونی انجام شده بود و منجر به واگذاری بانکی که متعلق به کارگران و بازنشستگان بود به وزارت اقتصاد شده بود، اصلاح شود.
گلپور تصریح کرد: «۶۷ درصد سهام این بانک از دست کارگران و بازنشستگان خارج شده بود که اکنون با تصمیم سران سه قوه، مسیر بازگشت آن هموار شده است.»
وی این اتفاق را نتیجه مستقیم مطالبهگری تشکلیافته دانست و تأکید کرد: «این دستاورد نشان میدهد حتی در میان ناکامیها، میتوان به نقطههای عطف و پیروزی هم رسید.»
گلپور در پایان با تأکید بر نقش کانون تازهتشکیلشده کارگران ساختمانی گفت: «این کانون میتواند بازوی اجرایی قدرتمند کانون عالی در پیگیری مطالبات شما باشد.» وی از فعالان صنفی خواست نقدها و مطالبات خود را بهصورت مستقیم از طریق کانون عالی پیگیری کنند.
نتایج انتخابات هیئت مدیره و بازرسین کانون انجمنهای صنفی کارگران و استادکاران ساختمانی کشور
در پایان این مجمع، انتخابات هیئت مدیره کانون انجمنهای صنفی کارگران و استادکاران ساختمانی سراسر کشور برگزار شد. این انتخابات با حضور ۲۶۶ نفر از نمایندگان انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی سراسر کشور انجام شد که از میان ۲۴ نامزد، ۱۱ نفر بهعنوان اعضای اصلی هیئت مدیره و ۴ نفر بهعنوان بازرس برای مدت سه سال انتخاب شدند.
اعضای اصلی هیئت مدیره:
1. اکبر شوکت – استان قم (۲۳۶ رأی)
2. میثم زلقی – استان لرستان (۲۰۳ رأی)
3. اسماعیلی – استان فارس (۱۸۴ رأی)
4. مکاری – استان مازندران (۱۶۶ رأی)
5. رضا داوری – مشهد (۱۴۸ رأی)
6. علی قیاسی – استان اراک (۱۴۴ رأی)
7. رضا هاشمی – استان خوزستان (۱۴۴ رأی)
8. محمد باقری – تهران (۱۳۹ رأی)
9. میکائیل صدیقی – استان کردستان (۱۳۴ رأی)
10. اشرف – استان آذربایجان شرقی (۱۳۴ رأی)
11. روح محمدی – استان گلستان (۱۱۷ رأی)
اعضای علیالبدل:
- کشاورزیان – استان اصفهان (۱۰۷ رأی)
- گلشن – استان گیلان (۸۱ رأی)
بازرسان:
- شیری – استان قم (۱۶۶ رأی)
- نوزری – استان فارس (۱۴۴ رأی)
- امیرآبادی – مشهد (۱۱۰ رأی)
- قاسم زمانی – تبریز (۹۸ رأی)
به گفته خود کارگران ساختمانی، کانون انجمن های صنفی کارگران ساختمانی طی دو سال گذشته منحل بوده و در این مدت، متأسفانه بسیاری از انجمنهای صنفی کارگران ساختمانی نیز از بین رفتهاند. مطالبه اصلی فعالان کارگری حاضر در این مجمع، خواستهای حداقلی اما اساسی است: ممانعت نکردن از تشکلیابی کارگران ساختمانی.
آنان تأکید دارند که حتی اگر حمایتی هم صورت نمیگیرد، دستکم مسیر ایجاد و تداوم تشکلهای صنفی مسدود نشود.
حوزه کارگران ساختمانی، بیتردید یکی از پرحادثهترین و سختترین حوزههای کاری کشور است؛ حوزهای با بالاترین آمار تلفات، ناامنترین شرایط کار و کمترین سطح حمایت اجتماعی. اما آنچه امروز در این مجمع بهروشنی دیده شد، این بود که اتحاد و تشکل یابی می تواند به نتیجه برسد.
